ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

ÜZ SUYU

O da qeybə çəkilir

23262    |   2014-06-21 06:32
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

...Səhər-səhərdi. Lap dəqiq desəm, saat 7.00-dı. Avtobusa minmişəm. Salona baxıram, bütün yerlər tutulub. Məcbur olub ayaq üstə dayanıram. Amma yox, dayanmaq da mümkün deyil. Çünki dayanmaq istədiyim yerlə paralel oturacaqda bir xanım əyləşib. Əyləşib deyəndə ki, elə bil onu kimsə pudra-kraska dəyirmanından keçirib yarıçılpaq bir vəziyyətdə bu avtobusa nümayişə gətirib. Nə baxa bilirsən, nə də gözlərini yayındıra bilirsən. Və istər-istəməz soyuq bir tər keçir canından.
- İlahi, sən insanın bu günə düşməsinə niyə razı olursan? Axı qadın, özü də bu yaşda, bu görkəmdə ortalığa çıxmaqla nə demək istəyir? Məgər inkişaf, sivilzasiya budur?
Bütün bunları və buna bənzər sualları içimdən keçirdiyim məqamlarda hiss edirəm ki, artıq məni soldan, sağdan sıxışdırırlar. Ayaq üstə dayanan kişilər bu xanımın əyləşdiyi oturacağa daha yaxın olmağa çalışırlar. Hə, bu da bizim tərbiyəmizin ikinci səhifəsi...
Qınaq əvəzinə, məzəmmət əvəzinə bu xanıma daha yaxın olmaq üçün edilən cəhdlər. Mən özüm də bilmədən yadıma hansısa məşhur filmlərdən birində işlədilən bir fikri salıram. Səhv etmirəmsə, böyük Nəsibə xanım Zeynalova işlədib o sözü. Qarşısındakına deyir ki, "üzüyün suyu tökülsün". İndi bilmirəm bu kişilərə, yoxsa o xanıma aid edim Nəsibə xanımın o sözlərini. Əslində həmin məqama etinasızlıq göstərənə də, rəvac verənə də, acgözlük edənə də, o şəraiti yaradana da aiddi bu söz. Və təssüf ki, onların heç biri məhz həmin məqamda, o anda üzlərininr suyu barədə düşünmürlər. Mən bunu təxmin etdiyim anda yadıma başqa bir söz də düşür. Belə ki, ulular deyib, müdriklər təsdiqləyib ki, quyuya su tökməklə sulu olmaz. Deməli, bünövrədən həmin o dediyim adamların heç birinin üzündə su olmayıb və...
Həmin günün axşamı da marşrut avtobusunda oxşam bir mənzərə ilə qarşılaşdım. Üç-dörd "qız" mindi avtobusa. Göbəklərindən tutmuş sinələrinə qədər hər yanı açıq, bədənlərində çoxlu şəkil var idi. Bilmədim valideynlərinin şəkli idi, yoxsa sevgililərinin. Amma daha çox özlərinə bənzəyirdi o şəkillər. Səs-küyləri avtobusu başına götürmüşdü. Orta yaşlı bir kişi onlara tərs-tərs baxıb:
- A bala, bir az sakit olun - dedi.
"Qızlar" heç nə olmamış kimi daha bərkdən qəh-qəhə çəkdilər və bir-birlərinə qaş-göz edib "dedulya bizə ilişir" söylədilər, özü də lap ucadan. İnanın ki, sir-sifətlərindən qadına, qıza aid olacaq heç bir təbəssüm, heç bir cizgi yox idi. Onların sifətləri mənə hərəkət etməkdən tamam mitili çıxmış yararsız maşın təkərlərini xatırladırdı. Amma sifətləri təkər kimi parıldayan bu "qızlar" öz keflərindəydilər. Sürücüyə yaxın oturacaqda əyləşdiyimdən onun söylədiyi sözləri açıqca eşitdim:
- Adamı tutmayalar maşından düşürdüb keçərəm bunların üstündən. Bilərəm ki, millətin üç-dörd yaramazını məhv etdim.
Mən sürücünü başa düşürdüm. Amma onları tapdalamaqla guya nəyinsə dəyişəcəyinə kim zəmanət verə bilər.
Axı sifətləri yeyilmiş təkər kimi parıldayanlar çoxdan üzlərinin suyunu qurudublar və onların üzünə nə qədər su çiləsən, hətta gündə on dəfə Xəzərin sularına salıb-çıxarsan da daha o üzlərə su qayıdan deyil. Çünki onlarda ümumiyyətlə, sifət qalmayıb... Nə isə. Belə bir məqamda yadıma bu günlərdə yazdığım misralar düşdü:

Bərəsi, bəndi bağlıdı,
Sinəsi çarpaz dağlıdı.
Vallah, dünyanın axırıdı-
Quruyub üzünün suyu.

Adamlar adam donundan,
Çıxıb, yeddisi onundan.
Heç kim qorxmur ki, sonundan
Quruyub üzünün suyu.

At oynadır bildiyi tək,
Danışdığı, güldüyü tək
Lap dünyaya gəldiyi tək -
Yarıyıb üzünün suyu.

Dolub-boşalır bu meydan,
Matahdı iblislə şeytan.
Bir gün daş yağacaq, inan
Qarıyıb üzünün suyu.
***

Bütün hallarda deyilənə görə, etiraf edim ki, mən buna inanmıram, adamlar zamanına bənzəyir. Əgər bu həqiqətdirsə, onda bizim zamanımız lüt doğulub. Hətta bu zamanın əncir yarpağı da olmayıb. Ona görə də bu zamanın adamlarının onundan yeddisində o qədər qeyri-adiliklər var ki, bunu sadəcə izləmək lazımdır, müqayisə etmək yox. Çünki, müqayisənin özü sonda mübahisəyə gətirib çıxarır. Təbii ki, mübahisə də daha sonda yumruq davasına çevrilir, deməli, bütün hallarda nə mənim, nə də sizin əncir yarpağı dövrünə qayıtmaq imkanımız yoxdur. Ona görə də sakit izləmək, əsəbini təkcə dişinlə yox, həm də dırnaqlarına sıxıb saxlamaq ən pis halda özünün xeyrinə ola bilər. Çünki indi görənin gözünü çıxarmaq daha asandı. Özü də məhkəməsiz-filansız...
Bəli, biz bu cəmiyyətin içində səhərdən-axşama, axşamdan-səhərə bir kirkirə daşı kimi fırlanmaqdayıq. Yəqin bilirsiniz də bu daş özbaşına fırlanmır, onu hansısa əl, hansısa güc hərəkətə gətirir. Deməli, biz də bu zamanın gözə görünməyən, gücü hiss olunmayan, amma bizi idarə edən, bizi yönəldən o nəsnələrin, o kimlərinsə hesabına fırlanırıq. Böyük Bəxtiyar Vahabzadə demiş, dünya fırlanır və fırlanan bu dünyada heç nə yerini dəyişmir. Çünki vuranla vurulan, toplananla çıxılan bütün məqamlarda, bütün məkanlarda eynidir. Dəyişən onların görkəmidir...

Deyəsən, bir az filosofluq etdim, amma neyləyim ki, hərdən buna da ehtiyac olur. Çünki susmaq nə qədər qızıl olsa da, nəyə görə susduğunu da göstərmək zərurəti var. Mən hərdən evimdə, ailəmdə, çevrəmdə olan insanlara, xüsusilə xanımlara içimdən gələn və zamana tabe olmayan bir tələblə, bir istəklə, bir ərklə yanaşıb istəmişəm ki, onlar heç olmasa üzlərinin suyunu saxlaya bilsinlər. Məsumluqları yaraşıqlıqlarına çevrilsin. Satın alınan boyalardan dünyanın reklam çarxlarında fırlanan bəzəklərdən daha çox orijinal olan, təbii sayılan o məsumluğu təkcə ata evində, ata ocağında və yaxud da aid olduğu ünvanda deyil, bütün həyatlarının istənilən nöqtəsində özləri ilə, özü də özləri bilmədən, yəni süni şəkildə yox, gerçək bir formada daşıya bilsinlər. Çünki insanın görünən görkəmi, xarici onun daxilinə gedən yolun açarıdır. Bəlkə də bu açar bəxt deməkdi!
Axı bütün sevgilər gözdən başlayır. Görürsün - sevirsən, sonra duyursan - sevirsən, sonra dinləyirsən - sevirsən. Bax, bu yığcam bir məntiq gerçəkliyə söykənir. Elə bir gerçəkliyə ki, onun içərisində hər şey var. Hətta bol-bol üz suyu da var. Elə bu məqamda yadıma bir şeir düşür:

Bir gül
ləçəyi tək
qopub düşdü
dilimdəki söz...
bir yağış
damlasının
saplağı tək
toxundu
və sürüşdü
başqa səmtə -
məni qınayan
dolmuş göz...
ruhumun
çıxdığını bilmədim
bədənimin
donduğunu gördüm...
yerə düşən sözlə
məndən qaçan gözlə
vidalaşmadan
xətdən ayrılan
işıq tək
söndüm...
və kimsə
pıçıldadı:
- öz cəzandı çək!...

Nə qədər dərin düşünsən də, nə qədər müzakirələr aparsan da sonda ikini ikiyə vuranda dörd edir. İstəyir bəru vur, istəyir yavaş. İstəyir səhər-səhər, istəyir axşam. Deməli, söhbət burda gerçəkdən gedir. O gerçəkdən ki, biz həmişə onun dalınca qaçırıq, ona güvənirik, ona istinad edirik. Təəssüf ki, indi bütün gerçəklər adamı özünə çəkmir, yəni, baxırsan, görürsən, lap əlinlə toxunub varlığını təkrar-təkrar hiss edirsən, amma son nəticəyə gələndə görürsən ki, bu həmin gerçək deyil.
Yadıma düşmüşkən, böyük yazıçımız, rəhmətlik İsi Məlikzadənin dadlı-duzlu hekayələrinin birində belə bir məqam var: Allah bir nəfəri axtarır və əlini yüxarıdan üzü aşağı sallayıb həmin adamı götürmək istəyir. Təbii ki, bir nəfəri qaldırır. Qohum-qonşu, ətraf qalxan adamın dalınca baxıb bəxtəvər deyir. Allah həmin adamı gözünün qarşısına gətirəndə görür ki, bu, axtardığı adam deyil. Ovucunu açır və həmin adam göydən üzü aşağı gəlir. Amma heç kim bəxtəvər dediyi bu adamı yerə düşməkdən xilas edə bilmir!
Çox gözəl məntiqdi. Bax, bizim zamanın gerçək üzü də budu. İstər marşrut avtobuslarında olsun, istər Sahil parkında, istər şəhərin hansısa bir nöqtəsində, lap elə nəşriyyat binasında, fərq etməz, bütün günahlar və günaha bənzər nələr varsa hamısı ortadadı. Elə bu məqamda bir gerçəyi də diqqətə çatdırım. İndi baş bağlamağı dəbə çevirənlər də var. "Hacı" olub o müqəddəslikdən kifayət qədər uzaq əməllərə xidmət edənlər də, amma neyləyək ki, biz bunların qarşısını ala bilmirik. Çünki üz suyu tükəndikcə biz azalırıq. Biz azaldıqca onlar çoxalır və deməli, ortada qalan gerçəklik olur. O da bu günün gerçəkliyi...
İstəyirsən inan, istəyirsən inanma, bu həyat öz gücünü və öz sözünü soruşmadan o qədər rahat deyir ki, sənin necə yaşamağın, nələr düşünməyin sonda mahiyyətini itirir. Çünki sən təksən!..
Və mən buna etiraz sayıla biləcək misraları xatırladıram:

Göyün altı
yerin üstü
iynə ucu bir nöqtədə
qurulmuş qəfəsdə
yaşayıram -
ictimai qaydalarla...

göyün altda,
yerin üstdə
xatirələr, xəyallarla
və onların gətirdiyi
ziyanlarla, faydalarla
içimdəki son həvəslə
son nəfəslə
iynə ucu
daş qəfəsdə
yaşayıram -
milli olan qaydalarla!...

Əbülfət MƏDƏTOĞLU
[email protected]


İmza:

YAZARIN ARXİVİ

2018-02-01 : "O SÖZƏCƏN..."
2017-12-15 : İLĞIM
2017-11-27 : «QABİL»
2017-11-24 : VAXT GÜNAHKARI
2017-09-27 : "BAYILDAN BAYIRA"
2017-08-29 : KİŞİ TİTULU
2017-08-11 : OVQAT YARADAN…
2017-07-29 : İSTƏK...
2017-07-28 : SÖZ HEYKƏLİ
2017-07-25 : BU DA 27–di!
2017-07-14 : "QALIN" ADAMLAR
2017-06-09 : GÜNAHIM NƏDİ?
2017-06-06 : "SNAYPER QIZ"
2017-05-26 : HAVADAKI ADAM
2017-05-05 : BAKI KÖÇKÜNÜ
2017-03-31 : SOY… QIRIM…
2017-03-01 : MÜŞFİQ TUFANI
2017-02-14 : "YADA DÜŞDÜ"
2017-02-10 : ÖMÜR QIRIQLARI
2017-02-03 : YAŞ HƏDDİ
2017-01-27 : NEKROLOQ
2017-01-19 : BİTMƏYƏN AĞRI
2017-01-06 : SON XƏBƏRDARLIQ
2016-12-16 : ALLAHIN İŞİ
2016-09-09 : BİR HECALI SÖZ
2016-08-13 : MƏKTUB
2016-08-12 : MƏKTUB…
2016-08-12 : HAVA
2016-07-01 : CƏNAB NAZİR
2016-06-17 : ÜMİD KƏNDİRİ
2016-04-29 : NİŞANÇI
2016-04-09 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-04-08 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-03-11 : MART OVQATI
2015-12-19 : MÜQƏDDƏS AMAL
2015-12-12 : YANIQ SƏS
2015-11-13 : Tofiq Abdinlə
2015-11-13 : ÜZ SUYU
2015-10-31 : SEÇİM ANI…
2015-09-12 : İNSANLIQ
2015-08-27 : YADDAŞ YAZISI
2015-08-19 : "AZƏRBAYCAN"
2015-07-10 : İLĞIM
2015-06-18 : DOST GEDİB…
2015-06-17 : "SAAT SƏSİ"
2015-05-06 : "AZƏRBAYCAN"
2015-04-22 : "YADA DÜŞDÜ"
2015-03-18 : "ADİ QƏŞƏM"
2015-02-28 : HAVALANMIŞ ADAM
2015-02-14 : SENSASİYA
2015-02-12 : BACI DOST OLARSA
2015-02-07 : YARPIZ SÖHBƏTİ
2015-01-16 : YAŞAYAN RUH
2015-01-10 : XAŞ + XAŞ
2015-01-09 : "QƏLƏM SƏSİ"
2014-12-27 : SAXTA BABA
2014-12-26 : SAXTA BABA
2014-12-20 : ŞUNURLU ADAMLAR
2014-12-16 : ELNURUN KİTABI
2014-12-11 : RUH ADAMI
2014-11-29 : NAXIŞLI ADAM
2014-11-20 : HƏYATIMDAKI ADAM
2014-11-15 : DİQQƏT TALONU
2014-11-14 : "QUM SAATI"
2014-11-12 : STATUS - KVO
2014-11-08 : BİR ƏTƏK DAŞ
2014-11-04 : PAMBIQLI QULAQLAR
2014-10-29 : "ƏDƏBİ HƏYAT"
2014-10-11 : AŞ QARASI
2014-10-04 : ZİNDAN UŞAQLARI
2014-09-03 : "YADA DÜŞDÜ"
2014-08-23 : İÇİMDƏKİ TOY
2014-07-18 : Kimsə yoxdu...
2014-07-05 : KİŞİ
2014-06-21 : ÜZ SUYU
2014-06-14 : TANISAM UTANACAQ
2014-05-24 : DİŞ ÇÖPÜ
2014-04-26 : QURU ADAM
2014-03-20 : İynə boyu yazı
2014-03-15 : LƏNƏTLƏNMİŞ
2014-01-25 : ÖZGƏ PALTARI
2013-12-21 : İSİNİŞMƏ...
2013-11-09 : QANADLI GÜNLƏR
2013-07-27 : DOST GEDİB...
2013-07-20 : PALAZA BÜRÜN...
2013-07-13 : YARIMÇIQ YAZI...
2013-05-08 : RUHUMUZUN ÜNVANI
2013-05-04 : "MAYOVKASIZ" MAY
2013-01-19 : DİRƏDÖYMƏ...
2012-12-20 : ATILAN İLK ADDIM
2012-12-08 : ÖGEY ANA
2012-12-07 : ŞAD XƏBƏR:
2012-11-27 : CANLI TARİX
2012-11-24 : SƏNSİZ
2012-11-16 : ÜMİD VERMƏK
2012-11-14 : SƏNSİZ
2012-10-13 : "BİZİM DÜNYA"
2012-08-18 : ADSIZ GÜNAHLAR
2012-06-23 : DON JUAN
2012-06-15 : ONDAN HAMIYA
2012-06-14 : RÜSTƏM KAMAL
2012-02-25 : DOLABDAKI ÜRƏK
2012-02-04 : BİR QIŞ NAĞILI
2012-01-07 : DİQQƏT QITLIĞI
2011-12-31 : SOVQAT
2011-12-17 : NƏFƏSLİK...
2011-11-12 : DOLAB
2011-08-27 : BİR SEVGİ DRAMI
2011-07-22 : SÖZÜN GÜNÜ
2011-07-16 : SİRLİ ZƏNG
2011-07-02 : İLİN YARISI
2011-06-11 : GÖRÜŞ YERİ
2011-05-28 : KÜT BIÇAQ
2011-04-30 : SATILIR
2011-04-23 : QAÇIRILAN QIZ
2011-04-16 : TƏNHA KİŞİ
2011-04-09 : GÖYDƏNDÜŞMƏ
2011-03-19 : AYDINLIQ
2011-03-15 : FRANSIZCA
2011-02-23 : 55-ə ÇATMADIN
2011-02-19 : Bu da bir il
2011-01-29 : GÖZMUNCUĞU
2011-01-22 : HƏYATIN BİR ANI
2011-01-08 : BAŞLANĞIC
2010-12-31 : BU DA İLİN SONU
2010-12-25 : CAN AĞRISI
2010-11-06 : SEÇİLƏN
2010-10-30 : YARALI DURNA
2010-09-18 : PƏRAKƏNDƏ YAZI
2010-07-31 : Axtarış
2010-07-02 : ÜMİD SORAĞINDA
2010-05-01 : DÜYÜNÇƏ
2010-04-17 : CƏRRAH BIÇAĞI
2010-02-20 : DÖZÜM MƏQAMI
2010-01-30 : AYRILIQ ANI
2010-01-16 : SEÇİM ANI
2009-12-12 : SÜKUTLA SÖHBƏT
2009-11-27 : BƏRAƏT KAĞIZI
2009-11-21 : KÖLGƏLƏR...
2009-10-31 : YARPAQ TÖKÜMÜ
2009-10-10 : CAVABSIZ SUALLAR
2009-09-12 : BİR AN
2009-08-22 : HƏFTƏMİN ACISI
2009-06-20 : XOCALI TOYU
2009-06-06 : UZUN BİR GÜN...
2009-05-23 : VAXTINDA
2009-05-02 : AĞLAYAN BULUDLAR
2009-03-14 : "BƏXTƏVƏRLİK"
2009-03-07 : ANAMA MƏKTUB...
2009-02-28 : ADİ RİYAZİYYAT
2009-01-31 : CAN AĞRISI
2009-01-24 : "ƏZABSIZ ANLAR
2009-01-10 : BƏHANƏ
2008-12-31 : Bazarlıq
2008-12-13 : DƏLİ ADAM
2008-12-06 : FAYDASIZ QAZINTI
2008-11-22 : PULUN VAR?
2008-11-15 : QALXANIN ENMƏSİ
2008-10-18 : ÖMRÜN BİR ANI
2008-10-11 : PAYIZ YAĞIŞLARI
2008-09-28 : MƏKTUBLAŞMA
2008-09-06 : QAYNAR QAZAN
2008-08-30 : ERA
2008-08-23 : OVCUMDA YANAN OD
2008-08-02 : QARIŞIQ YAZI
2008-07-12 : QƏFLƏT YUXUSU
2008-06-28 : ƏRKƏSÖYÜN
2008-06-07 : BAŞ AĞRISI
2008-05-17 : QURUMUŞ GÜLLƏR
2008-04-19 : DAŞ
2008-03-20 : ATHAAT
2008-02-02 : PASİBAN
2008-01-12 : AMERİKA AYISI
2007-12-06 : XƏBƏRDARLIQ
2007-11-24 : QALMAQAL
2007-11-23 : ÇÖKHAÇÖK
2007-11-22 : QIZDIRICI...
2007-11-03 : QOYUN BƏXTİ...
2007-10-27 : AŞİQLİK
2007-10-24 : XƏCALƏT
2007-10-19 : PAYIZ NOTLARI
2007-10-10 : BASARAT
2007-10-06 : ƏBƏDİ ÜNVAN
2007-10-06 : PERSONAJ
2007-10-05 : ÜÇ PÖHRƏ
2007-10-04 : HADİSƏ
2007-10-03 : HAVA
2007-10-02 : ÜZƏRLİK
2007-09-22 : HÖKM
2007-09-15 : VAHİMƏ
2007-09-01 : İNSTİNKT
2007-08-28 : NİYƏ ÖLDÜ?..
2007-08-15 : GÜNAH
2007-08-11 : PARALEL
2007-08-08 : GÜNVURMA
2007-08-07 : SALON
2007-08-04 : HÖRMƏT(sizlik)
2007-07-31 : TELEFON ZƏNGİ
2007-07-28 : QUDUZLUQ
2007-07-26 : BU DA 17 YAŞ...
2007-07-17 : BİLİRSƏNMİ?
2007-07-11 : BAŞAĞRISI
2007-07-04 : MƏNİ TANIMADIN?
2007-07-03 : SERİAL
2007-06-12 : "DEPUTAT OTAĞI"
2007-06-09 : ÖRKƏN
2007-05-25 : QARAVƏLLİ
2007-05-20 : AXSAYAN YERİMİZ
2007-05-05 : MUSA YAQUB -70
2007-05-01 : KƏNDİR
2007-04-20 : ŞƏKİL
2007-04-14 : STRESS
2006-12-08 : YUXU
2006-10-14 : GÜNAH
2006-10-10 : LAZIM GƏLSƏ...
SON XƏBƏRLƏR
2018-04-20


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
“Bavariya”, yoxsa "Real" Madrid?

“Bavariya” (46.15%)
"Real" Madrid (53.85%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Ağdamın birinci katibi (adını çəkmək istəmirəm, çox gözəl insandı, amma lətifə bir az acıdı, xətrinə dəyə bilər) Bakıdan gələn şair və alimləri götürüb aparır Abdal-Gülablıya. Deyir sizi elə bir kəndə aparacam ki, burda hamı söz ustasıdı. Özü də çox qonaqpərvər, səmimi camaatdı, gedək bir az mırt tutaq.

Kəndə çatanda Şakir çıxır qabaqlarına. Maşını saxlayıb düşüb Şakirlə görüşürlər.

Katib dərədə otlayan eşşəkləri göstərib deyir:

- Şakir, o eşşəklər də Gülablıdandı?

Şakir bir katibi, bir qonaqları süzür, qonaqların içində olan Xudu Məmmədovu qonaqlardan ayırır və çəkir öz tərəfinə və deyir:

- Yox, yoldaş katib, qadan alım, onlar da sizin kimi gəlmədilər.





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK