ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

Əbülfət MƏDƏTOĞLU: XATİRƏLƏR PƏNCƏRƏSİ

Biz bayraq olmalıyıq

10211    |   2020-04-22 09:15
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Görünür, insan yaşlaşdıqca yurd həsrəti, torpaq həsrəti daha çox özünü onun sözündə, hərəkətlərində büruzə verir. Bax, bu mənada mən bəlli virusla bağlı "evdəqal” zaman kəsiyində içimdəki yurd nisgilinin, torpaq həsrətinin necə şiddətlə atrdığının, necə məni özünə çəkdiyinin canlı şahidinə çevrilmişəm. Necə deyərlər, yaşın təsiri bir yandan, bir dam altında da oturub qalmaq ikinci bir tərəfdən...

Bax, bunların içərisindən bircə çıxış yolu var. O da dünənə uzanıb gedən yol, yəni xatirələrin səni alıb apardığı o cığırdı. Mən az qala bu bir ay içərisində milyon dəfə kəndimizə gedib qayıtmışam. Bəlkə də bir az da çox. Çünki hər sözümlə, hər bir anımla bağlı yaşantılarımda o kəndin yeri görünür. O kənd üçün içim od tutub yanır. Və mənə elə gəlir ki, ürəyim partlayacaq. Amma o partlayışın nədənini hər kəs bir yerə yozacaq. Təbii ki, günahın ən böyük hissəsi virusun boynuna düşəcək. Hamı deyəcək ki, ölkədə bir vətəndaş da bu virusun qurbanı oldu. Amma təkcə bilənlər biləcək ki, ürəyim nədən partladı, niyə partladı?

Mən bu fikirləri özümə təsəlli üçün yazmıram. Amma doğrudan-doğruya içimə dolmuş hisslərin diqtəsidi bu. Hətta təsəvvür edin ki, bu günlərdə dostlardan biri sözarası dedi ki, artıq yetişdi köç vaxtı...Sözü öncə tutmadım. Daşın hara atıldığını bilmədim. Amma onun xüsusi vurğuyla "köç” sözünü deməsi sonradan mənə bir ipucu oldu. Və anladım ki, mayın əvvəllərindən aran elinin adamları yaylaq köçünün tədarükünü görməyə başlayır. Və beləcə, arandan yaylağa uzanan yolun qırışığı açılır, Axı sinəsinə ləpirlər düşür, cığırlar təzələnir, çəhlimlər açılır... Hə, bunu düşünə-düşünə bir də gördüm ki, fikirlərim misralara çevrilir. Və o misralar da köçür ağ vərəqə.


Qapı döyür yaylaq vaxtı, köç vaxtı

Ayır!- deyir, Ara! – deyir, seç vaxtı...

Yatammadım yalmanına heç vaxtı –

Bu yüyənsiz, bu yəhərsiz illərin...


Ürəyimin teli ürkək, üşəngi

Meh də dəysə qırılandı, düşəndi...

Yaddaşıma elat yolu döşəndi –

Xatırladım qəm-qəhərsiz illərin...


Ah çəkirəm, dodağımda titrəyiş

Odum-közüm o ocaqda, pirdəymiş...

Mənim gücüm dağlardakı sirdəymiş –

Bax, sayıram o səhərsiz illərin...


Sığınaraq kipriyinin çətrinə

Batıb qaldım xatirələr ətrinə...

Ağlının heç ucuna da gətirmə -

Əbülfətin, kənd-şəhərsiz illərin...


Hə, indi bu misraların yaratdığı ovqatın içərisində necə rahatlıq tapım, necə xatırlamayım o köç hazırlığın, o tədarükləri? Necə gözümün qabağına gətirməyim bulaqları, lilparları? Dəli bir hay-harayla gələn dağ çaylarını... gözü yaşından da duru sularda oynaşan balıqları... Amma bu xatırlamalar izsiz, səssiz-səmirsiz ötüb keçmir axı... Hər biri adamın sinəsinə dağ çəkir. Elə bir dağ ki, onun göynərtisi tüstüyə çevrilib adamın təpəsindən çıxır. Və mən bu tüstünün bu günə qədər bir an da olsun azalmadığını, sönməyə meyl etmədiyini görürəm. Və görə-görə də yenə düşünməyə məcbur qalıram. Nə zamana qədər davam edəcək? Nə vaxt bu tüstülər çəkiləcək?

Çətin, cavabı mümkünsüz və bəlkə də deyilməsi mümkün olmayan gerçəkliklərin alt qatında yatan nəsnələr... Ola bilsin ki, hərə öz arşınıyla, öz baxış bucağıyla cavab verə bilər bu suallara... Ola bilsin ki, hər kəs bir formada çıxış yolu göstərər. Və hətta inad edər, yeri-göyü şahid gətirər ki, çıxış yolu onun göstərdiyidi. Və mən də heç kimin haqqını tapdamadan bütün cavabları dinləyə-dinləyə öz bildiyimi də onlara əlavə edib yenə tüstülənəcəm. Çünki OCAĞIMIN KÜLÜ ÜŞÜYÜR!..

Təsəvvür edirsiniz? Və yaxud xəyalınıza heç gətirirsinizmi kül necə üşüyər? Bax, elə bu düşüncələrlə də yenə duyğuların girovuna çevrilirəm, yenə hisslərimi misra-misra çatdırıram sizə. Yazıram ki:


Gör nə vaxtdı kösöv yanmır, köz düşmür

Ətrafımda yığnaq olmur, söz düşmür...

Tay məndəki bu dözümə "döz!” düşmür –

Ocağımın külü yaman üşüyür...


Göz göynəyir künc-bucağın torundan

Divarlar da çat veribdi gorundan...

Əli çıxıb çınqısından, qorundan –

Ocağımın külü yaman üşüyür...


Toz qoparır ilin, ayın karvanı

Həsrətimdi bu karvanın, sarvanı...

Pozulandan yurd yerimin sahmanı –

Ocağımın külü yaman üşüyür...


Mən tək qalmış Boz isimli qurdamsa

Kipriyimdən bircə gilə qor damsa...

Bil, səninçün Tuğ adlanan yurdamsa –

Ocağımın külü yaman üşüyür...


Doğrudan da yurd dərdi təkcə söz deyil, təkcə fikir deyil, həm də təkcə ağrı deyil. O həm də daşınması mümkün olmayan dəyirman daşıdı. Adamın boynundan üzü aşağı basır, yapışdırır torpağa. Canını göynətdiyi kimi, ruhunu da sıxır, sızıldadır. Və bu sızıltılar gilə-gilə yaş olub axır ürəyə. Yandırır, dağlayır o duzlu göz yaşları insanın içini. Və...

Bakıdan, eləcə də ölkənin digər bir guşəsindən "evdəqal” hökmüylə girov kimi ancaq xəyal pəncərəsindən baxırsan dağlara, yamaclara. İndi hər tərəfi bürüyən bənövşələrin, lalələrin, xarı bülbülün artıq tək-tək də olsa çiçəkləməyə can atan kəklikotunun, əvəliyin, qırxbuğumun, daha nələrin qoxusu, ətri çəkir səni. O xəyal pəncərəsindən çıxıb getmək, bir qom bənövşə yığmaq, bir çəngə cincilim toplamaq... dağ çayının sakit səmtindən bir qucaq bulaqotu (qıjı) toplamaq, təzəcə özünə gəlməyə başlayan gicitkəni ovcunun içində ovmaq... bütün bunlar nədən xatir oldu mənə?.. Hansı günahımın acısını çəkirəm mən..? Danışanda, deyəndə dilimi yandırır, içimdə yaşadanda ürəyimi parçalayır. Və hətta bütün bunlara dözə biıdiyimə bəzən inanmağım gəlmir. Onda az qalıram ki, yerə də, göyə də, hər kəsə asi olam, hər kəsdən üz çevirəm... hətta havalanmış adam kimi bağıra-bağıra demək istəyirəm ki:


Bəsdi bu qədər yalvartdın,

Küsdüm daha dağlar, səndən...

Ürəyimə qan ağlatdın –

Çəkdim neçə dağlar səndən...


Dumanına tamarzıyam

Yarımçıq yox, tam arzuyam!

Əridikcə damasıyam –

Kiprik-kiprik ağlar səndən...


Yönüm üzü aşağıdı

Dərdim dərdlər başağıdı...

Özüm torpaq uşağıdı –

Çəkir ancaq ahlar səndən...


Tay düz gəlmir günə günüm

Vağanıyır səsim, ünüm...

Bir yol aç ki, mən də dönüm –

Olum, ötmüş çağlar səndən...


Hə, bax elə bu yerdəcə adam özünü dəli olmaqdan necə saxladığını anlaya bilmir. Ən azından ona görə ki, içimdə bu qədər xatirə, içimdə bu qədər nisgil ola... və sən də o xatirələri, o nisgilləri hər gün təkrar-təkrar canından-qanından keçirəsən...

İlahi, doğrudan da insan dağdan, daşdan, dəmirdən, poladdan da dözümlü və sərt imiş. İçində yeyilə-yeyilə, üyünə-üyünə, əriyə-əriyə dözüb durmaq qüdrəti yalnız insana məxsus imiş. Və o insanların sızıltısı da dözümdü... göz yaşı da dözümdü... yuxusu da, xəyalı da, xatirəsi də... Sizi deyə bilmərəm, şəxsən mən ilin bütün günlərində, bütün fəsillərində o saydığım nişanələr üçün darıxırıam. O xatırladığım və hələ çoxunu da kağıza köçürmədiyim məqamlar üçün sinov gedirəm. Çünki Qarabağda yazın, yayın, payızın, qışın özəllikləri tamam fərqliydi. Heç yerdə o özəllikləri və o gəzəllikləri görmədim. Hara yolum düşdüsə, hara üz tutdumsa, orada bir iynə ucu bənzəyiş, oxşalıq görəndə ürəyim nanə yarpağı tək əsdi, titrədi. Az qaldım ki, o bənzərliyi, o oxşarlığı gözümə təpim. Xüsusilə bunu Trabzon səfərlərimdə çox yaşadım. Havanın, suyun, torpağın, daşın oxşarılığı məni orda öldürüb diriltdi... ürəyimi oxdan, nizədən keçirdi...

Elə bu günlərdə elektron ünvanıma bir video görüntü gəldi. Gecə saat 3 idi. Bunu mənim ustadım, unudulmaz Şahmar Əkbərzadənin oğlu Elşən Çəmənli göndərmişdi. Açdım görüntünü... O görüntünün özünə hopdurduğu səs mənim ömrümü-günümü baltaladı, mənim həyatımı, onu dinlədiyim zaman kəsiyində, göz yaşına bələdi. Xanəndə Elnur Zeynalov oxuyurdu. Və görüntü yağmalanan, işğal altında qalan kəndimiz idi. Dinləyə-dinləyə mən də bu misraları yazdım. Yazdım ki:


Korun-korun öz odumda yanırdım

Öz odumu tək özümün sanırdım...

Qibləm! – deyib Qarabağı anırdım –

Sən də gəlib duz çilədin yarama...


Havalı dərd, göy üzünü seçmişdim

Ahım çoxdan buludları keçmişdi...

Mənim artıq hər anım da keçmişdi –

Sən də gəlib duz çilədin yarama...


Ürək xırman – sovurduğu dərd, saman

Bu xırmanın qovurduğu dərd yaman...

Kipriyindən gecə-gündüz dərd daman –

Sən də gəlib duz çilədin yarama...


Nə çəkirəm, nə yeyirəm ta sözdü

Dinləyənə göz yaşıdı, ya sözdü...

Otuz ili yazıq canım ha çözdü –

Sən də gəlib duz çilədin yarama...


Daha o kənd, silib məni yadından

Nə haqqım var de, danışım adından?

Tamsınırdım həsrətimin dadından –

Sən də gəlib duz çilədin yarama...


***

Həyat insanın alın yazısıyla üst-üstə düşəndə, uyğun gələndə onunla barışmalı olursan. Bax, bu mənada mən bütün yaşantılarımın bir alın yazısı, bir bəxt payı olduğuna artıq şübhə etmirəm. Və bilirəm ki, bu dünyada nələrə qovuşmuşam, nələrə sahib olmuşam, nələrə əlim çatmayıb.., bütün bunlar ilahi qələmin yazısıdı. Amma bir gerçək də var. O da İSTƏK adlanır . Yəni içimdən, ürəyimdən keçən istək üçün çarpışmaq, zəhmətə qatlaşmaq və lazım gəlsə vuruşmaq... Təəssüf ki, biz sonuncunu həmişə arxa plana keçirdik. Burda söhbət şəhidlərimizdən, səngərdəki oğullarımızdan getmir. Onların yeri başımızın üstündədir. Amma, etiraf etmək lazımdır ki, biz bir yumruq, bir ordu ola bilmədik. Bütün Azərbaycan vuruşmadı Qarabağ üçün! Bütün Azərbaycan səngərə doğru yerimədi - itirilən torpaqlar üçün! Ona görə də gücümüz parçalandı. Dastə-dəstə, kənd-kənd, rayon-rayon döyüşdük və... Son da göz qarşısındadı!..

Bəli, bu son hələ böyük SON deyil. Biz ona doğru gedirik. Bu yolu artıq tanıyırıq. Apreldə onun nümayişi oldu. Və deməli, həmin Aprelin qələbə işartısı olduğuna inam var içimizdə. Elə o inamdan da yapışıb getmək və orda bayrağa çevrilmək gərəkdi. Düşünürəm ki, biz bayraq olmağı artıq bacarırıq. Və bütün Azərbaycan Şuşada dalğalanan bayraq ola biləcək!




İmza:

YAZARIN ARXİVİ

2018-11-18 : DOYMUŞ MƏHLUL
2018-10-23 : YARIMÇIQ MƏKTUB
2018-09-21 : ÜMİD KƏNDİRİ
2018-09-14 : ÖMÜR YARPAQLARI
2018-09-08 : ŞUNURLULAR
2018-09-06 : Təzyiq yazısı
2018-09-05 : AYLI BİR GECƏ
2018-07-31 : HAVALI YAZI
2018-02-01 : "O SÖZƏCƏN..."
2017-12-15 : İLĞIM
2017-11-27 : «QABİL»
2017-11-24 : VAXT GÜNAHKARI
2017-09-27 : "BAYILDAN BAYIRA"
2017-08-29 : KİŞİ TİTULU
2017-08-11 : OVQAT YARADAN…
2017-07-29 : İSTƏK...
2017-07-28 : SÖZ HEYKƏLİ
2017-07-25 : BU DA 27–di!
2017-07-14 : "QALIN" ADAMLAR
2017-06-09 : GÜNAHIM NƏDİ?
2017-06-06 : "SNAYPER QIZ"
2017-05-26 : HAVADAKI ADAM
2017-05-05 : BAKI KÖÇKÜNÜ
2017-03-31 : SOY… QIRIM…
2017-03-01 : MÜŞFİQ TUFANI
2017-02-14 : "YADA DÜŞDÜ"
2017-02-10 : ÖMÜR QIRIQLARI
2017-02-03 : YAŞ HƏDDİ
2017-01-27 : NEKROLOQ
2017-01-19 : BİTMƏYƏN AĞRI
2017-01-06 : SON XƏBƏRDARLIQ
2016-12-16 : ALLAHIN İŞİ
2016-09-09 : BİR HECALI SÖZ
2016-08-13 : MƏKTUB
2016-08-12 : HAVA
2016-08-12 : MƏKTUB…
2016-07-01 : CƏNAB NAZİR
2016-06-17 : ÜMİD KƏNDİRİ
2016-04-29 : NİŞANÇI
2016-04-09 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-04-08 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-03-11 : MART OVQATI
2015-12-19 : MÜQƏDDƏS AMAL
2015-12-12 : YANIQ SƏS
2015-11-13 : Tofiq Abdinlə
2015-11-13 : ÜZ SUYU
2015-10-31 : SEÇİM ANI…
2015-09-12 : İNSANLIQ
2015-08-27 : YADDAŞ YAZISI
2015-08-19 : "AZƏRBAYCAN"
2015-07-10 : İLĞIM
2015-06-18 : DOST GEDİB…
2015-06-17 : "SAAT SƏSİ"
2015-05-06 : "AZƏRBAYCAN"
2015-04-22 : "YADA DÜŞDÜ"
2015-03-18 : "ADİ QƏŞƏM"
2015-02-28 : HAVALANMIŞ ADAM
2015-02-14 : SENSASİYA
2015-02-12 : BACI DOST OLARSA
2015-02-07 : YARPIZ SÖHBƏTİ
2015-01-16 : YAŞAYAN RUH
2015-01-10 : XAŞ + XAŞ
2015-01-09 : "QƏLƏM SƏSİ"
2014-12-27 : SAXTA BABA
2014-12-26 : SAXTA BABA
2014-12-20 : ŞUNURLU ADAMLAR
2014-12-16 : ELNURUN KİTABI
2014-12-11 : RUH ADAMI
2014-11-29 : NAXIŞLI ADAM
2014-11-20 : HƏYATIMDAKI ADAM
2014-11-15 : DİQQƏT TALONU
2014-11-14 : "QUM SAATI"
2014-11-12 : STATUS - KVO
2014-11-08 : BİR ƏTƏK DAŞ
2014-11-04 : PAMBIQLI QULAQLAR
2014-10-29 : "ƏDƏBİ HƏYAT"
2014-10-11 : AŞ QARASI
2014-10-04 : ZİNDAN UŞAQLARI
2014-09-03 : "YADA DÜŞDÜ"
2014-08-23 : İÇİMDƏKİ TOY
2014-07-18 : Kimsə yoxdu...
2014-07-05 : KİŞİ
2014-06-21 : ÜZ SUYU
2014-06-14 : TANISAM UTANACAQ
2014-05-24 : DİŞ ÇÖPÜ
2014-04-26 : QURU ADAM
2014-03-20 : İynə boyu yazı
2014-03-15 : LƏNƏTLƏNMİŞ
2014-01-25 : ÖZGƏ PALTARI
2013-12-21 : İSİNİŞMƏ...
2013-11-09 : QANADLI GÜNLƏR
2013-07-27 : DOST GEDİB...
2013-07-20 : PALAZA BÜRÜN...
2013-07-13 : YARIMÇIQ YAZI...
2013-05-08 : RUHUMUZUN ÜNVANI
2013-05-04 : "MAYOVKASIZ" MAY
2013-01-19 : DİRƏDÖYMƏ...
2012-12-20 : ATILAN İLK ADDIM
2012-12-08 : ÖGEY ANA
2012-12-07 : ŞAD XƏBƏR:
2012-11-27 : CANLI TARİX
2012-11-24 : SƏNSİZ
2012-11-16 : ÜMİD VERMƏK
2012-11-14 : SƏNSİZ
2012-10-13 : "BİZİM DÜNYA"
2012-08-18 : ADSIZ GÜNAHLAR
2012-06-23 : DON JUAN
2012-06-15 : ONDAN HAMIYA
2012-06-14 : RÜSTƏM KAMAL
2012-02-25 : DOLABDAKI ÜRƏK
2012-02-04 : BİR QIŞ NAĞILI
2012-01-07 : DİQQƏT QITLIĞI
2011-12-31 : SOVQAT
2011-12-17 : NƏFƏSLİK...
2011-11-12 : DOLAB
2011-08-27 : BİR SEVGİ DRAMI
2011-07-22 : SÖZÜN GÜNÜ
2011-07-16 : SİRLİ ZƏNG
2011-07-02 : İLİN YARISI
2011-06-11 : GÖRÜŞ YERİ
2011-05-28 : KÜT BIÇAQ
2011-04-30 : SATILIR
2011-04-23 : QAÇIRILAN QIZ
2011-04-16 : TƏNHA KİŞİ
2011-04-09 : GÖYDƏNDÜŞMƏ
2011-03-19 : AYDINLIQ
2011-03-15 : FRANSIZCA
2011-02-23 : 55-ə ÇATMADIN
2011-02-19 : Bu da bir il
2011-01-29 : GÖZMUNCUĞU
2011-01-22 : HƏYATIN BİR ANI
2011-01-08 : BAŞLANĞIC
2010-12-31 : BU DA İLİN SONU
2010-12-25 : CAN AĞRISI
2010-11-06 : SEÇİLƏN
2010-10-30 : YARALI DURNA
2010-09-18 : PƏRAKƏNDƏ YAZI
2010-07-31 : Axtarış
2010-07-02 : ÜMİD SORAĞINDA
2010-05-01 : DÜYÜNÇƏ
2010-04-17 : CƏRRAH BIÇAĞI
2010-02-20 : DÖZÜM MƏQAMI
2010-01-30 : AYRILIQ ANI
2010-01-16 : SEÇİM ANI
2009-12-12 : SÜKUTLA SÖHBƏT
2009-11-27 : BƏRAƏT KAĞIZI
2009-11-21 : KÖLGƏLƏR...
2009-10-31 : YARPAQ TÖKÜMÜ
2009-10-10 : CAVABSIZ SUALLAR
2009-09-12 : BİR AN
2009-08-22 : HƏFTƏMİN ACISI
2009-06-20 : XOCALI TOYU
2009-06-06 : UZUN BİR GÜN...
2009-05-23 : VAXTINDA
2009-05-02 : AĞLAYAN BULUDLAR
2009-03-14 : "BƏXTƏVƏRLİK"
2009-03-07 : ANAMA MƏKTUB...
2009-02-28 : ADİ RİYAZİYYAT
2009-01-31 : CAN AĞRISI
2009-01-24 : "ƏZABSIZ ANLAR
2009-01-10 : BƏHANƏ
2008-12-31 : Bazarlıq
2008-12-13 : DƏLİ ADAM
2008-12-06 : FAYDASIZ QAZINTI
2008-11-22 : PULUN VAR?
2008-11-15 : QALXANIN ENMƏSİ
2008-10-18 : ÖMRÜN BİR ANI
2008-10-11 : PAYIZ YAĞIŞLARI
2008-09-28 : MƏKTUBLAŞMA
2008-09-06 : QAYNAR QAZAN
2008-08-30 : ERA
2008-08-23 : OVCUMDA YANAN OD
2008-08-02 : QARIŞIQ YAZI
2008-07-12 : QƏFLƏT YUXUSU
2008-06-28 : ƏRKƏSÖYÜN
2008-06-07 : BAŞ AĞRISI
2008-05-17 : QURUMUŞ GÜLLƏR
2008-04-19 : DAŞ
2008-03-20 : ATHAAT
2008-02-02 : PASİBAN
2008-01-12 : AMERİKA AYISI
2007-12-06 : XƏBƏRDARLIQ
2007-11-24 : QALMAQAL
2007-11-23 : ÇÖKHAÇÖK
2007-11-22 : QIZDIRICI...
2007-11-03 : QOYUN BƏXTİ...
SON XƏBƏRLƏR
2020-05-24
2020-05-23


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Dövlət xəstəxanaları pulludu, yoxsa pulsuz?

Pullu (89.23%)
Pullsuz (10.77%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

İki qonşu olur: biri hamıya pislik edən, bir neçə villanın sahibi, gününü eyş-işrətdə keçirən, Allahı, peyğəmbəri tanımayan bir məmur. O birisi də Allahı, peyğəmbəri tanıyan, xoş xasiyyətli müəllim.

Bir gün Allahı, peyğəmbəri tanımayan məmur ölür. İki-üç aydan sonra müəllim də ölür.

İnkir-minkir müəllimi sorğulayır, görürlər yaxşı adamdı, amma onun da günahları var. Deyirlər:

- Davay, cəhənnəmə.

Bir söz demədən gedir girir cəhənnəmə.

Bir az fırlanmış görür ki, məmur qonşusu oturub stolun başında, böyür-başında da əyanları. Məmurun başında da dəfnə çələngi. Yaxınlaşıb deyir:

- Qonşu, o dünyanı qatıb-qarışdırdın, min günaha batdın, cəhənnəmdə də stolun başında oturmusan, yanında da əyanların, başında da dəfnə çələngi.

Məmur deyir:

- Ə, yaxşı bax, məni ağaca keçiriblər, başımda çiçəkləyib.





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK