Film izle hacklink kiralık bahis sitesi satılık bahis sitesi Adalet.az | ORALARDA KİMLƏR VAR? Adalet.az | ORALARDA KİMLƏR VAR? Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

ORALARDA KİMLƏR VAR?

MEVLANA, NAZIM HİKMET, ADNAN SAYQUN

18994    |   2008-01-09 16:24
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

MEVLANE

(Mevlane ilinin ardından)
   
   Mevlanə yunan idimi?
   
   
   
   Mevlanənin adının sonundakı "Rumi" sözcy, onun Anadolulu olduğunu ifadə edir
   
   Caner Fidanerdən uyğulama
   
   
   
   Mevlane Celaleddin-i Ruminin adındakı "Rumi" sözcynn nə anlama əldiyini heç dşndnzm? Bunk Trkiyə Trkcəsində "Rum" deyildikdə Yunan soyundan olub, Anadoluda yaşamaqda olan insanlar anlaşılır. Amma Mevlanənin bu anlamda Rum olması mmkn deyil, çnki Konyaya yerləşməsiylə bitəcək olan köç yolçuluğu Anadolunun batısından deyil, doğusundan, ta bunk Afqanistandan başlamışdır. 1207-ci ilin Sentyabarında doğulan Mevlanənin hənuz beş yaşında kiçik bir çocukkən, ailəsi Xorasandan yola çıxıb, mxtəlif yerlərdə dayandıqdan sonra 1222-ci ildə Karamana, 1228-ci ildə Konyaya yerləşmişlər.1273-ci ildəki ölmnə qədər, Mevlanə Anadoluda yaşamışdır.
   
   Hər bir sözcyn öznə örə bir yaşamı var, sözck zaman içində ortadan qalxa bilər, mənasını,formasını dəyişdirə, ya da əvvəlkindən çox fərqli bir anlam qazana bilər."Rum" sözcy də tarixi şərtlərdə mənaca dəyişmişdir. Əsli tarix dərslərində adını Doğu Roma olaraq öyrəndiyimiz dövlətin qurulmasıyla başlamışdır. Bu nn İstanbulunu paytaxt eləyən bu dövlət öznn doğrudan Roma olaraq adlandırdığından, o dövlətin torpaqlarına da Roma deyilmişdir.10-c və 11-ci yz ildə Anadoluya ələn Trklərin dilində bu sözck "Rum" deyimini aldı, uzun bir dönəm də beləcə qaldı.Yəni, Mevlanənin yaşadığı 13-c yzildə "Rum" sözcy, Anadolu anlamına əlir. Bun Trakya çn dediyimiz Rumeli (Rum Eli, yani Rum torpağı) adı da o nlərdən bir yadiardır.
   
   Başqa tərəfdən, əski dönəmlərdə eyni ismi daşıyan tanınmış insanları biri-birindən fərqləndirmək çn, adlarına doğulduğu yerlərin adının əlavə olunmasını da bilirik.Ərcişli Əmrah, Ərzurumlu Əmrah kimi məsələn. İlk çağlarda elmli insanlar çn də eyni yöntəmdən istifadə olunmuşdur.Məsələn : Kıbrıslı Zenon. Beləcə Mevlanənin adının sonundaki Rum sözcy də, onun Anadolulu olduğunu ifadə edir.
   
   Bir ata-anamızın qoyduğu isimlərimiz var, bir də həyatımız boyunca qazandığımız, ya da ötrdymz isimlər. Məsələn: Mevlanənin, 800 il öncə Belh şəhərində doğulduğunda ona Celaləddin (yəni "dinin ululuğu, ucalığı" ) adı verilmiş. Amma yzlərcə ildir btn dnya onu Mevlanə olaraq tanıyır. Yaxşı bəs onda bu adın anlamı nədir? Mevlanə sözcy, Allahın adlarından biri, amma ərəbcədə başqa mənaları da var : sahib, əfəndi, qulu azad buraxan, öyrədən,yardımcı..." Mevlanə sözcyn Mevlanə şəklinə ətirdiyimizdə isə, "əfəndimiz, hocamız" demiş oluruq. Deyirlər ki,Mevlanə tələbələri tərəfindən belə çağırılırmış, sonra da bu adla tanınmış. Altı cildlik "Məsnəvi"si ilə hərəmizə bir şeylər öyrətdiyinə örə, bu adı biləyinin haqqıyla (namusla) qazandığını qəbul etmək ərək!
   
   lm n olan 17 Dekabrda Konyada hər il Mevlanəni xatırlamaq çn tədbirlər dzənlənir, bu tədbirlərə Şəb-i Arus adı verilir.Əslində Arus sözcy, "evlənən adam" demək, Şəb-i arus isə "dyn ecəsi" mənasını verir.Mevlanə çn ölm bir son deyil, "Allahla, cahanla, sonsuzluqla baş-başa olma" olduğu çn, tədbirlərə də bu ad verilimişdir.
   
   Demək ki Mevlanə Cəlaleddin-i Ruminin adını söylərkən, əslində Hocamız, Anadolulu Cəlaləddin demiş oluruq.Yzlərcə illəri aşıb bizimlə birlikdə var olmaya davam edən bu ağsaqqalımıza sayğı östərmənin, onun yazdıqlarını yaşatmamızın bircə yolu var : Kitablarından bir şeylər öyrənmək. Bəli,indi "Məsnəvi"ni oxumanın zamanıdır: İnanın televizyon dizilərindən daha həyəcanlı hekayətlər tapa bilərsiniz bu kitablarda!!!!!!
   
   
   
   Şairin bilinməyən şeiri
   
   
   
   Nazim Hikmət bu nə qədər bilinməyən "Dört Gvercin" şeirini Pirayə xanıma İstanbul Tevkifhanəsindən yollamış...
   
   Trkiyədə çap olunan iki aylıq ədəbiyat dərisi "SZCKLƏR" yeni sayısında Nazim Hikmətin çap olunmamış bir şeirini oxuculara təqdim etmişdir.Şairin ilk dəfə yayınlanan "Dört Gvercin" ( Dörd öyərçin") adlı şeiri, Yeşim və Kenan Bende yerləşən Pirayə xanıma məxsus Arxivdə tapılmışdır.Nazim Hikmətin bu şeiri 1938-ci ildə tutuklu qaldığı İstanbul Tevkifhanesinde yazdığı və surətini almadan Pirayəyə yolladığı təxmin edilir.Dəri, şeiri Nazım Hikmətin əl yazısında da yayınlamığı vacib bilmişdir.Şeir iki səhifəlik əl yazısı ilə çap olunmuşdur.
   
   "Dört Gvercin" şeri orjinalda necə var eləcə:
   
   Geldi dört vercin
   
   suda yıkanmak için.
   
   Su mapushane yalağındaydı
   
   ve neş vercinlerin
   
   özndə, kanadında, kırmızı ayağındaydı.
   
   irdi dört vercin
   
   yıkanmak için
   
   suyun içine.
   
   və kederli toprakta dört insan
   
   baktı dört vercine.
   
   vercinler hep beraber
   
   neşi taşıyıp kırmızı ayaklarında uça bilirler
   
   durdurmaz onları demir ve duvar
   
   vercinlerin yumuşak kanatları var.
   
   Ve kanatlar
   
   şimdi burda, şimdi damın zerinde.
   
   insanların kanatları yok
   
   insanların kanatları yreklerinde.
   
   Dört vərcin
   
   neşe varmak için
   
   yıkandı, uçtu sudan.
   
   
   
   NAZİM HİKMƏT
   
   
   
   
   
   
   
   Doğumunun 100 il
   
   
   
   Azərbaycanlı orkestra şefi Niyazi Tağızadə onun haqqında demişdir: "İnanınız bu anda bir çox Batı Avropa ölkəsində Sayqun böyklkdə bir bəstəci yoxdur!"
   
   
   
   Trk Ulusal Musiqisinin qurucularından, klassik musiqi sahəsində Trkiyənin yetiştirdiyi ən önəmli bəstəkar sayılan Sayqun, 1991-ci ildə həyata vəda etdi.O vəfat edəndə bir çox "İlk"lərə imza atmaqla, həm də,böyk önəm daşıyan yzlərcə əsər yazmışdı.
   
   Musiqi araşdırmacısı, maarifçi, folklorçu, bəstəçi Sayqun doğumunun 100-ci ilində Trkiyədə möhətəşəm tədbirlərlə anılmışdır.Tələbələri və səvənləri tərəfindən yad edilən sənətkarın əsərləri yenidən kəşf edilmiş və Avropanın ən önəmli orkestroları tərəfindən çalınmışdır.
   
   Adnan Sayquna aid tədbirlərdə Trkiyənin öndə ələni yazar və sənətçiləri, o sıradan Doğan Hızlan, İlhan Usmanbaş, Halit Rəfiğ, Məsut İktu, Glpər Rəfiğ və Rənim Gökmən iştriak etmişdir.
   
   Tədbirlərdən sonra Rənim Gökmən başçılığında CRR İstanbul Simfonik Orkestri "Ahmet Adnan Sayqunun 100-c Doğum İli Xatiresine " başlıqlı bir konsert vermişdir.
   
   Trkiyənin ən öndə ələn şəhərlərində anılan Adnan Sayqun öncə İzmir Dövlət Opera və Balet teatrında, bu ilin martında tamaşaya qoyulacaq "Bir Kumru Masalı Balesi" adlı əsərinin premyerası östəriləcək.
   
    z deyimi ilə "hər janrda bəşəri duyğuları dilə ətirə biləcək, insan ruhunu öylərə çıxara biləcək bir sənətçi" olmağa çalışan Adnan Sayqun, dnya musiqi tarixiylə bağlı önəmli qaynaqlarda mtləq adına rastlanan bir musiqi yaradıcısı. "Trk Beşləri" deyə adlandırılan musiqiçilər arasında yer alan Sayqun, ritm və melodiya baxımından Trk xalq və sənət musiqisinin təsirini daşıyan əsərlərində, zaman-zaman ənənəçi, zaman-zaman da romantik estetikaya bağlı qaldı. Çox sayıda bəstəsi var: "zsoy" (Firidun, 1934) adlı tək pərdəlik əsəri, Cumhuriyyət dönəminin ilk operasıydı. Diər operaları isə Daşbəbək (1934), Kərəm (1947-52), Koroğlu (1973) və Gilqamış (1962-83) dır.Yunus Əmrə (1946) adlı bir oratoriya, "Bir Orman Masalı" (1939-43) adlı bir baleti var.
   
   
   
   HAQQINDA NƏ DEDİLƏR :
   
   
   
   Niyazi : "İnanınız bu anda bir çox Batı Avropa ölkəsində Sayqun böyklkdə bir bəstəci yoxdur!"
   
   
   
   İlhan Usmanbaş: Bir musiqiçi olaraq dnya ilə əlaqəsi enişdi. Əlaqələrinin eniş olması, bəstəçi yanı, insanların və Trkiyədə btn bu hərəkətin başlanğıcında bir maarifçi olaraq yer alması onun ən önəmli xsusiyyətlərindəndir.Hamımızın xocasıydı. Həm insanlıq baxımından, həm də mədəniyyət baxımından xocaların xocasıydı. Klassikanı və yenini eyni biçimdə tanıyan, bilən bir insandı.
   
   
   
   Renim Gökmen: Ahmet Adnan Sayqun, Trk musiqisi dnyasına ən böyk iz buraxmış insandır. Həm bəstəçi, həm də folklorçu... Bəstəçilik yönylə yalnız Trkiyədə deyil, 20-ci əsrdə ən tanınmış bəstəkarlar arasında yer alan bir sənətkar mənim qənaətimcə Doğu ilə Batı arasında çox önəmli bir körp.Bu anlamda Doğu təsirini Batı musiqi texnikası ilə birləşdirib çağdaş anlamda öznəməxsus bir musiqi dili yaradan başqa bir bəstəçi yox bizim ölkədə. Trkiyədə ona yaraşan dəyəri və önəmi verə bilmirik.Belə bir sənətkara sahib olan ölkəmizin, onun 100-illiyinin daha eniş qeyd olunmasını istəyirəm.O, roman yazarları qədər tanınmır ölkəmizdə. Halbuki dnya çapında bilinən çox önəmli bir musiqi adamı o.
   
   
   
   Mesut İktu: Ahmet Adnan Sayqun, ondan sonra əlmiş və ələcək btn bəstəçilər çn Qtb ulduzu. Hər kəs özn onun kompozisiya anlayışına, onun yolunu tutumağa məcbur oldu.Ən önəmli tərəflərindən biri də Trk xalq musiqisini Batı texnikası ilə birləşdirərək çox özəl bir kompozisiya anlayışı yaratdı.Bundan başqa təşkilatçılığı, maarifçiliyi həqiqətən örnək östərilən bir sənətçidir. Bu nlərdə diqqətimi bir şey çəkdi: Avropalı bir çox ifaçı, onun xsusiylə skripka konsertlərini, simfoniyalarına mraciət edərək SD hazıralyıb reperturalarına almışlar Sayqun BİR BUZ DAIDIR.Əsərləri ifa olunduqca onun nə qədər dnyəvi olduğu anlaşılır.
   
   
   
   ADNAN SAYQUN


YAZARIN ARXİVİ

2008-03-20 : FİNİŞ
2007-04-04 : BUQƏLƏMUNLUQ
2007-03-28 : VİDA-2
2007-03-14 : VİDA
2007-02-13 : ?OBURCUBUR YAZI?
2006-12-23 : ONLAR?BUNLAR?
2006-12-16 :
2006-12-15 : ONLAR?BUNLAR?
2006-10-07 :
2006-09-30 :
2006-09-25 : DANÜZÜ YAZILARI
SON XƏBƏRLƏR
2019-10-22


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Dövlət xəstəxanaları pulludu, yoxsa pulsuz?

Pullu (87.5%)
Pullsuz (12.5%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Millət vəkili Elman Məmmədov bir tədbirdən çıxanda bir xanım ona yaxınlaşaraq:

- Müəllim, səhv etmirəmsə, siz mənim uşaqlarımdan birinin atasısınız.

Elman müəllim təlaşla:

- Məəən?

Xanım:

- Müəllim, təlaşa düşməyin, mən müəlliməyəm, dərs dediyim uşaqları nəzərdə tuturam.





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK