ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

QƏLƏMİN İLK NÜBARI

Və yaxud gənc müəllifə xeyir-dua

39195    |   2015-11-11 09:18
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Yaxın günlərin söhbətidi. Telefonuma zəng edib mənimlə görüşmək istədiyini bildirdi. Doğrusu, tanımadım, amma səsində son dərəcə ziyalılıq və xüsusi olaraq səmimiyyət hiss etdiyim bu cavan oğlanın niyyətinin nədən ibarət olduğunu soruşmadan "istədiyiniz vaxt buyurub gəlin" - dedim. İki gün sonra iş otağımın qapısı döyüldü və içəri yaraşıqlı və həm də səliqəli geyimi ilə diqqəti çəkən bir cavan oğlan daxil oldu. Özünü təqdim etdi. Dərhal telefon söhbətimizi xatırladım. Mənə doğru uzanmış əlini sıxaraq, "buyurun, əyləşin!" - dedim.

Ümumi hal-əhval tutmaq mərasimindən sonra özünü təqdim etdi. Onu dinlədikcə ilk təəssüratdan yanılmadığıma daxilən sevindim. Bir neçə xarici dili bilən bu eloğlum öz peşəsi ilə yanaşı, içindən gələn bir sevdanın sorağında olub. Bu sevda isə doğulduğu bölgənin tarixinə, adamlarına, bir sözlə, qan yaddaşımıza olan böyük sevgisidi. O danışdıqca mən bu cavan oğlanın Azərbaycanı, onun bir parçası olan Qarabağı necə ürəkdən sevdiyini aydınca hiss edir, hətta görürdüm. Bu oğlan sözüylə, fikirləriylə məni əməlli-başlı özünə tərəf çəkə bilmişdi. Mən onu məmnunluqla dinləyirdim. Söhbətimizin sonunda özü ilə birlikdə gətirdiyi qovluğu mənə verdi və vurğuladı ki, burada eşitdiklərimi, tarixi mənbələrdən oxuduqlarımı toplayıb bütöv bir şəkildə ifadə etməyə çalışmışam. Vaxtınız, imkanınız olsa baxarsınız.
Mən böyük məmnuniyyətlə qəbul etdim qovluğu. Amma onu da bildirdim ki, bir az səbrli olsun, məni tələsdirməsin. O da razılaşdı. Və beləcə bir telefon zəngi və bir qısa görüş stolumun üstündə qalan qovluğumun sahibi ilə mənim aramda bir söz körpüsü, bir torpaq həsrətinin zaman-zaman göyərən cığırını saldı. Mən o körpüdən, o cığırdan keçib o qovluğa tərəf getməyə başladım.

Bəri başdan deyim ki, əlimdə olan bu kitab-qovluğun maraqlı bir tərtibatı var. Yəni mövzuya aid tarixi fotolar bu kitabda öz əksini tapıbdı. Barəsində oxuduğum hər bir şəxsin fikirlərini, sözlərini görməklə yanaşı, onun fotosurətini də görmək mümkündü. Bax bu mənada bu kitabda özünəməxsusluq var. İkinci bir tərəfdən oxuyub başa çıxdığım bu dünyaya gələcək kitabda bir zaman ardıcıllığı və bir də bu ardıcıllığın özünün şaxələri kifayət qədər geniş dairəni əhatə edir. Yəni mövzunun aid olduğu Qarabağın, daha doğrusu, Ağdamın Qiyaslı kəndi həm də böyük coğrafi məkandan, Avropadan, Asiyadan da bir tarix bağlılığı yaşayır. Bir az da dəqiq ifadə etsəm, yəni Qiyaslıda baş verən hadisənin əslində Peterburqdan tutmuş Parisə qədər, Praqaya qədər və daha neçə-neçə böyük şəhərlərə səsi-sorağı gedib çatır və yaxud da həmin yerlərdə baş verən hadisələrin dalğası Qiyaslıya da gəlib çatır. Bax, bu kontekstdə yanaşanda, onda müəllifin kitab üzərində işlədiyi vaxt ərzində arxiv sənədlərinə, tarixi mənbələrə çox diqqətlə, canıyananlıqla yanaşdığı üzə çıxır. Üstəlik, həm də müəllifin yaşlı həmvətənlərindən eşitdiyi, el-oba ağzından götürdüyü faktları cilalaması, onu bədiiləşdirməsi də uğurla həyata keçirilib.

Burda söhbət Qarabağ camaatının, xüsusilə Ağdam bölgəsinin bildiyi, yaddaşında yaşatdığı hadisələri, tarixi şəraiti və şəxsiyyətləri təqdim etməkdən, onları yeni nəslə çatdırmaqan gedir. Gənc oxucu ötən əsrin 20-ci illərinə qayıdanda kimin kim olduğunu, kimin hansı proseslərdə hansı xidmətləri göstərdiyini aydın şəkildə qavramaq imkanı qazanır. Bax, zənnimcə, bu kitabda müəllifin uğuru elə burdan başlayır, burdan gəlib keçirg

Bəli, böyük maraqla oxuyub başa çıxdığım bu kitabda, etiraf edim ki, bilmədiyim bəzi gerçəklərdən də xəbərdar oldum. Bu mənada oxucu qarşısına çıxmaq haqqı qazanmış kitabın və onun müəllifinin missiyasını təqdir edirəm. Üsitəlik, onu da düşünürəm ki, Azərbaycanın, xüsusilə Qarabağın tarixində özünəməxsus yerləri olmuş aydınlarımızın, bəylərimizin, xanımlarımızın haqqını etiraf etmək, onu tirajlamaq çox vacib bir xidmətdi. Bu həm də bu gün üçün bir növü mesajdı. Yəni kiçik bir kəndin sahibi olan, müəyyən ölçüdə ərazisi, malı-mülkü qazanıb idarə edən Hüseynalı bəyin həyatı, onun el adamı olması, öz kəndinin daşından tutmuş suyuna qədər, suyundan tutmuş ağacına qədər və uşağından tutmuş ahılına qədər mövcud olan hər şeyə və hər kəsə təkcə sahib gözü ilə yox, həm də vətəndaş yanğısı ilə yanaşması öz-özlüyündə sovet təbliğat maşınının yalançı və yanlış tarixini, faktlarını alt-üst edir. Bu kitabı oxuduqca Hüseynalı bəyin, ali təhsilli bir ziyalının kəndi, el-obanı idarə etmək məharəti, kəndin sahibi olmasına baxmayaraq, həm də öz təbəələrinin savadlanması üçün məktəb açması, özünün müəllim kimi fəaliyyət göstərməsi, kəndinin kəhrizindən tutmuş əkin-biçininin çəyirtkədən qorunmasına qədər hər bir məsələsində ona xidmət edən insanların xeyir-şərində başda olmaq, ağsaqqallıq etmək haqqına qədər - belə bir yükü çiynində daşıyan Hüseynalı bəy əslində sovet təfəkkürü ilə yanaşsaq, ideal cəmiyyət yaratmaq arzusunda olan bir inqilabçı təsirini bağışlayır. Təsəvvür edin ki, bir kənd bəyinin həm imperiya ilə, onun məmurları ilə dil tapması, həm öz kəndinin adət-ənənələrə uyğun inkişafını təmin etmək, qorumaq, abadlaşdırmaq yolunu seçməsi, üstəlik də bir kənddə oturub bütün dünyanda baş verən olaylardan məlumat əldə edib baş verə biləcək hadisələrə özünü və kəndini, təbəələrini hazırlamaq ancaq böyük ürəyin, müdrikliyin sahibi olan insanlara məxsus keyfiyyətdi. Məhz bu əsərin qəhrəmanı Hüseynalı bəy də həmin müdrik şəxslərdən biridi.
Kitabı oxuduqca Hüseynalı bəyin də zamanının işıqlı simaları ilə təması, aydınları ilə əlaqəsi ortaya çıxır, məlum olur. İstər Firudin bəy Köçərli, istər Zeynalabdin Tağıyev, istər Abbas Səhhət, istər Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev və digərləri ilə, eləcə də dövrü mətbuatla bağlılığı, Qori seminariyası ilə əlaqəsi, özünün Azərbaycan tarixinin qaynaqlarına yanaşması, yəni Nizamidən tutmuş Füzuliyə, Seyid Əzimə qədər, hətta tibbi biliklərə özəl münasibəti, ondan yararlanması, bir sözlə, hər mənada bilgi sahibi olması adi bir kənd bəyinin nə qədər böyük düşüncəyə malik olduğunu sərgiləməklə yanaşı, həm də bugünün insanına bir növü hazırlıqlı olmaq ismarıcı kimi çox önəmlidi.

Kitabın ən maraqlı məqamlarından biri də, təbii ki, burada Azərbaycan oğullarının mərdliyi, şücaəti, onların bir əsgər, bir zabit kimi şərəfli döyüş yolu keçmək qabiliyyəti, imperiya ordusunda fərqlənməsi, üstəlik, Qızıl Ordunun Azərbaycan torpaqlarına yeridilməsi, Gəncədən Ağdam istiqamətində hərəkət edərkən etdikləri vəhşiliklər və nəhayət, Qiyaslı kəndinin məhz Hüseynalı bəyin müdrik qərarı ilə yerlə-yeksan olmaqdan xilas edilməsi kimi məqamlar faktlarla da yaddaqalandır. Həmin faktları ayıyla, günüylə, yəni tarixin diliylə bədii formada həzm etmək, onu birbaşa oxucu yaddaşına yazmaqdı. Və nəhayət, mənə elə gəlir ki, bu gün işğal altında olan ərazilərimizin sakinləri, bütövlükdə Azərbaycan insanı ermənilərin və onların havadarlarının əməllərindən kifayət qədər xəbərdardır və həmin əməllərin yaralarını bu gün də canımızda daşıyırıq. Amma bu kitabda məhz həmin fitnələrin çox-çox uzun illər bundan öncəyə gedib çıxan izlərini görmək, XVIII əsrin sonlarından üzü bu günə gələn o fitnələrin ayrı-ayrı detallarını izləmək oxucuda düşmənə olan nifrəti bir az da artırır. Biz kim olduğumuzu və kimlərlə qonşu yaşadığımızı bir daha görüb, daha doğrusu, oxuyub bugünün faciələrinin kökündən xəbər tuturuq. Anlayırıq ki, düşmən və onun havadarları kimdi və düşmən öz əməllərindən XX əsrin sonlarında da əl çəkmir. Eyni üsulla eyni məqsəd üçün hər bir cinayətkar addımları davam etdirib. Bu, təkrar olunan tarixin gerçək üzüdü.

Bəli, kitabda Qarabağın, eləcə də Azərbaycanın musiqisi, mədəniyyəti, dağları, bulaqları, yaşayış məskənləri, adət-ənənələri, ayrı-ayrı ştrixlərlə önə çıxarılır. Oxucu diqqətinə təqdim olunur. Bax, bütün bunlar gənc müəllifin ilk təcrübəsinin uğurlu detallarıdı. Düşünürəm ki, kitabın belə oxunaqlı alınmasında əvvəldə qeyd etdiyim həmin o doğma torpağa böyük sevgi öz sözünü deyibdi. Elə həmin o sevginin ilk töhfəsi olan bu kitabın da geniş oxucu kütləsinə, Qarabağ tarixi ilə maraqlananlara ərməğan olacağına şübhə etmirəm.

P.S. Yazıda söhbət Rövşən Asifoğlunun "Qarabağlı Hüseynalı bəy" kitabından gedir.



YAZARIN ARXİVİ

2018-09-21 : ÜMİD KƏNDİRİ
2018-09-14 : ÖMÜR YARPAQLARI
2018-09-08 : ŞUNURLULAR
2018-09-06 : Təzyiq yazısı
2018-09-05 : AYLI BİR GECƏ
2018-07-31 : HAVALI YAZI
2018-02-01 : "O SÖZƏCƏN..."
2017-12-15 : İLĞIM
2017-11-27 : «QABİL»
2017-11-24 : VAXT GÜNAHKARI
2017-09-27 : "BAYILDAN BAYIRA"
2017-08-29 : KİŞİ TİTULU
2017-08-11 : OVQAT YARADAN…
2017-07-29 : İSTƏK...
2017-07-28 : SÖZ HEYKƏLİ
2017-07-25 : BU DA 27–di!
2017-07-14 : "QALIN" ADAMLAR
2017-06-09 : GÜNAHIM NƏDİ?
2017-06-06 : "SNAYPER QIZ"
2017-05-26 : HAVADAKI ADAM
2017-05-05 : BAKI KÖÇKÜNÜ
2017-03-31 : SOY… QIRIM…
2017-03-01 : MÜŞFİQ TUFANI
2017-02-14 : "YADA DÜŞDÜ"
2017-02-10 : ÖMÜR QIRIQLARI
2017-02-03 : YAŞ HƏDDİ
2017-01-27 : NEKROLOQ
2017-01-19 : BİTMƏYƏN AĞRI
2017-01-06 : SON XƏBƏRDARLIQ
2016-12-16 : ALLAHIN İŞİ
2016-09-09 : BİR HECALI SÖZ
2016-08-13 : MƏKTUB
2016-08-12 : MƏKTUB…
2016-08-12 : HAVA
2016-07-01 : CƏNAB NAZİR
2016-06-17 : ÜMİD KƏNDİRİ
2016-04-29 : NİŞANÇI
2016-04-09 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-04-08 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-03-11 : MART OVQATI
2015-12-19 : MÜQƏDDƏS AMAL
2015-12-12 : YANIQ SƏS
2015-11-13 : ÜZ SUYU
2015-11-13 : Tofiq Abdinlə
2015-10-31 : SEÇİM ANI…
2015-09-12 : İNSANLIQ
2015-08-27 : YADDAŞ YAZISI
2015-08-19 : "AZƏRBAYCAN"
2015-07-10 : İLĞIM
2015-06-18 : DOST GEDİB…
2015-06-17 : "SAAT SƏSİ"
2015-05-06 : "AZƏRBAYCAN"
2015-04-22 : "YADA DÜŞDÜ"
2015-03-18 : "ADİ QƏŞƏM"
2015-02-28 : HAVALANMIŞ ADAM
2015-02-14 : SENSASİYA
2015-02-12 : BACI DOST OLARSA
2015-02-07 : YARPIZ SÖHBƏTİ
2015-01-16 : YAŞAYAN RUH
2015-01-10 : XAŞ + XAŞ
2015-01-09 : "QƏLƏM SƏSİ"
2014-12-27 : SAXTA BABA
2014-12-26 : SAXTA BABA
2014-12-20 : ŞUNURLU ADAMLAR
2014-12-16 : ELNURUN KİTABI
2014-12-11 : RUH ADAMI
2014-11-29 : NAXIŞLI ADAM
2014-11-20 : HƏYATIMDAKI ADAM
2014-11-15 : DİQQƏT TALONU
2014-11-14 : "QUM SAATI"
2014-11-12 : STATUS - KVO
2014-11-08 : BİR ƏTƏK DAŞ
2014-11-04 : PAMBIQLI QULAQLAR
2014-10-29 : "ƏDƏBİ HƏYAT"
2014-10-11 : AŞ QARASI
2014-10-04 : ZİNDAN UŞAQLARI
2014-09-03 : "YADA DÜŞDÜ"
2014-08-23 : İÇİMDƏKİ TOY
2014-07-18 : Kimsə yoxdu...
2014-07-05 : KİŞİ
2014-06-21 : ÜZ SUYU
2014-06-14 : TANISAM UTANACAQ
2014-05-24 : DİŞ ÇÖPÜ
2014-04-26 : QURU ADAM
2014-03-20 : İynə boyu yazı
2014-03-15 : LƏNƏTLƏNMİŞ
2014-01-25 : ÖZGƏ PALTARI
2013-12-21 : İSİNİŞMƏ...
2013-11-09 : QANADLI GÜNLƏR
2013-07-27 : DOST GEDİB...
2013-07-20 : PALAZA BÜRÜN...
2013-07-13 : YARIMÇIQ YAZI...
2013-05-08 : RUHUMUZUN ÜNVANI
2013-05-04 : "MAYOVKASIZ" MAY
2013-01-19 : DİRƏDÖYMƏ...
2012-12-20 : ATILAN İLK ADDIM
2012-12-08 : ÖGEY ANA
2012-12-07 : ŞAD XƏBƏR:
2012-11-27 : CANLI TARİX
2012-11-24 : SƏNSİZ
2012-11-16 : ÜMİD VERMƏK
2012-11-14 : SƏNSİZ
2012-10-13 : "BİZİM DÜNYA"
2012-08-18 : ADSIZ GÜNAHLAR
2012-06-23 : DON JUAN
2012-06-15 : ONDAN HAMIYA
2012-06-14 : RÜSTƏM KAMAL
2012-02-25 : DOLABDAKI ÜRƏK
2012-02-04 : BİR QIŞ NAĞILI
2012-01-07 : DİQQƏT QITLIĞI
2011-12-31 : SOVQAT
2011-12-17 : NƏFƏSLİK...
2011-11-12 : DOLAB
2011-08-27 : BİR SEVGİ DRAMI
2011-07-22 : SÖZÜN GÜNÜ
2011-07-16 : SİRLİ ZƏNG
2011-07-02 : İLİN YARISI
2011-06-11 : GÖRÜŞ YERİ
2011-05-28 : KÜT BIÇAQ
2011-04-30 : SATILIR
2011-04-23 : QAÇIRILAN QIZ
2011-04-16 : TƏNHA KİŞİ
2011-04-09 : GÖYDƏNDÜŞMƏ
2011-03-19 : AYDINLIQ
2011-03-15 : FRANSIZCA
2011-02-23 : 55-ə ÇATMADIN
2011-02-19 : Bu da bir il
2011-01-29 : GÖZMUNCUĞU
2011-01-22 : HƏYATIN BİR ANI
2011-01-08 : BAŞLANĞIC
2010-12-31 : BU DA İLİN SONU
2010-12-25 : CAN AĞRISI
2010-11-06 : SEÇİLƏN
2010-10-30 : YARALI DURNA
2010-09-18 : PƏRAKƏNDƏ YAZI
2010-07-31 : Axtarış
2010-07-02 : ÜMİD SORAĞINDA
2010-05-01 : DÜYÜNÇƏ
2010-04-17 : CƏRRAH BIÇAĞI
2010-02-20 : DÖZÜM MƏQAMI
2010-01-30 : AYRILIQ ANI
2010-01-16 : SEÇİM ANI
2009-12-12 : SÜKUTLA SÖHBƏT
2009-11-27 : BƏRAƏT KAĞIZI
2009-11-21 : KÖLGƏLƏR...
2009-10-31 : YARPAQ TÖKÜMÜ
2009-10-10 : CAVABSIZ SUALLAR
2009-09-12 : BİR AN
2009-08-22 : HƏFTƏMİN ACISI
2009-06-20 : XOCALI TOYU
2009-06-06 : UZUN BİR GÜN...
2009-05-23 : VAXTINDA
2009-05-02 : AĞLAYAN BULUDLAR
2009-03-14 : "BƏXTƏVƏRLİK"
2009-03-07 : ANAMA MƏKTUB...
2009-02-28 : ADİ RİYAZİYYAT
2009-01-31 : CAN AĞRISI
2009-01-24 : "ƏZABSIZ ANLAR
2009-01-10 : BƏHANƏ
2008-12-31 : Bazarlıq
2008-12-13 : DƏLİ ADAM
2008-12-06 : FAYDASIZ QAZINTI
2008-11-22 : PULUN VAR?
2008-11-15 : QALXANIN ENMƏSİ
2008-10-18 : ÖMRÜN BİR ANI
2008-10-11 : PAYIZ YAĞIŞLARI
2008-09-28 : MƏKTUBLAŞMA
2008-09-06 : QAYNAR QAZAN
2008-08-30 : ERA
2008-08-23 : OVCUMDA YANAN OD
2008-08-02 : QARIŞIQ YAZI
2008-07-12 : QƏFLƏT YUXUSU
2008-06-28 : ƏRKƏSÖYÜN
2008-06-07 : BAŞ AĞRISI
2008-05-17 : QURUMUŞ GÜLLƏR
2008-04-19 : DAŞ
2008-03-20 : ATHAAT
2008-02-02 : PASİBAN
2008-01-12 : AMERİKA AYISI
2007-12-06 : XƏBƏRDARLIQ
2007-11-24 : QALMAQAL
2007-11-23 : ÇÖKHAÇÖK
2007-11-22 : QIZDIRICI...
2007-11-03 : QOYUN BƏXTİ...
2007-10-27 : AŞİQLİK
2007-10-24 : XƏCALƏT
2007-10-19 : PAYIZ NOTLARI
2007-10-10 : BASARAT
2007-10-06 : ƏBƏDİ ÜNVAN
2007-10-06 : PERSONAJ
2007-10-05 : ÜÇ PÖHRƏ
2007-10-04 : HADİSƏ
2007-10-03 : HAVA
2007-10-02 : ÜZƏRLİK
2007-09-22 : HÖKM
2007-09-15 : VAHİMƏ
2007-09-01 : İNSTİNKT
2007-08-28 : NİYƏ ÖLDÜ?..
2007-08-15 : GÜNAH
2007-08-11 : PARALEL
2007-08-08 : GÜNVURMA
2007-08-07 : SALON
2007-08-04 : HÖRMƏT(sizlik)
2007-07-31 : TELEFON ZƏNGİ
2007-07-28 : QUDUZLUQ
2007-07-26 : BU DA 17 YAŞ...
2007-07-17 : BİLİRSƏNMİ?
2007-07-11 : BAŞAĞRISI
2007-07-04 : MƏNİ TANIMADIN?
2007-07-03 : SERİAL
2007-06-12 : "DEPUTAT OTAĞI"
2007-06-09 : ÖRKƏN
2007-05-25 : QARAVƏLLİ
2007-05-20 : AXSAYAN YERİMİZ
2007-05-05 : MUSA YAQUB -70
2007-05-01 : KƏNDİR
2007-04-20 : ŞƏKİL
2007-04-14 : STRESS
2006-12-08 : YUXU
2006-10-14 : GÜNAH
2006-10-10 : LAZIM GƏLSƏ...
SON XƏBƏRLƏR
2018-10-20
2018-10-19


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Qiymətlər qalxandan sonra avtobusa minəcəksiniz?

Hə (70%)
Yox (30%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ
Vəli Xramçaylını hakim qarşısına çıxarırlar. Hakim:
- Sizi bu iki nəfərə qarşı soyğunçuluqda günahlandırırlar. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?
Vəli:
- Vallah, axşam evə gedeyerdim, bu iki qardaş mənə yaxınlaşdı, dedilər ki, saatı və ayaqqabını çıxart. Mən də neyniyim, yazığım gəldi , birinin saatını, o birinin də ayaqqabısını çıxartdem. Polis də məni tutub sizin yanınıza gəteyrdi.




digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK