ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

ZİNDAN UŞAQLARI

Laçınlı dəmirçi Məhəmmədəli kişinin xatirəsinə

55179    |   2014-10-04 01:32
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

BAXIŞ BUCAĞI








Heç belə kövrəldiyim olmamışdı. Bir anlıq canımdan bir gizilti keçdi... bir anlıq bədənim donub qurudug ruhum məni tərk etdi. Və bir anlıq harda olduğumu, kimlərlə oturub-durduğumu yadımdan çıxardım. İnan, həmin anda, həmin yerdə bəlkə də adımı soruşan olsaydı fikrə gedəcəkdim. Çünki bütün həyatım boyu anasını xatırlayıb ağlayan övladlar görmüşdüm... Bütün həyatım boyu anası barədə bir-birindən kövrək xatirələr danışan dostla, tanışla bir araya gəlmişdim. Amma bütün həyatım boyu atası barəsində danışıb göz yaşlarını gizlədə bilməyən oğula, kişiyə rast gəlməmişdim. Tanrı onu da qarşıma çıxardı. Və həyatımda ilk dəfə atası barəsində kövrələ-kövrələ danışan və danışdıqca da bu yerdən, oturduğumuz məkandan uzaqlaşıb çox-çox uzaqlara, indi əlimiz-ünümüz çatmayan Laçına gedən bir oğulla üz-üzə dayanmışdım. O danışırdı...
Stolumuzun üstündə bir mobil telefon var. Son model telefonlardandı. Ekranı kifayət qədər görünən, diqqəti çəkəndi. O düyməni basır və... Və Məhəbbət Kazımov - Laçınım! - deyə haray qoparır. O səs içimdən keçir... o səs ruhumu özü ilə birlikdə götürüb aparır... o səs sərhəddi keçir... o səs məni də özü ilə birlikdə sərhəddən keçirir... düşmən görmür bizi. Biz Şuşadan qalxıb Laçına tərəf gedirik. Dərələr, yamyaşıl ormanlar və bir də İstisu bulağı. Dayanıram. O səs də dayanır. Üzünü Kirsə tərəf tutur... Minkəndə tərəf tutur. Və sanki burda qalan nə varsa, kim varsa hamını səsləyir, hamını bir yerə yığır...
Hə, burda olmayanları da çağırır. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində dünyasını dəyişib torpağa tapşırılmış laçınlıları da o səs İstisu bulağının başına yığır. Ruhlar görüşür... ruhlar bir-birirnə sarmaşır... göz yaşı İstisu bulağına qarışır. Bu sevinc yaşlarıdı, ruhlar Laçına dönüb... ruhlar Laçınlaşıb!..
İlahi, sənin böyüklüyünə şükür! İlahi, sənin qüdrətin qarşısında baş əyirəm! Sən bu ruhları bir səsin işığına bir anda necə yığa bildin? Sən bu ruhların hamısını necə Laçınlaşdırdın?
Suallar cavabsızdı. Heç cavab da gözləmirəm. Çünki ona ixtiyarım da yoxdu. Mən bir Allah bəndəsi kimi sadəcə pıçıldayıram və pıçıltını özümdən başqa kimsə eşitmir. Hətta məni özüylə, öz səsiylə Laçına aparıb çıxaran, Minkənddə dayanıb bu mənzərəni seyr etməyə səbəbkar olan Məhəbbət Kazımov da eşitmir. Onun səsi mənim pıçıltımı öz səsinin içində əridir. Və bu an qeybdən gəlirmiş kimi eşitdiyim bir səsə boylanıram - zindan səsinə!
Mən bu yaşıma qədər zindanla bağlı çox yazılar oxumuşam. Zindan həyatından xəbərim var... zindan ağırlığının nə olduğunu bilirəm. Və istər böyük Xəqaninin zindan həyatı olsun, istər Musa Cəlilin zindan həyatı olsun... istər Xəlil Rza Ulutürkün və başqalarının... Bunların barəsində indi danışmaq, indi yazmaq məncə heç yerinə düşməz. Çünki bu məqamda məni düşündürən başqa bir zindandı. O zindan ki...
Yadımdadı, hələ kəndimizdə uşaq yaşlarında özümdən, çəkimdən çox ağır nəyisə yerdən qaldırmaq istəyndə anam deyərdi ki, ay bala, belini gücə salma, görmürsən zindan kimidi. Onu qaldırmağa gücün çatmaz... Mən onda bu zindan sözünün orta məktəbdə ədəbiyyat müəllimimizin bizə izah etdiyi zindan həyatı ilə nə qədər yaxın olduğunun fərqinə varmamışdım. Böyüyəndə anladım fərqini. Və bunu anlamaq üçün yaşadığım kənd, onun özünəməxsus həyatı da köməyimə çatdı. Çünki kəndimizdə əksər kəndlərdə olduğu kimi, bir dəmirçixana da var idi. Adətən dəhrəmizi, baltamızı həmin dəmirçixanaya, həmin o dəmirçinin yanına aparardıq, o da onu alovda bişirib sonra böyük bir dəmir parçasının üstündə döyüb, bülövləyib bizə verərdi. Bizdən pul almazdı. Çünki sovet dönəmi idi, o dəmirçixana da kolxozun əmlakı sayılırdı və orda işləyən də, yəni dəmirçi də kolxozdan əmək haqqı alırdı. Ona müraciət edən hər kəsin işini görmək onun vəzifə borcu idi. Buna baxmayaraq, tay-tuşları, yaşlı adamlar o dəmirçinin həmişə "bığının altından" keçirdilər ki, onların işini keyfiyyətli görsün...
Hə, qulağıma zindan səsi gəldi. O səsin arxasında dayanan kişi başdan-başa sanki bütöv bir tunc idi, polad idi. Sifəti də, baxışları da elə bil o zindanın içində yoğrulmuşdu. Elə bil onun işlətdiyi körüyün alovunda bişmişdi. Bir az özümü toparladım. Çünki belə bir zəhm, belə bir cüssə, belə bir baxış görməmişdim... Mən ovuclarımla gözlərimi ovuşdururam. O baxışlar, o görkəm mənə çox doğma gəlir. Sanki hardansa tanıyıram... sanki nə vaxtsa təmasda olmuşam. Və ...
Başımı qaldırıb mənimlə üzbəüz oturmuş laçınlı balasına baxıram. Kirpiklərinin ucunda göz yaşı muncuqlanır. O göz yaşının parıltısı məni sanki xəyallardan ayırır. Həmkarım, qocaman jurnalist Vaqif Şükürov özünəməxsus səsiylə, bu səsin ahəngiylə aradakı sükutun pərdəsini qaldırır...
- Çox qəribə kişiydi Məhəmmədəli. Qapısına gələn, ona üz tutan heç kəsi əliboş geri qaytarmazdı. Bir dəfə də olsun onun zindanının "lal" qaldığının şahidi olmadım. Nə vaxtkı kəndə yolum düşürdü, o zindanın səsini eşidirdim. Xüsusilə köç vaxtı. Elat adamları dağa, arana gedəndə mütləq Məhəmmədəli kişiyə baş çəkirdilər. Kimi atın - ulağını nalladırdı, kimi dəhrəsini-baltasını bülövlədirdi, kimi də sadəcə köhnə dost kimi onunla həmsöhbət olub bir stəkan çayını içib, fikir bölüşürdü. Bu kişinin qapısı bir dəfə də olsun kiminsə üzünə bağlanmadı. Tanıyan-tanımayan ümid yeri bilirdi Məhəmmədəli kişini. Qolunun gücü, dizinin təpəri, ürəyinin hərarəti gördüyü işlə yanaşı, qarşıladığı, yola saldığı adamlar üçün də bir hədiyyə idi, bir uğur idi. Çünki bu adam heç vaxt üz-gözünü turşutmurdu. Onun aurası ancaq ruzi-bərəkət, sevinc, ümid ünvanı idi...
Hə, mən də dağa, arana gedən böyüklərimdən bu barədə eşitmişdim. Amma ağlıma gətirməmişdim ki, nə vaxtsa onun barəsində bu qədər ətraflı bir söhbətin dinləyicisi olacağam...
- Ailədə 12 uşaq idik. Əksəriyyətimiz də oğlan uşağı. Bircə dəfə də olsun nəyinsə ehtiyacını heç vaxt hiss etmədik. Çünki atam bizi zindan hesabına dolandırırdı. Bizim çörəyimiz zindandan çıxırdı. Xüsusilə atamın ən böyük önəm verdiyi Novruz bayramına bir çərşənbə qalmış, o, Ağdama, Şuşaya, Gəncəyə, eləcə də digər şəhərlərə gedib hamımıza bazarlıq eləyərdi. Biz bayram gününü mütləq təzə paltarda qarşılayardıq. Süfrəmizdə mütləq o bayrama aid nələrsə olurdu. Atam üçün Novruz bayramı ifadə edə bilməyəcəyim bir tarix idi. Bir növraq idi, bir sevinc idi. Yəni hələ də onun bu bayrama necə önəm verdiyini qiymətləndirməyi bacarmıram. Sanki Novruz bayramı atamın özünü də daxilən təzələyirdi. O bizim hamımızı oxutdu... o bizim hamımızın əlinə bir parça çörək verdi və o bizə halallığı öyrətdi. Bizim hamımız o zindanı tanıdıq, o zindana dəyən çəkicin ağırlığını qollarımızda, canımızda hiss etdik... bizim hamımız başqa yerlərdə olanda atamla bağlı düşən söhbətlərdə və yaxud Minkəndli olduğumuzu bilib dəmirçi Məmmədəlini soruşanda "oğluyam!" söyləyib necə xoş sözlər eşitdiyimizi yaddaşımıza, ömrümüzə, ürəyimizə yazdıq. Elə bu gün də atamın adını çəkəndə hamının ona necə ağızdolusu rəhmət oxuduğunu eşidirik, görürük və bundan qürur duyuruq. Ancaq məni bütünlüklə sevinməyə qoymayan bir məqam da var. O, atamın Laçın nisgili ilə dünyasını dəyişməsidi... O, atamın övladlarının bugünkü növrağını görə bilməməsidi. Və bir də o zindanı Bakıya gətirə bilməməyimdi. İndi o zindan da həsrət çəkir bizim kimi (bəllidi ki, milyonçu Hacı Zeynalabdin Tağıyev pinəçi atasının işlətdiyi bizi sonralar, milyonçu olan zaman evdə qapının üstündən asarmış ki, evə girəndə də, çıxanda da onu görsün və kim olduğunu unutmasın. Bəlkə həmsöhbətim də həmin zindanı o istəklə Bakıya gətirmək istəyib)...
Biz atamın zindanın çörəyini yeyirik. Atam bizim çörəyimizi yeyə bilmədi. Bax, məni ağrıdan da, mənim yuxularımın qonağı olan atamla hər görüşümün də ən nisgilli məqamı elə budu...
Bəli, laçınlı dostum Rza Minkənddən... Atasından - dəmirçi Məhəmmədəli kişidən danışır... O, kəndlərinin işğalından bir gün öncə evlərinə baş çəkdiyini, həyət-bacalarını son dəfə gəzib-dolaşdığını, orda baş verən son hadisələri və kənddən çıxmaq istəməyib öz evində ölməyi üstün tutub, sonda da öz həyətindəcə dəfn olunan ağsaqqalla bağlı söylədiklərini mən indi yaza bilmirəm. Çünki onun həmin o anını, o söhbət məqamını ancaq göstərməklə bütün içimi təqdim etmək mümkündü. Təəssüf ki, bu məqamda mən gücsüzəm, mən göstərə bilmirəm. Mən sadəcə yenə o anı yaşaya-yaşaya bu misraları pıçıldayıram.

İlahi, sakitcə yeriyib gedir
Dərədən o duman üzü yuxarı...
Tələsir, can atır, şıltaqlıq edir -
Tüstü də odundan üzü yuxarı...

Durmadan fırlanır vaxt kirkirəsi
Artır yaşadığım ömrün kirəsi...
Özü də, sözü də yerə girəsi -
Boylanır, adından üzü yuxarı!

Bəllidi doqquza, onda nə varsa
Adamı hey çəkir onda nə varsa...
Unudub getdiyin sonda nə varsa -
Silibdi yadından üzü yuxarı...

Canında danışan qan Qarabağın
Havası tükənən can Qarabağın!
Gözümdə sökülən dan Qarabağın -
Daşından, otundan üzü yuxarı.

Mənim nağılımın gerçək üzü var
O üzün görünən dağı, düzü var...
Hər yerdə hər kəsin bir cür sözü var -
Heç nə yoxdu Ondan üzü yuxarı.

P.S. Bu yazı bir ömür hekayəsi də sayıla bilər. Amma nə sayılacaq, necə sayılacaq deyə bilməsəm də, mənim nə saydığım özümə bəllidi.


YAZARIN ARXİVİ

2018-09-21 : ÜMİD KƏNDİRİ
2018-09-14 : ÖMÜR YARPAQLARI
2018-09-08 : ŞUNURLULAR
2018-09-06 : Təzyiq yazısı
2018-09-05 : AYLI BİR GECƏ
2018-07-31 : HAVALI YAZI
2018-02-01 : "O SÖZƏCƏN..."
2017-12-15 : İLĞIM
2017-11-27 : «QABİL»
2017-11-24 : VAXT GÜNAHKARI
2017-09-27 : "BAYILDAN BAYIRA"
2017-08-29 : KİŞİ TİTULU
2017-08-11 : OVQAT YARADAN…
2017-07-29 : İSTƏK...
2017-07-28 : SÖZ HEYKƏLİ
2017-07-25 : BU DA 27–di!
2017-07-14 : "QALIN" ADAMLAR
2017-06-09 : GÜNAHIM NƏDİ?
2017-06-06 : "SNAYPER QIZ"
2017-05-26 : HAVADAKI ADAM
2017-05-05 : BAKI KÖÇKÜNÜ
2017-03-31 : SOY… QIRIM…
2017-03-01 : MÜŞFİQ TUFANI
2017-02-14 : "YADA DÜŞDÜ"
2017-02-10 : ÖMÜR QIRIQLARI
2017-02-03 : YAŞ HƏDDİ
2017-01-27 : NEKROLOQ
2017-01-19 : BİTMƏYƏN AĞRI
2017-01-06 : SON XƏBƏRDARLIQ
2016-12-16 : ALLAHIN İŞİ
2016-09-09 : BİR HECALI SÖZ
2016-08-13 : MƏKTUB
2016-08-12 : HAVA
2016-08-12 : MƏKTUB…
2016-07-01 : CƏNAB NAZİR
2016-06-17 : ÜMİD KƏNDİRİ
2016-04-29 : NİŞANÇI
2016-04-09 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-04-08 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-03-11 : MART OVQATI
2015-12-19 : MÜQƏDDƏS AMAL
2015-12-12 : YANIQ SƏS
2015-11-13 : Tofiq Abdinlə
2015-11-13 : ÜZ SUYU
2015-10-31 : SEÇİM ANI…
2015-09-12 : İNSANLIQ
2015-08-27 : YADDAŞ YAZISI
2015-08-19 : "AZƏRBAYCAN"
2015-07-10 : İLĞIM
2015-06-18 : DOST GEDİB…
2015-06-17 : "SAAT SƏSİ"
2015-05-06 : "AZƏRBAYCAN"
2015-04-22 : "YADA DÜŞDÜ"
2015-03-18 : "ADİ QƏŞƏM"
2015-02-28 : HAVALANMIŞ ADAM
2015-02-14 : SENSASİYA
2015-02-12 : BACI DOST OLARSA
2015-02-07 : YARPIZ SÖHBƏTİ
2015-01-16 : YAŞAYAN RUH
2015-01-10 : XAŞ + XAŞ
2015-01-09 : "QƏLƏM SƏSİ"
2014-12-27 : SAXTA BABA
2014-12-26 : SAXTA BABA
2014-12-20 : ŞUNURLU ADAMLAR
2014-12-16 : ELNURUN KİTABI
2014-12-11 : RUH ADAMI
2014-11-29 : NAXIŞLI ADAM
2014-11-20 : HƏYATIMDAKI ADAM
2014-11-15 : DİQQƏT TALONU
2014-11-14 : "QUM SAATI"
2014-11-12 : STATUS - KVO
2014-11-08 : BİR ƏTƏK DAŞ
2014-11-04 : PAMBIQLI QULAQLAR
2014-10-29 : "ƏDƏBİ HƏYAT"
2014-10-11 : AŞ QARASI
2014-10-04 : ZİNDAN UŞAQLARI
2014-09-03 : "YADA DÜŞDÜ"
2014-08-23 : İÇİMDƏKİ TOY
2014-07-18 : Kimsə yoxdu...
2014-07-05 : KİŞİ
2014-06-21 : ÜZ SUYU
2014-06-14 : TANISAM UTANACAQ
2014-05-24 : DİŞ ÇÖPÜ
2014-04-26 : QURU ADAM
2014-03-20 : İynə boyu yazı
2014-03-15 : LƏNƏTLƏNMİŞ
2014-01-25 : ÖZGƏ PALTARI
2013-12-21 : İSİNİŞMƏ...
2013-11-09 : QANADLI GÜNLƏR
2013-07-27 : DOST GEDİB...
2013-07-20 : PALAZA BÜRÜN...
2013-07-13 : YARIMÇIQ YAZI...
2013-05-08 : RUHUMUZUN ÜNVANI
2013-05-04 : "MAYOVKASIZ" MAY
2013-01-19 : DİRƏDÖYMƏ...
2012-12-20 : ATILAN İLK ADDIM
2012-12-08 : ÖGEY ANA
2012-12-07 : ŞAD XƏBƏR:
2012-11-27 : CANLI TARİX
2012-11-24 : SƏNSİZ
2012-11-16 : ÜMİD VERMƏK
2012-11-14 : SƏNSİZ
2012-10-13 : "BİZİM DÜNYA"
2012-08-18 : ADSIZ GÜNAHLAR
2012-06-23 : DON JUAN
2012-06-15 : ONDAN HAMIYA
2012-06-14 : RÜSTƏM KAMAL
2012-02-25 : DOLABDAKI ÜRƏK
2012-02-04 : BİR QIŞ NAĞILI
2012-01-07 : DİQQƏT QITLIĞI
2011-12-31 : SOVQAT
2011-12-17 : NƏFƏSLİK...
2011-11-12 : DOLAB
2011-08-27 : BİR SEVGİ DRAMI
2011-07-22 : SÖZÜN GÜNÜ
2011-07-16 : SİRLİ ZƏNG
2011-07-02 : İLİN YARISI
2011-06-11 : GÖRÜŞ YERİ
2011-05-28 : KÜT BIÇAQ
2011-04-30 : SATILIR
2011-04-23 : QAÇIRILAN QIZ
2011-04-16 : TƏNHA KİŞİ
2011-04-09 : GÖYDƏNDÜŞMƏ
2011-03-19 : AYDINLIQ
2011-03-15 : FRANSIZCA
2011-02-23 : 55-ə ÇATMADIN
2011-02-19 : Bu da bir il
2011-01-29 : GÖZMUNCUĞU
2011-01-22 : HƏYATIN BİR ANI
2011-01-08 : BAŞLANĞIC
2010-12-31 : BU DA İLİN SONU
2010-12-25 : CAN AĞRISI
2010-11-06 : SEÇİLƏN
2010-10-30 : YARALI DURNA
2010-09-18 : PƏRAKƏNDƏ YAZI
2010-07-31 : Axtarış
2010-07-02 : ÜMİD SORAĞINDA
2010-05-01 : DÜYÜNÇƏ
2010-04-17 : CƏRRAH BIÇAĞI
2010-02-20 : DÖZÜM MƏQAMI
2010-01-30 : AYRILIQ ANI
2010-01-16 : SEÇİM ANI
2009-12-12 : SÜKUTLA SÖHBƏT
2009-11-27 : BƏRAƏT KAĞIZI
2009-11-21 : KÖLGƏLƏR...
2009-10-31 : YARPAQ TÖKÜMÜ
2009-10-10 : CAVABSIZ SUALLAR
2009-09-12 : BİR AN
2009-08-22 : HƏFTƏMİN ACISI
2009-06-20 : XOCALI TOYU
2009-06-06 : UZUN BİR GÜN...
2009-05-23 : VAXTINDA
2009-05-02 : AĞLAYAN BULUDLAR
2009-03-14 : "BƏXTƏVƏRLİK"
2009-03-07 : ANAMA MƏKTUB...
2009-02-28 : ADİ RİYAZİYYAT
2009-01-31 : CAN AĞRISI
2009-01-24 : "ƏZABSIZ ANLAR
2009-01-10 : BƏHANƏ
2008-12-31 : Bazarlıq
2008-12-13 : DƏLİ ADAM
2008-12-06 : FAYDASIZ QAZINTI
2008-11-22 : PULUN VAR?
2008-11-15 : QALXANIN ENMƏSİ
2008-10-18 : ÖMRÜN BİR ANI
2008-10-11 : PAYIZ YAĞIŞLARI
2008-09-28 : MƏKTUBLAŞMA
2008-09-06 : QAYNAR QAZAN
2008-08-30 : ERA
2008-08-23 : OVCUMDA YANAN OD
2008-08-02 : QARIŞIQ YAZI
2008-07-12 : QƏFLƏT YUXUSU
2008-06-28 : ƏRKƏSÖYÜN
2008-06-07 : BAŞ AĞRISI
2008-05-17 : QURUMUŞ GÜLLƏR
2008-04-19 : DAŞ
2008-03-20 : ATHAAT
2008-02-02 : PASİBAN
2008-01-12 : AMERİKA AYISI
2007-12-06 : XƏBƏRDARLIQ
2007-11-24 : QALMAQAL
2007-11-23 : ÇÖKHAÇÖK
2007-11-22 : QIZDIRICI...
2007-11-03 : QOYUN BƏXTİ...
2007-10-27 : AŞİQLİK
2007-10-24 : XƏCALƏT
2007-10-19 : PAYIZ NOTLARI
2007-10-10 : BASARAT
2007-10-06 : ƏBƏDİ ÜNVAN
2007-10-06 : PERSONAJ
2007-10-05 : ÜÇ PÖHRƏ
2007-10-04 : HADİSƏ
2007-10-03 : HAVA
2007-10-02 : ÜZƏRLİK
2007-09-22 : HÖKM
2007-09-15 : VAHİMƏ
2007-09-01 : İNSTİNKT
2007-08-28 : NİYƏ ÖLDÜ?..
2007-08-15 : GÜNAH
2007-08-11 : PARALEL
2007-08-08 : GÜNVURMA
2007-08-07 : SALON
2007-08-04 : HÖRMƏT(sizlik)
2007-07-31 : TELEFON ZƏNGİ
2007-07-28 : QUDUZLUQ
2007-07-26 : BU DA 17 YAŞ...
2007-07-17 : BİLİRSƏNMİ?
2007-07-11 : BAŞAĞRISI
2007-07-04 : MƏNİ TANIMADIN?
2007-07-03 : SERİAL
2007-06-12 : "DEPUTAT OTAĞI"
2007-06-09 : ÖRKƏN
2007-05-25 : QARAVƏLLİ
2007-05-20 : AXSAYAN YERİMİZ
2007-05-05 : MUSA YAQUB -70
2007-05-01 : KƏNDİR
2007-04-20 : ŞƏKİL
2007-04-14 : STRESS
2006-12-08 : YUXU
2006-10-14 : GÜNAH
2006-10-10 : LAZIM GƏLSƏ...
SON XƏBƏRLƏR
2018-09-24


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Qiymətlər qalxandan sonra avtobusa minəcəksiniz?

Hə (66.67%)
Yox (33.33%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Aşot Moskvadan bir urus qız alır. Gəlir İrəvanda da toy edir. Aradan on beş gün keçir, gəlin gileylənir:

- Bu necə olacaq, nə atanın, nə də ananın məndən xoşu gəlmir.

Aşot:

- Onları boş ver, əsas odur ki, müdirimin səndən xoşu gəlir.





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK