ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

BİR MİSRANIN İŞIĞINDA - Əbülfət MƏDƏTOĞLU yazır

Fəxrəddin Teyyubun 70 yaşına

9623    |   2020-07-08 09:11
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Əvvəlcədən deyim ki, barəsində fikirlərimi sizinlə bölüşmək istədiyim Fəxrəddin müəllimi qiyabi tanımışam. Yəni sözünü, imzasını oxuyub izləmişəm. Və günlərin bir günü mərhum şairəmiz, unudulmaz Fərqanə Mehdiyeva mənə telefonla bildirdi ki, "qardaş, sənə şeirlər göndərirəm – Fəxrəddin Teyyubun şeirlərini. Yaxşı şairdi. Məsləhətdi ki, "Ədalət”də çap edəsən”. Və beləcə, şairlərin, söz adamlarının hamısı üçün unudulmaz olan və hamımızın özümüzə bacı saydığımız Fərqanənin təqdimatı bizi görüşdürdü. Mənə sözünü tanıdığım şairin özüylə də üz-üzə oturmaq nəsib oldu...

Anam deyərdi ki, o başdan durun,

Könül oxşamağa bir az tələsin...

Kənddə böyümüşəm. Kənd uşaqlarının necə böyüdüyünü də öz həyatım kimi görüb bilmişəm. Məni də anam tezdən oyadıb. Yayda tut ağacına dırmaşıb hələ şehi qurumamış tutlardan xışma-xışma yemişəm. Sonra, "indi get, bir az uzan!” deyən anamın sözünə əməl etmişəm. Və bir azdan yenə səsləyib məni. "Dur, bağı-bağçanı dolaş. Buzovun kəndirini aç, burax. İitin də qabına su tök...”. Və beləcə, hər gün, anamın səsi özümü dərk edənə qədər məni yuxudan oyadıb. Elə ki, özümü dərk etmişəm, onda ürəklənib soruşmuşam anamdan ki, niyə qoymursan səhərin yuxusunu yatım. Gülümsəyib deyib ki, ay bala, tezdən duran dan üzünün havasını da, otun, alafın şehini də, meyvələrin hələ yanağına gün işığı düşməmiş dəymişini də hamıdan tez qopara bilər, hamıdan tez canına hopdurar...

Təbii ki, bu bir ana istəyidir... hər bir ananın övladını sağlam görmək arzusudur. Bax, ikicə misrasını yazımın girişində təqdim etdiyim şeir də mənə həmin günləri, həmin ovqatı yaşatdı. Anladım ki, yaşadığım və ümumiyyətlə, hər bir kənd uşağının yaşadığını onu damarlarından, ruhundan keçirə bilən ifadə edə bilər. Çünki o, qanayan yarasına torpaq basıb... o, cızılan dizlərini torpaqla ovuşdurub... o, dizini yerə söykəyib bulağın gözündən su içib... o, biçənəyin qoxusunu ciyərlərinə çəkib... o, mal növbəsinin, meşədən odun gətirməyin... o, bulaq başına gedən yolun kənarında dayanmağı bütün şəkərini, duzunu, acısını, dadını, bir sözlə, həyatın özünü yaşayıb. Və rus yazıçısı M.Qorki demişkən, həyatın özündən çıxıb gəlibdi ədəbiyyata. Bu ədəbiyyatda da halallığın, səmimiyyətin, saflığın özünü ifadə edən poetik fikir kimi şeirə çevrilib...

... Kaş elə bir cihaz kəşf eləyələr,

Baxanda adamın içi görünə.

Bəli, söz yerinə düşəndə (müəllifin kimliyindən asılı olmayaraq – Ə.M.) adamın ruhunu oxşayır, adamın canına yayılır. Elə bilirsən ki, o sözü deyən məhz arzuladığı cihazla baxıb sənin içini gördü. Və gördüyünə görə də Allahın gücüylə yanaşı, həmin cihazı da hər kəsə görk etmək istədi. Deməli, bu, könülə yol tapmaqdı, ruha qoşulmaqdı və həm də poetik fikri misralamaqdı. Necə ki, bunu Fəxrəddin Teyyub edibdi. Axı, o, yaşadığı ömürdə adamların daxilinə nüfuz etmək, onların iç dünyalarında baş verənləri görüb oxumaq məqsədini heç vaxt gizlətməyib və onu zaman-zaman şeirə gətirmək üçün məqam gözləyib. Həmin məqamı da iqtibas gətirdiyim misrada tapıb oxucuya çatdırıbdı. Və yaxud da:

Söz bir dul qadındı, əri soyulub,

Dünyanın nəhəngi, nəri soyulub.

Əl-ayaq kəsilib, dəri soyulub,

Kim verib meydanı düzə şeirdə.

Bu bənddəki fikrə diqqət yetirək. Burda söz hardasa canlı bir fərdə çevrilib. Onun dul qadın kimi oxucuya təqdim edilməsi isə şairin sözün bugünkü durumuna münasibətini obrazın fonunda çatdırmaq istəyidi. Yəni canlı fərd olan söz digər insanlardan, bugünkü durumuyla seçilir. Məlum olur ki, sözün meydanı bir sahibsiz, tək, arxasız qalmış qadının meydanıyla, şəraitiylə eynidir. Axı düzün yeri həmişə problemli olur. Elə Fəxrəddin Teyyub da məhz həmin fikri, yəni sözün halını təbii, sadə və cizgilərlə işıqlandırıbdı. Bu da səmimiyyətinə və sadəliyinə görə, bir oxucu olaraq mənim və digərlərinin tərəfindən qəbul olunur.



Mənə bu yazını yazdıran bir misranın işığında Fəxrəddin Teyyubun "Nağıl” şeirinə diqqət yetirirəm. Şeirin son bəndi belədir:

Adamın qəlbinə bir qorxu dolub,

Şimşək belə çaxsa, göy qopdu bəlkə.

Göylər meydançadı, oyun qurulur,

Ulduzlar oyunçu, Ay topdu bəlkə.

İndi bir oxucu olaraq siz də düşünün. Və gözünüzün önünə qaranlıq gecədə dəhşətli göy gurultularını, şimşək çaxmalarını gətirin... Bunun ardınca ayazıyan göy üzünə, ulduzlara və bir də gülümsəyən Aya baxın. Onda göy üzü sizə həmin o geniş meydanları, geniş arenaları mütləq xatırladacaq. Və siz göyün qopmadığına, ulduzların oyunçu olduğuna xəyalən inanacaqsınız. Və bu şeirin ovqatı sizin ruhunuzu oxşayacaqdı. Axı Fəxrəddin Teyyub təkcə şeir yazmayıbdı, həm də həmin anın rəsmini çəkibdi. Deməli, söz özü-özlüyündə rəsm əsərinə çevrilib. Ona görə də yaddaşa köçüb, oxucunun dilində, ürəyində yerini tapıbdı.

İndi 70 yaşının əlini sıxan dəyərli söz adamı, ruh əkizim Fəxrəddin Teyyubun son şeirlərinin məndə yaratdığı ovqatı, elə bu fikirləri bilgisayara diqtə etdiyim anda içimdən yenidən keçirdim. Necə deyərlər, özümü həmin o sözün aurasında bir sərbəst tamaşaçı, dinləyici, bir az da səyyah kimi təsəvvür edərək unutdum dünyanı. Və gördüm ki, bu dünyada Anamın Dediyindən dəqiq, dürüst, ürəyə yatımlı və yaddaşdan silinməyən başqa heç nə yoxdu. Çünki analar yaşadıqlarını, yandıqlarını sözə çevirirlər – bayatı kimi, nağıl kimi, layla kimi pıçıldayırlar. İnsanın da ruhunu oxşayan məhz bu bayatılar, nağıllar, laylalardı. Mən də həmin ovqatda Fəxrəddin Teyyuba can sağlığı və tükənməz, ruhu oxşayan şeir yaradıcılığı arzu edirəm.




İmza:

YAZARIN ARXİVİ

2018-11-18 : DOYMUŞ MƏHLUL
2018-10-23 : YARIMÇIQ MƏKTUB
2018-09-21 : ÜMİD KƏNDİRİ
2018-09-14 : ÖMÜR YARPAQLARI
2018-09-08 : ŞUNURLULAR
2018-09-06 : Təzyiq yazısı
2018-09-05 : AYLI BİR GECƏ
2018-07-31 : HAVALI YAZI
2018-02-01 : "O SÖZƏCƏN..."
2017-12-15 : İLĞIM
2017-11-27 : «QABİL»
2017-11-24 : VAXT GÜNAHKARI
2017-09-27 : "BAYILDAN BAYIRA"
2017-08-29 : KİŞİ TİTULU
2017-08-11 : OVQAT YARADAN…
2017-07-29 : İSTƏK...
2017-07-28 : SÖZ HEYKƏLİ
2017-07-25 : BU DA 27–di!
2017-07-14 : "QALIN" ADAMLAR
2017-06-09 : GÜNAHIM NƏDİ?
2017-06-06 : "SNAYPER QIZ"
2017-05-26 : HAVADAKI ADAM
2017-05-05 : BAKI KÖÇKÜNÜ
2017-03-31 : SOY… QIRIM…
2017-03-01 : MÜŞFİQ TUFANI
2017-02-14 : "YADA DÜŞDÜ"
2017-02-10 : ÖMÜR QIRIQLARI
2017-02-03 : YAŞ HƏDDİ
2017-01-27 : NEKROLOQ
2017-01-19 : BİTMƏYƏN AĞRI
2017-01-06 : SON XƏBƏRDARLIQ
2016-12-16 : ALLAHIN İŞİ
2016-09-09 : BİR HECALI SÖZ
2016-08-13 : MƏKTUB
2016-08-12 : HAVA
2016-08-12 : MƏKTUB…
2016-07-01 : CƏNAB NAZİR
2016-06-17 : ÜMİD KƏNDİRİ
2016-04-29 : NİŞANÇI
2016-04-09 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-04-08 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-03-11 : MART OVQATI
2015-12-19 : MÜQƏDDƏS AMAL
2015-12-12 : YANIQ SƏS
2015-11-13 : Tofiq Abdinlə
2015-11-13 : ÜZ SUYU
2015-10-31 : SEÇİM ANI…
2015-09-12 : İNSANLIQ
2015-08-27 : YADDAŞ YAZISI
2015-08-19 : "AZƏRBAYCAN"
2015-07-10 : İLĞIM
2015-06-18 : DOST GEDİB…
2015-06-17 : "SAAT SƏSİ"
2015-05-06 : "AZƏRBAYCAN"
2015-04-22 : "YADA DÜŞDÜ"
2015-03-18 : "ADİ QƏŞƏM"
2015-02-28 : HAVALANMIŞ ADAM
2015-02-14 : SENSASİYA
2015-02-12 : BACI DOST OLARSA
2015-02-07 : YARPIZ SÖHBƏTİ
2015-01-16 : YAŞAYAN RUH
2015-01-10 : XAŞ + XAŞ
2015-01-09 : "QƏLƏM SƏSİ"
2014-12-27 : SAXTA BABA
2014-12-26 : SAXTA BABA
2014-12-20 : ŞUNURLU ADAMLAR
2014-12-16 : ELNURUN KİTABI
2014-12-11 : RUH ADAMI
2014-11-29 : NAXIŞLI ADAM
2014-11-20 : HƏYATIMDAKI ADAM
2014-11-15 : DİQQƏT TALONU
2014-11-14 : "QUM SAATI"
2014-11-12 : STATUS - KVO
2014-11-08 : BİR ƏTƏK DAŞ
2014-11-04 : PAMBIQLI QULAQLAR
2014-10-29 : "ƏDƏBİ HƏYAT"
2014-10-11 : AŞ QARASI
2014-10-04 : ZİNDAN UŞAQLARI
2014-09-03 : "YADA DÜŞDÜ"
2014-08-23 : İÇİMDƏKİ TOY
2014-07-18 : Kimsə yoxdu...
2014-07-05 : KİŞİ
2014-06-21 : ÜZ SUYU
2014-06-14 : TANISAM UTANACAQ
2014-05-24 : DİŞ ÇÖPÜ
2014-04-26 : QURU ADAM
2014-03-20 : İynə boyu yazı
2014-03-15 : LƏNƏTLƏNMİŞ
2014-01-25 : ÖZGƏ PALTARI
2013-12-21 : İSİNİŞMƏ...
2013-11-09 : QANADLI GÜNLƏR
2013-07-27 : DOST GEDİB...
2013-07-20 : PALAZA BÜRÜN...
2013-07-13 : YARIMÇIQ YAZI...
2013-05-08 : RUHUMUZUN ÜNVANI
2013-05-04 : "MAYOVKASIZ" MAY
2013-01-19 : DİRƏDÖYMƏ...
2012-12-20 : ATILAN İLK ADDIM
2012-12-08 : ÖGEY ANA
2012-12-07 : ŞAD XƏBƏR:
2012-11-27 : CANLI TARİX
2012-11-24 : SƏNSİZ
2012-11-16 : ÜMİD VERMƏK
2012-11-14 : SƏNSİZ
2012-10-13 : "BİZİM DÜNYA"
2012-08-18 : ADSIZ GÜNAHLAR
2012-06-23 : DON JUAN
2012-06-15 : ONDAN HAMIYA
2012-06-14 : RÜSTƏM KAMAL
2012-02-25 : DOLABDAKI ÜRƏK
2012-02-04 : BİR QIŞ NAĞILI
2012-01-07 : DİQQƏT QITLIĞI
2011-12-31 : SOVQAT
2011-12-17 : NƏFƏSLİK...
2011-11-12 : DOLAB
2011-08-27 : BİR SEVGİ DRAMI
2011-07-22 : SÖZÜN GÜNÜ
2011-07-16 : SİRLİ ZƏNG
2011-07-02 : İLİN YARISI
2011-06-11 : GÖRÜŞ YERİ
2011-05-28 : KÜT BIÇAQ
2011-04-30 : SATILIR
2011-04-23 : QAÇIRILAN QIZ
2011-04-16 : TƏNHA KİŞİ
2011-04-09 : GÖYDƏNDÜŞMƏ
2011-03-19 : AYDINLIQ
2011-03-15 : FRANSIZCA
2011-02-23 : 55-ə ÇATMADIN
2011-02-19 : Bu da bir il
2011-01-29 : GÖZMUNCUĞU
2011-01-22 : HƏYATIN BİR ANI
2011-01-08 : BAŞLANĞIC
2010-12-31 : BU DA İLİN SONU
2010-12-25 : CAN AĞRISI
2010-11-06 : SEÇİLƏN
2010-10-30 : YARALI DURNA
2010-09-18 : PƏRAKƏNDƏ YAZI
2010-07-31 : Axtarış
2010-07-02 : ÜMİD SORAĞINDA
2010-05-01 : DÜYÜNÇƏ
2010-04-17 : CƏRRAH BIÇAĞI
2010-02-20 : DÖZÜM MƏQAMI
2010-01-30 : AYRILIQ ANI
2010-01-16 : SEÇİM ANI
2009-12-12 : SÜKUTLA SÖHBƏT
2009-11-27 : BƏRAƏT KAĞIZI
2009-11-21 : KÖLGƏLƏR...
2009-10-31 : YARPAQ TÖKÜMÜ
2009-10-10 : CAVABSIZ SUALLAR
2009-09-12 : BİR AN
2009-08-22 : HƏFTƏMİN ACISI
2009-06-20 : XOCALI TOYU
2009-06-06 : UZUN BİR GÜN...
2009-05-23 : VAXTINDA
2009-05-02 : AĞLAYAN BULUDLAR
2009-03-14 : "BƏXTƏVƏRLİK"
2009-03-07 : ANAMA MƏKTUB...
2009-02-28 : ADİ RİYAZİYYAT
2009-01-31 : CAN AĞRISI
2009-01-24 : "ƏZABSIZ ANLAR
2009-01-10 : BƏHANƏ
2008-12-31 : Bazarlıq
2008-12-13 : DƏLİ ADAM
2008-12-06 : FAYDASIZ QAZINTI
2008-11-22 : PULUN VAR?
2008-11-15 : QALXANIN ENMƏSİ
2008-10-18 : ÖMRÜN BİR ANI
2008-10-11 : PAYIZ YAĞIŞLARI
2008-09-28 : MƏKTUBLAŞMA
2008-09-06 : QAYNAR QAZAN
2008-08-30 : ERA
2008-08-23 : OVCUMDA YANAN OD
2008-08-02 : QARIŞIQ YAZI
2008-07-12 : QƏFLƏT YUXUSU
2008-06-28 : ƏRKƏSÖYÜN
2008-06-07 : BAŞ AĞRISI
2008-05-17 : QURUMUŞ GÜLLƏR
2008-04-19 : DAŞ
2008-03-20 : ATHAAT
2008-02-02 : PASİBAN
2008-01-12 : AMERİKA AYISI
2007-12-06 : XƏBƏRDARLIQ
SON XƏBƏRLƏR
2020-08-05


VİDEO