Film izle hacklink kiralık bahis sitesi satılık bahis sitesi Adalet.az | Dünyanın arşını Adalet.az | Dünyanın arşını Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

Dünyanın arşını

91036    |   2013-04-30 12:19
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Allah biz insanları elə yaradıb ki, nədən narazı olsaq da ağlımızdan hər zaman razıyıq. Yəqin burda bir hikmət var, çünki insanlar, heç olmasa, bu məsələdə naşükür deyillər. Amma şəxsən mən məhz bu söhbətdə mütərəddid qalıram. Hərənin öz arşını var-hər balaca adamın da, hər böyük dövlətin də. Əgər hər kəs öz kefinə uyğun yox,ümumi qayda -qanuna uyğun yaşasaydı dünyada hər şey düz olardı. Nə müharibələr olardı, nə dava-şava, nə də narazılıqlar. Ölçü hissini itirən hər hansı şəxsmi, qrupmu, rejimmi, dövlətmi ortaq standartlardan uzaqlaşır və bundan sonra əmələ gələcək münaqişələrə səbəb olur.

Bütün dünyada qəbul olunmuş metrologiya və standartlaşdırma sistemi var. Hər ölkənin öz ölçü sistemi var. Hər xalqın öz düşüncəsi, əxlaq normaları var. Metrin öz uzunluğu var, yardın öz, kilonun öz çəkisi var, funtun öz. Bir xalqa məqbul olan, digərinə yaddır. Hətta poetik obrazlar belə eyni qavranılmır. Deyək ki, dilimizin normalarından çıxış edərək kimisə qocaman palıda bənzədirik-ruscaya tərcümədə bunu kimə desək nəticəsi heç yaxşı olmayacaq. Ya da avropalının norma kimi qəbul etdiyi zarafatı şərqli təhqir kimi anlayacaq. Demək, nə qədər ümumi standartlardan danışsaq da hər bir insanın da, xalqın da, dövlətin də öz standartları var. Və hər kəs də öz işini bu ölçülərdən çıxış edərək qurur. Vay o gündən ki, hər hansı ümumi işə xidmət edən qurumların hərəsinin öz ölçüsü yaransın və bu da nəticədə hər kəsin özünün kef standartlarını-normativlərini meydana çıxarsın. Yəni, hər hansı bir yerdə "kefim belə istəyir" prinsipi ilə hərəkət edəndə nəticəsi nə olacaq özünüz düşünün. Neçə min illərdir din kitabları insanları düz yola çağırır, bəşəriyyətin neçə faizi düzəlib? Neçə min illərdir ədəbiyyat, sənət insanları tərbiyə eləməyə çalışır, nə düzəlib? Konstitusiyalar, qanunlar, cəzalar insanların hansısa bir qismini nədənsə çəkindirə bilir. Böyük faiz öz bildiyini edir və bu şəkildə uğur da qazanır.

Elmdə, sənətdə bəzən məlum qaydalardan, tapdanmış cığırlardan sapmalar olur. Bəyənilirsə buna orijinallıq deyirlər. Yox əgər qəbul olunmursa əllaməlik adlandırırlar. Bu sapmalar olmasaydı, neçə-neçə cərəyanlar, yeniliklər yaranmazdı, kəşflər olmazdı. Uzun illər sovetlərin istehsal etdiyi məhsulları dünya standartlarına uyğun gəlmədiyinə görə dünya bazarında qəbul etmirdilər. Amma bu, sovet hökumətinə qüdrətli dövlət olmağa mane olmurdu. Demək istədiyim odur ki, gücün çoxaldıqca standart və ölçülərdən kənara çıxa bilərsən, kimsə də sənə "gözün üstdə qaşın var" deməyəcək. Tutalım eyni bir uyğunsuz hərəkəti cəmiyyətdə iki müxtəlif mövqe tutan adamlar edirlər-zənginin hərəkətinə münasibət bir başqa cür olacaq, kasıbınkına bir başqa cür. İkisi də içir - kasıba "alkaş" deyirlər, varlıya "yeyib-içən" oğlan. Xalq arasında bu standarta "yetim qızsan qıvrıl yat" deyirlər. Və yaxud da görürsən ki, bütöv bir toplum yanlış yol tutub, atılıb -düşürsən ki, belə olmaz. Onda sənə deyirlər ki, "palaza bürün, elnən sürün". Qanun kitabları deyir ki, qanunlar əsasında yaşa, el deyir ki, "düz düzdə qalar". Maraqlıdır, deyilmi? Yenə ölçülərdən kənara çıxırıq. Hərlənib-fırlanıb o fikrə gəlirik ki, birtəhər başını saxlamaq üçün gördüklərindən -eşitdiklərindən bir ortaq məxrəc tapıb öz standartını yaratmalısan. Elə bir standart ki - nə əzilməyəsən, nə də kimisə əzməyəsən. Ən çətin olanı da budur.

Arşın kimin əlindədirsə,ədalətin, həqiqətin açarı da onun əlindədir. Ha çığırıb-bağırsanda ki, mən haqlıyam, xeyri yoxdur. Güclü kimdirsə, haqlı da odur. İstər xarici siyasətdə, istər daxili. Bununla barışıb yaşamağı öyrənmək lazımdır. Deyə bilərsiniz ki, biz öyrəncəliyik-olsun. Bəzən standartdan kənar standartlara öyrəşmək ağrılı olur. Həmin vaxt atalarımızın bizə miras qoyduğu məsəlləri xatırlayın. Kişilər deyib gediblər, bəhrələnin. Ağa deyir sür dərəyə, sür dərəyə. Sonra da ağa durur, ağacan durur. Bir problem var ki, ağaların sayı çoxdur, hansının sözüynən oturub -durmaq məsələsi ortaya çıxacaq. Burda da ağıl işlətsək hər şey düzələcək. Kimyaçılar bir az çalışsalar beynimizi də, bədənimizi də muma çevirə biləcək eliksir düzəldə bilərlər. Hərçənd çoxumuzun bu eliksirə heç ehtiyacı yoxdur,hara desələr ora əyilirik, nə desələr bəli -baş üstə deyirik. Amma içimizdə ala qarğalar da tapıldığına görə bu dərman lap yerinə düşərdi. İndi yaydır, məzuniyyət dönəmi başlayır. Alimlərimiz dincəlib qayıdanda bunun çarəsini də taparlar - standartlardan uzaq standartlarla yaşamağın çarəsini.

Bir halda ki, söz məzuniyyətdən düşdü, həftənin bir günü müəyyən bir vaxt ayırıb məni oxuyan adamlara təşəkkür eləmək istəyirəm. Sözün heç bir dəyəri, qiyməti qalmayan bir vaxtda sözgəlişi deyilənləri oxumaq da bir az səbr və hövsələ tələb edir. Yəni, mən hələ özüm də müəyyən eləməmişəm ki, yazıb öz barmağımı və oxuyanların gözünü yormağın bir mənası var, ya yox? Çünki o sözlər ki, müəyyən şəxslərə ünvanlanır, onların heç tükü də tərpənmir. Arxayındırlar - tutduqları mövqeyə, yığdıqları pula. Belə olan halda deyilənlər nəyə xidmət edir? Bəlkə səhv eləyirəm, çünki o nəhənglər ki, bizim ədəbiyyatımızın və mətbuatımızın sütunları olublar, yazdıqlarını o kəslərə deyirdilər ki, onlara qulaq vermirdilər. Ədəbiyyatın insanları tərbiyə edib-etməməsi çox mübahisəli məsələdir. Əgər edirsə, bu qədər mütaliəli vicdansızlar hardan törəyir? Yox, əgər eləmirsə bu qədər yazılanlar niyə yazılır? Amma bir məsələ var ki, deyib-danışmayanda da ürəyin partlayır. Belə heç olmasa içini boşaldırsan. Məzuniyyət ərəfəsində bir kaç kəlmə...

Məmləkət demokratik inkişaf yolunda iri addımlarla irəliləyir. gərək olanı deyəsən. O sözləri ki, indi deyib danışırıq, əvvəl heç ağzımıza ala bilmirdik. Yəqin bir gün elə bir vaxt gələcək ki, sözlər havaya getməyəcək, nəyəsə təsir də edə biləcək. İctimai fikir formalaşacaq, cəmiyyətin istiqamətlənməsində müəyyən rol oynayacaq. Müxtəlif ölkələrdən bura ixrac olunan siyasi ideyaları içimizdən keçirib, lazımlısını mənimsəyib, ziyanlısını atmaq vərdişi yaranacaq. Əks halda bizim Afrikadakı banan respublikalarından bir fərqimiz olmayacaq. Dünyanın güclü dövlətləri Şərq ölkələrində demokratiyanın bərqərar olmasında maraqlı deyillər. Türkiyəni çıxmaq şərtilə bütün Şərqdə tiraniya hökm sürür. Türkiyəni də tam demokratik dövlət adlandırmaq olmaz. Oralarda da çox məsələləri ordu həll edir. Hətta referendumların nə şəkildə nəticələnəcəyini də. Amma bir məsələ də var ki, ordusundan qorxmasalar, dünyanın çox humanist dövlətləri Türkiyəni də İraqın gününə qoyarlar. Ordunun diktaturası Türkiyənin dövlət maraqlarına xidmət edir. Mən belə diktaturanı bəyənirəm və dəstəkləyirəm.

Xarici ölkələrdən gəlirlər-gedirlər, təyyarə dolusu vədlər gətirirlər. Bir hissəsini müxalifətə, bir hissəsini də o birilərə paylayırlar. Hər tərəfin mətbuatı da bunu özünə sərf eləyən şəkildə yazır. Toplumun qazancı isə itirdikləri olur. Hamı bilir ey bunu, sadəcə yazıb ürəyimizi boşaldırıq. Gəldik yenə söhbətin əsas mövzusuna. Yəni, bu bir il ərzində sözgəlişi ürəyimizi boşaltmışıq. Biz də kimin nə oynadığını, kimə oynadığını anlayırıq. Məmləkətdə maşallah, artist siyasətçilər, siyasətçi artistlər çoxdur. gözəl tamaşalar olur. Payızda lap çoxalacaq. Hələlik isə məzuniyyət vaxtıdır. Mən də yorulmuşam, siz də yorulmusunuz. Gedək dincələk, qüvvə toplayaq - kimin bağı var, bağa getsin, kimin dağı qalıb, dağa getsin. Kimin də pulu var atasının şəxsi təyyarəsində Havay adalarına getsin. Bunların heç biri olmayan da otursun televizorun qabağında, yemək proqramlarına baxsın, görsün ilan dolmasını, tısbağa çığırtmasını, qurbağa qızartmasını necə bişirirlər. Hər halda məşğuliyyətdi də. Bir də ki, məzuniyyət dönəmində dünyanın arşınından necə istifadə etmək haqqında düşünmək lazımdır.

30.07.2007

İradə TUNCAY iradetuncay@rambler.ru


İmza:

YAZARIN ARXİVİ

2019-04-07 : Olsunmu?!
2018-11-27 : SEVGİ ADASI
2018-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2018-06-23 : İNSAN
2018-05-27 : 100 cavan oğlan
2018-05-10 : SEÇİLMİŞ
2018-02-13 : Qızım...
2018-02-09 : GEDİŞ
2018-01-19 : MÜƏLLİM
2017-11-25 : Sincab günü
2017-09-24 : Miqr - A - siya
2016-12-16 : CANAVAR VAXTI
2016-07-04 : Polis günü...
2014-12-11 : SEÇİLMİŞ
2014-11-07 : BU DA MƏN...
2014-08-21 : BEŞ
2014-04-02 : Elegiya
2014-03-14 : Quo vadis?..
2012-11-02 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2012-10-11 : KÖRPÜ
2012-08-18 : NEKROFİLİYA...
2012-06-23 : İNSAN
2012-02-22 : SOYQIRIM
2011-12-15 : CANAVAR VAXTI
2011-10-29 : Yol ROMANI
2011-10-22 : Yol ROMANI
2011-10-08 : Yol ROMANI
2011-10-05 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2011-05-21 : TELESKOP
2011-04-30 : MAY NƏĞMƏSİ
2011-04-23 : SEVGİ ADASI
2011-04-16 : SEVGİ ADASI
2011-04-09 : SEVGİ ADASI
2011-03-12 : MÜƏLLİM
2010-12-18 : MÜSAHİBƏ
2010-10-02 : WOMAN IN LOVE
2010-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2010-05-08 : SEÇİLMİŞ
2010-05-01 : MAY NƏĞMƏSİ
2009-11-14 : SARI ODALAR
2009-08-22 : BEŞ
2009-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2009-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2009-02-28 : FALA BAXIRAM
2009-02-07 : ANANIN KİTABI
2009-01-31 : BLOKADA
2009-01-24 : YADA DÜŞDÜ
2009-01-17 : İKİ SEVGİ
2008-12-31 : BİS SEXTUS...
2008-07-12 : SEZON FİNALI
2008-06-28 :
2008-06-24 : İNSAN
2008-06-21 :
2008-06-07 : NATURALİST YAZI
2008-05-31 : 555
2008-05-24 : YÜZ CAVAN OĞLAN
2008-05-17 : SORĞU
2008-05-03 : MAY NƏĞMƏSİ
2008-04-26 : ƏLAC NƏDİR?
2008-04-05 : DEPRESSİYA
2008-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2008-03-15 : QUO VADIS?..
2008-03-12 : ETİRAF
2008-02-16 : PAY
2008-02-12 : MƏN VƏ SƏN
2008-01-08 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-12-12 : SEÇİLMİŞ
2007-11-24 : RƏĞBƏT
2007-11-17 : AY ÖLKƏSİ
2007-11-15 : ƏZİZ İNSAN
2007-10-06 : YOLDAŞ ÇE
2007-09-29 : DAMA ÇIXAQMI?
2007-09-15 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2007-09-11 : BİR GÜN...
2007-07-09 : SƏS
2007-06-30 : HAVA AXINLARI
2007-06-23 : İNSAN
2007-06-09 : İMTAHAN
2007-05-26 : J F K
2007-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2007-05-09 : SEÇİLMİŞ
2007-05-05 : BƏHANƏ
2007-04-28 : NAĞIL
2007-03-10 : İT DƏFTƏRİ
2007-03-08 : QADIN BAYRAMI
2007-02-24 : SOYQIRIM
2007-02-17 : KÖRPÜ
2007-02-16 : TƏZADLAR
2007-02-16 : İMTAHAN
2007-02-16 : SAKİT MÖVSÜM
2007-02-16 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2007-02-16 : DAŞ
2007-02-12 : QƏLƏBƏ GÜNÜ
2007-02-10 : MÖVZU
2007-01-27 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-01-20 : SAKİT MÖVSÜM
2007-01-13 : Ehtiyac
2006-12-30 : HƏMRƏYLİK
2006-12-16 : CANAVAR VAXTI
2006-12-13 : QOVŞAQ
2006-12-09 : QOVŞAQ
2006-11-25 : ZƏİF BƏND
2006-11-11 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2006-11-04 : PASSİO
2006-10-28 : ŞƏKİLÇİ
2006-09-25 : DAŞ
SON XƏBƏRLƏR
2019-09-23


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
"Qarabağ", yoxsa "Sevilya"?

"Qarabağ" (42.86%)
"Sevilya" (57.14%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Vaxtilə ölkənin baş antisemiti Mixail Andreyeviç Suslov danışdığı bu anektoda hələ də gülürük.

Sovetin vaxtı.

Bulvara bir çəllək kvas gətirirlər. Satıcı onu qoşqudan açıb satmağa hazırlaşır.

Bir nəfər yaxınlaşır:

-Çəlləyin hamısının qiyməti nə edir?

-Özün hesabla: iki yüz litr, hər bardağı da 30 qəpikdən. Yüz iyirmi manat.

-Al, bu da sənin pulun, get gəz, kef elə. Axşam gəlib boş çəlləyi götürərsən.

-Yaxşı!

Satıcı çıxıb gedir. Kişi plakat açır: "Kvas pulsuzdur”.

Camaat əvvəlcə təəccüblənir. Sonra yavaş-yavaş yaxınlaşır. Sonra növbə, sonra uzun növbə, daha sonra əsl izdiham. Söyüş, hay-həşir. Kimi növbəsiz soxulur, kiminə çatmır. Dava, mərəkə, bıçaqlaşma.

Milis gəlib, izdihamı dağıdır. Təhrikçilərisə qoduqluğa.

Kişini də aparırlar.

Sıxma-boğmaya salırlar.

-Dava salmaqda məqsədin nə idi?

-Qətiyyən belə bir məqsədim yox idi!

-Qeyri-qanuni ticarətlə məşğulsan?

-Camaata havayı kvas paylayırsan. Şahidlər var.

-Deməli oğurlamısan!

-Öz pulumla almışam. İxtiyarım çatır.

-Bəlkə dəlisən?

-Normal adamam. Arayışım var.

-Yaxşı, başa düşdük, biz səni buraxırıq. Ancaq, de görüm, niyə bunu edirdin? Niyə öz pulunu göyə sovurursan? Niyyətin nədir?

- Yaxşı, qoy deyim. Mən artıq yaşlı adamam. Dəqiq bilirəm ki, kommunizmə kimi yaşaya bilməyəcəm. Ancaq çox istəyirdim ki, kommunizmin necə olacağını öz gözlərimlə görüm...

Kommunizmdə...





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK