warez script warez forum Leaks Forum orkide Link kısaltma sitesi shell indir mavi orkide Link kısalt PHP Scriptler Ataşehir kadın kuaförü Warez forumu hacklink satın al cialis yorumları Adalet.az | İRƏVANLILAR Adalet.az | İRƏVANLILAR Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

İRƏVANLILAR

18914    |   2008-03-30 12:53
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Yaddaşımda nələr oyanır, gözlərim önündə hansı hadisələr canlanır. Bir yazıb çatdıra bilsəydim, deyirəm. Soyqırım gününə nəzərdə tutduğum bu yazını başqa cür də adlandırmaq olardı. Bu adı rəmzi olaraq seçdim. Ağlım kəsəndən bəri irəvanlılar mənimçin soyqırım, qaçqınlıq, torpaq, yurd itkisinin rəmzi olublar Nə ad çəkmək, nə də bir ailənin timsalında tarixçə danışmaq niyyətim yoxdu. Bu barədə istənilən qədər yazılar verilib. Bəlkə də istənilən qədər deyil, müəyyən qədər, mövsümi xarakterli yazılar gedib. Modern düşünənlərimiz onları " yeraz" adlandırıblar. Lap ağır yükdaşıyan maşın markalarını xatırladır: "Kamaz", " Belaz".. Elə o ağır elləri, qədim tayfaları da günlərin birində süni tarix, qondarma dövlət yaratmaq niyyətində olanların bir barmaq işarəsiynən öz torpaqlarından, cənnət yurdlarından çıxarıb ilan mələyən düzlərə saldılar. Elə o zaman da kimi qəzəbindən, kimi də öyrəşə bilmədiyi aran yerinin qızdırmalı istisində namərdlərin at oynatdığı bu dünyanı tərk elədi.Beynəlxalq normalara görə, guya beş ildən sonra qaçqın statusunu itirərək olur yaşadığı yerin sakini. Deyənin dilini, yazanın əlini kəsən yoxdu ki,g Bəs, qaçqının yuxularını necə, görə bilən varmı?...
   
   Bizim tərəflərdə də onlardan yüzlərlə, minlərlədi.Bir kəndin yarısı, bütöv bir kənd irəvanlılardı. Orta məktəb müəllimlərimizin çoxu onlardı, Kürün o tayındakı kənddən hər gün qayıqla keçib dərsə gəlirdilərg Onlar bu yerlərə əkinçilik, sənətkarlıq mədəniyyəti gətirdilər.Evlər tikdilər, bağ-bağça saldılar. Onlar müharibədən sonra və əllinci illərin əvvəllərində öz qədim dədə-baba torpqlarından qovulanlardıg
   
   
   
   ***
   
   
   
   Səksən doqquzuncu ildə xəbər aldıq ki, Ermənistandan qovulanları gətirən qatarın Sarıcalarda qabağını kəsib Bakıya getməyə qoymurlar. Camaat da qatardan düşmür, paytaxta getmək istədiklərini bildirirlər. Redaktorla fotomüxbir stansiyaya getdilər. Fotomüxbiri şəkil çəkməyə qoymamışdılar. Qayıdandan sonra tükürpədici şeylər danışırdılar. Ancaq qəzetdə bir kəlmə də yazmağa icazə verilmədig
   
   O zaman gələnlərdən biri bizimlə qonşu oldu. Yaşı səksəni haqlamış Hasan kişi, oğlu, gəlini və bir yaşında körpə qız uşağıgHasan kişi həmişə başıaşağı gəzərdi. Tez-tez evdəkilərə deyirdi: " Elə tələsik çıxdıq ki, həyət-bacamdan bir ovuc torpaq da götürə bilməditm. ?ləndə gözlərimə səpərdiniz..."
   
   Qonşumuzda təxminən elə Hasan kişi yaşda bir rus da vardı. ?zünün dediyinə görə, ata-babasını üç yüz il əvvəl buralara sürgün eləmişdilər. Amma özünü qətiyyən qərib saymırdı, dilimizi bir kəlmə də öyrənməmişdi. Çünki ehtiyac görməmişdi bu dili öyrənməyə, gözünü açandan bu yerlərin sahibi görmüşdü özünü. Hər cür havada bütün günü həyətdə otururdu. O qarışıq illərdə deyəsən, uşaq-muşaq onlara söz atmışdı. Rayondakı bütün rusları, erməniləri XDS İcraiyyə Komitəsinə çağırıb demişdilər ki, heç kəs sizə güldən ağır söz deyə bilməz, gedin kefinizi çəkin.Onsuz da türk arvadları ilin bu başında da, o başında da doğurlar. Nə qədər qırsanız, tükənən deyil. Təki sizin başınızdan bir tük əskik olmasın...
   
   Bu qocaları bir dəfə də kəlmə kəsən görmədim. Millətlər yağnan su kimidi, heç vaxt qarışmırlar.Əslində onları nə qarışdırmaq, nə də ayırmaq lazımdı. Əgər dünyada cəmi bir millət, bir dil olsaydı belə yenə araqarışdıranlar tapılacaqdı...
   
   Amma biz qarışmağı da, əriyib yox olmağı da bacarırıq...
   
   
   
   ***
   
   
   
   Çox çəkmir ?zbəkistanın Fərqanə vilayətində " Çiyələk davası" ssenarisiylə qardaş qırğını törədilir...
   
   Redaktorun otağında yaşlı bir türk əyləşib. O da Axısxadan ?zbəkistana, oradan da Azərbaycana köçürülənlərdəndigRedaktoru qoyub üzünü mənə tutur:
   
   - A qızım, bu tarixdi eyg Gəlin, görün, yazıng Gün gələcək, kimsə bunun haqq-hesabını çəkəcək, axı...
   
   Onunla getməmişdən qabaq əynimi dəyişməkçin evə dəyirəm. Hasan kişi həyətdə bir daşın üstündə oturub papirosunu tüstülədir.
   
   O türklər nələr danışmadılar. Onlara nələri yaşatmışdılar. O zaman epizodları qəzetimizdə yazmışdım. İndi yazmıram. Çünki çoxları yenidən Fərqanəyə döndülərg Amma o zaman mənə təəccüblü görünən bir şeyi qeyd eləməkdən özümü saxlaya bilmirəm. Fərqanədən qovulanların çoxu Rusiyaya getmişdi, qalanları da getmək istəyirdilər. " Dovşana qaç, tazıya tut" deənlərin yanına. Görünür, imperiya həm də " xaç atası" rolunu oynaya bilir. ?zü də necə...
   
   O günlərdən iyirmi ilə yaxın bir vaxt keçir. O qoca türk də yəqin bu dünyadan köçüb. Amma hələ o yaşananların haqq-hesabını kimsədən soran yoxdu...
   
   
   
   ***
   
   
   
   Torpaqlarımıza sahiblənənlər gündə bir yeni üsula, hiyləyə əl atıb bizi də, dünyanı da aldadırlar. Biz də özümüzsayağı yeniliklər eləməkdən çəkinmirik. Məsələn, torpaq gətirmək üsulugİlk dəfə ziyalılarımızın Şuşaya səfərini seyr edəndə qışqırmaqdan özümü güclə saxladım. İlahi, bunlar nə edirlər? Təbii ki, səsimi çıxarmadım. Bizim məmləkətdə ancaq çini, titulu olanların səsi eşidilir. Mən səsi eşidiləcək adam deyiləm ki,g Eşitdiklərimizə, bildiklərimizə görə, bir ovuc torpaq o zaman götürülür ki, adam bir də o yerlərə dönməyəcəyini bilir. Bəs, indi nə baş verir? Necə anlayaq bunu? Yəni, mənə bir ovuc bəsdi, qalanı sənin olsun? Bu yerdə Tanrıdan səbr diləmək fikrim yoxdu. Zatən bizi o qədər səbirli yaratmış ki,..
   
   Möhtərəm millət vəkilimizin ata-baba yurduna səyahəti barədə "525-ci qəzet"də yazılarını oxudum. Çoxdandı belə yazılar məndə tamam fərqli duyğular yaradır. ?zümüzü bu gündə görmək çox ağrıdıcı, çox üzücüdü. Elə bilirəm ki, bu bizi itkilərə , göz yaşlarına, kövrəkliyə alışdırır.Amma doxsan yaşlı erməninin xalçanı hər hansı qiymətə öz sahibinə belə satmaması kifayət qədər təsirli səhnədi. Bizdə necə , belələri çoxdurmu? Deyirlər, biz Qarabağı satmışıq. Bəlkə də söhbət, tərəzidən, alverdən getmir, bu " satmaq" sözündə daha incə mətləblər var. Yəni, biz çox şeylərin alverini etməyə qadirik. Amma o qoca xalçanı ona görə satmır ki, üstündə portreti asılmış şəhidin ruhu inciyə bilər. Bizsə şəhid abidəsini dağıda, Qarabağ veteranını saatlarla qapı ağzında saxlaya, incidə bilirik...
   
   P.S. Bu yazının məğzini, məzmununu bir cümləyə də sığışdırmaq olardı: Bütün millətləri dədə-baba yurdundan qova bilmirlər. MƏN heç nə eliyə bilmərəm. Amma BİZ çox şey edə bilərik. Əgər BİZ ola bilsək...


YAZARIN ARXİVİ

2015-01-10 : ƏN UZUN GECƏ
2014-11-15 : QIRMIZI İP
2014-07-12 : GEC OLMAYAN
2014-07-05 : SAMAN ÇÖPÜ
2014-06-21 : GÜNAHSIZ
2014-06-14 : GÜNAHSIZ
2014-06-07 : GÜNAHSIZ
2014-05-31 : GÜNAHSIZ
2014-05-24 : GÜNAHSIZ
2014-05-17 : GÜNAHSIZ
2014-05-09 : GÜNAHSIZ
2014-05-03 : GÜNAHSIZ
2014-04-26 : GÜNAHSIZ
2014-03-15 : SONUNCU YARPAQ
2014-03-08 : MONMARTR, 18-40
2014-03-01 : Marsa da uçsaq
2014-02-22 : DƏRD ZİRVƏSİ
2014-02-15 : GEC DƏ OLSA...
2014-01-25 : GÜNDƏLİK
2014-01-18 : XİLASKAR
2013-10-12 : NƏNNİ
2013-09-21 : PAYIZ GƏLİR...
2013-08-17 : ADSIZ DUYĞULAR
2013-08-03 : ƏHYA GECƏLƏRİ
2013-07-06 : Sən dönsən...
2013-06-22 : KÖYNƏK
2013-05-25 : ÖZGƏ DƏRDİ
2013-02-09 : AĞILDAN BƏLA
2013-01-26 : DARIXAN ADAMLAR
2013-01-19 : DƏLİLİK ZAMANI
2013-01-12 : ƏSKİ YARALAR
2012-12-01 : SUSUZ DƏNİZ
2012-09-22 : GƏLDİN...
2012-09-15 : BİR QUCAQ SABAH
2012-09-08 : ANGEDONİYA
2012-08-18 : "DÜBEYTİ"
2012-06-30 : O TƏNHA AĞAC...
2012-06-02 : AĞ QARANQUŞ
2012-02-18 : HARMONİYA
2012-01-14 : QONŞU QIZ
2011-12-31 : TƏLƏSİRİK...
2011-12-10 : AYAQYALIN
2011-11-19 : XƏZAN YELİ
2011-10-15 : TƏSƏLLİ
2011-08-06 : DƏYİRMAN
2011-07-16 : ÇOX AZ ŞEY
2011-06-25 : SAVAŞIN 70 YAŞI
2011-05-14 : "QARA QUTU"
2011-03-19 : VƏDƏ KÜLƏYİ
2011-03-05 : KİŞİSİZ...
2011-02-26 : YAZA NƏ QALDI?!.
2011-02-19 : ADİ HƏYAT
2010-12-31 : İL KEÇDİ...
2010-11-06 : İMTİNA
2010-08-21 : KİBRİT FALI
2010-07-24 : YEL DƏYİRMANI
2010-05-08 : XİLASKAR
2010-04-10 : QİYAMƏT
2010-03-20 : XINAYAXDI
2010-02-27 : BOŞLUQ
2010-01-09 : KARVAN GETDİ...
2009-12-26 : YUXU KİMİ...
2009-12-19 : DARIXANDA...
2009-12-12 : İMTAHAN
2009-12-05 : QUYU
2009-10-17 : ELDƏN AYRI...
2009-10-10 : GÖZÜ YOLDA...
2009-10-03 : TARAZLIQ
2009-09-26 : ...YALVARMA!
2009-09-12 : İLĞIM
2009-09-05 : BİR STƏKAN ÇAY
2009-08-08 : QIRMIZI
2009-08-01 : SƏKKİZ SAAT
2009-07-11 : AĞIRLIQ
2009-04-25 : SIĞINACAQ
2009-04-11 : SÖZ VAXTI
2009-02-14 : ÜÇÜNCÜ YOLÇU
2009-01-31 : BİXƏBƏR
2009-01-24 : QIRMIZI VƏ QARA
2009-01-17 : BAŞQA ADAM
2009-01-10 : 3 SAATLIQ NƏFƏS
2008-12-31 : QUM SAATI
2008-12-13 : QURBANSIZ
2008-11-22 : CİDDİ MÖVZU
2008-11-15 : ÜMİD VƏ QORXU
2008-11-01 : AĞ YOL
2008-10-18 : AG VƏ QARA
2008-10-11 : KÜTLƏ
2008-09-20 : TƏSƏLLİ
2008-09-06 : YAZIQLIQ
2008-08-23 : ATA EVİ
2008-08-02 : ÇAY PULU
2008-07-05 : YADDAŞ AĞRISI
2008-06-14 : ÇƏRÇİVƏ
2008-04-19 : SÖZ ARDINCA...
2008-03-30 : İRƏVANLILAR
2008-03-20 : YAZA ÇIXDIQ...
2008-03-08 : UTANCAQ
2008-02-23 : BOZ AY
2007-12-15 : DARIXAN ADAMLAR
2007-12-01 : BİZƏ QALSA...
2007-11-24 : İŞIQSIZ DÜNYA
2007-10-27 : ETİRAF
2007-10-06 : GÜNLƏR VARDI...
SON XƏBƏRLƏR
2019-05-18
2019-05-17
16:07 CAZİBƏ


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Kubokun sahibi kim olacaq?

"Qarabağ" (71.43%)
"Qəbələ" (14.29%)
"Sumqayıt" (7.14%)
"Zirə" (7.14%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

- Xanım, sizin sumkanızın ağzı açıqdır!

- Oy, sağ olun! Yaxşı ki, sizin kimi adamlar hələ ki, vardır. Başqası olsaydı indi pulu götürüb qaçmışdı.

- Yaxşı görək sən də, 2 manat 50 qəpik nə puldu ki?





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK