viagra sipariş viagra satış palo santo viagra fiyatları viagra fiyatı time4bets kaçak bahis canlı bahis güvenilir bahis siteleri izmir escort live bet Film izle hacklink kiralık bahis sitesi satılık bahis sitesi Adalet.az | XINAYAXDI Adalet.az | XINAYAXDI Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

XINAYAXDI

43417    |   2010-03-20 01:05
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

İlaxır çərşənbədə hava küləkliydi. Yağış da yağırdı; çisələyirdi, güclənirdi, ara verib təzədən başlayırdı. Hava elə təmiz, xoş idi ki, adam bu ruzgarın ancaq cənnətdən əsə biləcəyinə özünü inandırmaq istəyirdi. Gündə üç-dörd dəfə otağıma baş çəkməyə vərdiş eləmiş iş yoldaşım içəri girməsəydi, Allah bilir, gözümü pəncərədən nə vaxt ayırcaqdım. Stula çöküb üzümə baxmadan "bu gecə bizi ailəlikcə xınayaxdıya çağırıblar" dedi. Mənim bu "xınayaxdı" sözündən o qədər xoşum gəlir ki, təkcə səslənməsindən ürəyim titrəyir. Düzdü, indi bu sözün ancaq adı qalıb, mərasimin özü bir yana, qızlar heç gəlin gedəndə də əllərinə xına yaxmırlar. Yenə də olsun, heç olmasa adı yaddaşlardan silinməyib. Həmişə ümidliyəm ki, getdikcə bu adəti daha çox yada salıb bərpa edəcək, öz əski halına qaytaracaqlar. Bəs, möhtərəm iş yoldaşım niyə belə qayğılıdı, görəsən? Daha bundan gözəl nə ola bilər ki? İlaxır çərşənbə ola, xınayaxdı ola. Ahag deyəsən, məsələ məlumdu, axı. Bu gözəl mərasimi yola verməkçin ona və arvadına xeyli pül lazımmış. Belə deg Mən başqa şeydən qorxmuşdum. Dedim, bəs, birdən mənim bu dostum da qınından çıxıb qınını bəyənməyənlərdən olar, xəbər tutmaram. Şükr ki, belə deyilmiş. Yaxşı qurtardıq. Amma, çox təəssüfg pul söhbəti araya girəndə çox şeyin dadı qaçırg
   
    Pul çox şeydən güclüdü. Kimini göyün yeddinci qatına qaldırar, kimini də torpaq üstündə dizin-dizin süründürər. Arzuları gözdə, təbəssümü dodaqda dondurar, adamı qohum-qonşu, dost-aşna yanında xəcil edər. Ancaq mənim bu saat dadlı xəyalların qanadında şirin uşaqlıq illərinin qoynuna uçmağıma mane heç qızıl dağları da mane ola bilməz...
   
   Və mən artıq yoldayamg
   
   
   
   ***
   
   
   
   Kəndimizdə toylar iki gün, iki gecə olardı. O zaman qız toyları dəbdə deyildi. Oğlan toyunun birinci gecəsi qız evində xınayaxdı olardı. Əslində, bu artıq adət halını almış müəyyən ssenari əsasında həyata keçirilən bir mərasim idi. Bu "ssenari"nin müəllifi də yəqin ki, bizim sinəsi söz xəzinəsi nənələrimiz olmuşdular. Xınayaxdı məclisi öz xudmaniliyi ilə seçilirdi. Bura ən yaxın qohum-qonşular dəvət olunurudular. Yığılanlar divar dibində sıralama oturur, ortaya süfrələr çəkilirdi. Plov, bozbaş, dovğa verilir, sinilərdə bişi paylanırdı. Süfrə başında nələr danışılmır; necə arzular, diləklər dilə gətirilir, alqışlar, uğurlamalar söylənilirdi. Adətən cavan qız-gəlinlərin qatıldığı məclisdə şux zarafatlar baş alıb gedir, gəlinlər öz xınayaxdılarından xatirələr danışır, subaylar həsrətlə o günü gözləyirdilərg
   
    Süfrə yığışılandan sonra ortalığa kətil qoyub sabah gəlin gedəcək qızı üstündə əyləşdirirdilər. Başına qırmızı kəlağayı salırdılar. Dilli-dilavər gəlinlərdən biri evdə qaval olsa qavalı, olmasa, podnosdan, nimçədən götürür, ardınca da o birilər çala-çala, oxuya-oxuya gəlinin başına dolanırdılar. Buna "bodagəzdirmə" də deyirdilərgXınayaxdının bu hissəsi bir az da "bəy tərifi"nə oxşayırdıg
   
   
   
   Ay boda, boda, boda
   
   Toyun mübarək, boda.
   
   Gəlsin qızın anası
   
   Desin "mübarək boda"
   
   
   
   Ömürboyu kənddən ayağını qırağa qoymayan bu qız-gəlinlərin oxuduğu mahnılarda nələr tərənnüm olunmurdu?! Onlar lap dünyanın o başında yaşayan, dilini, adətlərini bilmədikləri millətlərin qız-qadınlarının da arzu və istəklərini dilə gətirməyi bacarırdılar. Sən demə, yer üzünün bütün qadınları eyni istəklərlə yaşayırmışlar. Sevmək, sevdiyinin boyuna güvənmək, isti ailə ocağında xoş günlər görmək, oğul-qız böyütmək, yuvasını qorumaq, daha nələr, nələrg Bu mahnılarda ata evindən ayrılan qızın incə kədəri, düşəcəyi ailədə necə qarşılanacağından nigarançılığı, az-az, uzaqdan-uzağa gördüyü nişanlısı haqqında intizarı tərənnüm olunurdu. Nədənsə, bu qırmızı duvağın altında gəlinlər doyunca ağlayırdılar. Uşaq da olsam, mənə elə gəlirdi ki, bu göz yaşlarında sevincin, bəxtəvərliyin payı daha çoxdug Sonra duvağı götürüb gəlinin əlinə- ayağına xına yaxırdılar. Çox zaman ovcuna nişanlısının adını yazırdılar. Gəlini xınalayıb qurtarandan sonra piyaləni gəzdirir, qız-gəlinlər də bir-bir barmaqlarını batırırdılar. Bu zaman çoxları ovcuna istədiyi oğlanın baş hərfini yazırdı. Bu baş hərflərin sahiblərinin bəzisi tanınsa da, bəzisi sirr olaraq qalırdıg Xınadan oğlan evinə də göndərirdilərg
   
    Gəlin bütün gecəni əli-ayağı xınalı qalırdıg
   
    O zaman subay qız olan kiçik bibim bütün xınayaxdılara məni də özüynən aparırdı. O məclislərdən biri xüsusilə yadımda qalıb. Süfrə yığışdırılandan sonra hələ gəlin ortaya gəlməmiş birdən qapı açıldı, başında saçaqlı motal papaq, üz-gözü ağappaq una bulaşmış, gözləri belə seçilməyən bir kişi sürətlə içəri soxulub qız-gəlinləri qamarladı. Qızlar ovçu görmüş su quşları kimi qaqıldaşıb bir-birlərinə qarışdılarg Var gücümlə qışqırıb titrəməyə başladım. Bibim əlimyandıya düşdü, tez su gətirtdi. Mənə su içirdib ovundurmağa çalışdılar. Hamı başıma yığıldı. Həmin "kişi" də qarşımda dayanıb papağını çıxartdı, əliynən üz-gözünü silib özünü tanıtdı. Sən demə, bu Nügbar xala imiş. O zaman cavan, şux və zarafatcıl bir gəlin olan Nügbar xala. Üzünü unlamışdı, ocaq qarasından bığ çəkmişdi. Bibim yarızarafat, yarıgerçək danladı onu: "Allah sənə qənim olmasın, yenə yazıqsan. Uşağın bağrı yarıldı". Nügbarın anası Şahzada qarı kəndin mamaçasıydı. Çoxumuz onun əllərində bu işıqlı dünyaya təşrif gətirmişdik. Hamımız ona "nənə" deyirdik. Nügbar da lap qız vaxtlarından zarafatla bizi "nəvə" deyib çağırırdı. Nügbarı tanıyandan sonra özümə gəlsəm də, qorxaqlığım mərasimin ən maraqlı hissəsini pozdug
   
    Yuxarıda Nügbar xaladan danışanda "üzünü unlamışdı" ifadəsini işlətdim. O zaman kənddə bəlkə də çoxları pudranın, pomadanın nə demək olduğunu bilmirdi. Heç toy günü də üzlərinə əl gəzdirilməyən gəlinləri qızlardan ayırmaq olmurdu. Anam da belə olmuşdu, xalam-bibim də, əmidostu, dayıdostularım dagBu gün də kəndimizdə 70-75 yaşlarında qadınlar var ki, qaşlarına maqqaş, üzlərinə sap dəyməyib. Kim nə deyir-desin, bunun da öz gözəlliyi, bənzərsizliyi var. Təbiiliyin, ilkinliyin hüsnü ayrıdı, təkrarolunmazdıg
   
    Bu dadlı xatirələrimə kədər qatan bir məqamı da qeyd eləməsəm, rahat olmayacağam. Uşaqlıqda adama elə gəlir ki, ömür hamı üçün bal kimi şirindi. Ağlımız kəsəndə başa düşdük ki, bizi xoş üzlə, nəvazişlə dindirən yaxınlarımızın- ağbirçəklərin, qız-gəlinlərin çoxunun ürəyi yaralıymış. Sinələrində oğul, qardaş, ər həsrəti közərirmiş. Elə Nügbar xalanın iki qardaşı İkinci Dünya savaşından dönməmişdig Ancaq bu qüssəni bizim uşaq gözlərimiz görə bilmirdig
   
   Ömrün baharı üz döndərəndə qışı da sərt keçirmiş. Və dərdi təkcə müharibələr gətirmirmiş adamlara. Bu dərd istəkli Nügbar xalanı ömrünün ahıl çağında bir də yaxaladı. O, Daşkəsəndəki hərbi hissədə baş vrən məlum hadisədə həlak olan Elgün Səmədovun ata nənəsidig Həmişə uşaqlığımı, xınayaxdıları yada salanda cavanlığından bəri məclislər yaraşığı, zarafatcıl, ünsiyyətcil Nügbar xalanı xatırlayıram, o günlərdən ötrü burnumun ucu göynəyirg
   
    Səhv eləmirəmsə, o türk serialı "Acı həyat" adlanır. Bax, orada Nərminin xınayaxdısına baxanda məni heyrət bürümüşdü. Bizim kənddəki xınayaxdıların eynisiydi. "Onlar bizdən yaxşı qoruyub saxlayıblar bu adətimizi" deyə qibtə və heyranlıqla düşünmüş, həm də qürur duymuşdumg Bizdə isə hələlik təkcə adı qalıb "Xınayaxdı" adlanan o cözəl mərasiming
   
    Yox, bu gözəl mərasimi mütləq toylarımıza dönməli, xoşbəxt anlarımızın ayrılmaz hissəsi olmalıdı. Bu elə də çətin deyil. Sadəcə, biz özümüzə qayıtmalıyıqg


YAZARIN ARXİVİ

2015-01-10 : ƏN UZUN GECƏ
2014-11-15 : QIRMIZI İP
2014-07-12 : GEC OLMAYAN
2014-07-05 : SAMAN ÇÖPÜ
2014-06-21 : GÜNAHSIZ
2014-06-14 : GÜNAHSIZ
2014-06-07 : GÜNAHSIZ
2014-05-31 : GÜNAHSIZ
2014-05-24 : GÜNAHSIZ
2014-05-17 : GÜNAHSIZ
2014-05-09 : GÜNAHSIZ
2014-05-03 : GÜNAHSIZ
2014-04-26 : GÜNAHSIZ
2014-03-15 : SONUNCU YARPAQ
2014-03-08 : MONMARTR, 18-40
2014-03-01 : Marsa da uçsaq
2014-02-22 : DƏRD ZİRVƏSİ
2014-02-15 : GEC DƏ OLSA...
2014-01-25 : GÜNDƏLİK
2014-01-18 : XİLASKAR
2013-10-12 : NƏNNİ
2013-09-21 : PAYIZ GƏLİR...
2013-08-17 : ADSIZ DUYĞULAR
2013-08-03 : ƏHYA GECƏLƏRİ
2013-07-06 : Sən dönsən...
2013-06-22 : KÖYNƏK
2013-05-25 : ÖZGƏ DƏRDİ
2013-02-09 : AĞILDAN BƏLA
2013-01-26 : DARIXAN ADAMLAR
2013-01-19 : DƏLİLİK ZAMANI
2013-01-12 : ƏSKİ YARALAR
2012-12-01 : SUSUZ DƏNİZ
2012-09-22 : GƏLDİN...
2012-09-15 : BİR QUCAQ SABAH
2012-09-08 : ANGEDONİYA
2012-08-18 : "DÜBEYTİ"
2012-06-30 : O TƏNHA AĞAC...
2012-06-02 : AĞ QARANQUŞ
2012-02-18 : HARMONİYA
2012-01-14 : QONŞU QIZ
2011-12-31 : TƏLƏSİRİK...
2011-12-10 : AYAQYALIN
2011-11-19 : XƏZAN YELİ
2011-10-15 : TƏSƏLLİ
2011-08-06 : DƏYİRMAN
2011-07-16 : ÇOX AZ ŞEY
2011-06-25 : SAVAŞIN 70 YAŞI
2011-05-14 : "QARA QUTU"
2011-03-19 : VƏDƏ KÜLƏYİ
2011-03-05 : KİŞİSİZ...
2011-02-26 : YAZA NƏ QALDI?!.
2011-02-19 : ADİ HƏYAT
2010-12-31 : İL KEÇDİ...
2010-11-06 : İMTİNA
2010-08-21 : KİBRİT FALI
2010-07-24 : YEL DƏYİRMANI
2010-05-08 : XİLASKAR
2010-04-10 : QİYAMƏT
2010-03-20 : XINAYAXDI
2010-02-27 : BOŞLUQ
2010-01-09 : KARVAN GETDİ...
2009-12-26 : YUXU KİMİ...
2009-12-19 : DARIXANDA...
2009-12-12 : İMTAHAN
2009-12-05 : QUYU
2009-10-17 : ELDƏN AYRI...
2009-10-10 : GÖZÜ YOLDA...
2009-10-03 : TARAZLIQ
2009-09-26 : ...YALVARMA!
2009-09-12 : İLĞIM
2009-09-05 : BİR STƏKAN ÇAY
2009-08-08 : QIRMIZI
2009-08-01 : SƏKKİZ SAAT
2009-07-11 : AĞIRLIQ
2009-04-25 : SIĞINACAQ
2009-04-11 : SÖZ VAXTI
2009-02-14 : ÜÇÜNCÜ YOLÇU
2009-01-31 : BİXƏBƏR
2009-01-24 : QIRMIZI VƏ QARA
2009-01-17 : BAŞQA ADAM
2009-01-10 : 3 SAATLIQ NƏFƏS
2008-12-31 : QUM SAATI
2008-12-13 : QURBANSIZ
2008-11-22 : CİDDİ MÖVZU
2008-11-15 : ÜMİD VƏ QORXU
2008-11-01 : AĞ YOL
2008-10-18 : AG VƏ QARA
2008-10-11 : KÜTLƏ
2008-09-20 : TƏSƏLLİ
2008-09-06 : YAZIQLIQ
2008-08-23 : ATA EVİ
2008-08-02 : ÇAY PULU
2008-07-05 : YADDAŞ AĞRISI
2008-06-14 : ÇƏRÇİVƏ
2008-04-19 : SÖZ ARDINCA...
2008-03-30 : İRƏVANLILAR
2008-03-20 : YAZA ÇIXDIQ...
2008-03-08 : UTANCAQ
2008-02-23 : BOZ AY
2007-12-15 : DARIXAN ADAMLAR
2007-12-01 : BİZƏ QALSA...
2007-11-24 : İŞIQSIZ DÜNYA
2007-10-27 : ETİRAF
2007-10-06 : GÜNLƏR VARDI...
SON XƏBƏRLƏR
2019-08-22
2019-08-21


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
"Qarabağ", yoxsa “Linfild” ?

"Qarabağ" (75%)
“Linfild” (25%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ
Dünən yazıçı Samirə Zeynalovanın ad günü idi. Onu dəlicəsinə sevən Vəli Xramçaylının möhtəşəm məhəbbətindən də xəbərdarsınız. Qısası...
İkisi  ayrıca qeyd etdilər. Restoranda. Qarson toy havası vermək üçün tanıdığınız o üzərliyi yandırır. Yəni atır boşqabın içinə, tüstülədə- tüstülədə gəlir onların yanına " göz dəyməsin ".
boşqabı Samirənin başına fırladır və xanım onun qabına babat pul qoyur. Qarson sevinə- sevinə Vəli Xramçaylıya yanaşanda Samirə qışqırır :
- Ə bura gəl , ə. Nə iş görürsən? Onu da tüstüyə verirsən ki, göz dəyməsin? Ə, bir diqqətlə bax də... O boyda adamda göz dəyəcək bir şey görürsən ?!
-- ...



digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK