Film izle hacklink kiralık bahis sitesi satılık bahis sitesi Adalet.az | İMTAHAN Adalet.az | İMTAHAN Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

İMTAHAN

27643    |   2007-06-13 05:44
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Havalar hər mənada istilənir. əlirlər, gedirlər, danışırlar, gülürlər, məzələnirlər. Havalar hər mənada istilənsə də, insanlar arasında münasibətlərin soyuqluğu azalmır. Hələ son günlər şimal ölkələrindən gəlmiş dayılar özləri ilə sərin havalar da gətiriblər. Onlar bilsin, başbilənlərimiz bilsin. örünən budur ki, gəlib-gedənlər bizimlə dərsini yaxşı oxumayan uşaq kimi rəftar edirlər. Və biz də millət və dövlət olaraq bu çətin siyasi mənzərənin fonunda ciddi imtahan qarşısındayıq...
   
   
   
   ***
   
   
   
   Ya övladları, ya özləri ali məktəblərdə oxuyanlar bilirlər ki, semestr imtahanları başlayıb, havalar bu mənada da istilənib. İmtahan başlayıbsa, valideynin başqa qayğıları da çoxalıb. Hansı qayğılar, yəqin ki, bilirsiniz. Qiymət almaq üçün pul düzəltmək. Bu bizim təhsil ocaqlarımızın bugünki reallığıdır. Kimsə deyə bilər ki, özü oxuyan uşaqlar var - onlar niyə pul verib qiymət alsın. Doğrudur, mən də sizinlə razıyam. Amma deyirlər ki, orta məktəblərdə oxudun-oxumadın attestat almaq üçün filan qədər dollar ödəməlisən. Ali məktəblərdə də müəllimlərin əksəriyyəti deyir ki, mənə dəxli yoxdu, oxuyursan özün üçün oxu, mənim pulumu gətir. 17-18 yaşındakı uşağın qəlbində indidən həyatdakı bu ədalətsizliklərlə barışmaq məcburiyyəti yaranır. Sabah nə olacaq? Ya onlar da bu axara qoşulub hamıdan biri olacaq, ya barışa bilməyib ölkəni tərk edəcək, ya da başına hava gələcək. Hər halda biz bu gün bu şəkildə sabahkı günümüzü, gələcəyimizi itiririk.
   
   Çox yaxın rəfiqəmin qızı ölkənin ən prestijli universitetlərindən birində təhsil alır. Yüksək balla, böyük zəhmət bahasına daxil olub. Heç bir kömək-filan olmadan. Birinci kursu bitirəndə müəllimlərindən biri demişdi ki, imtahan haqqı 90 dollar pul gətirsin. Niyə 100, niyə 80 yox, yəqin özü bilir. Uşaq əvvəlcə əsəbi hallar keçirib, ağlayıb-sıtqayıb ki, mən həmin fənni çox gözəl bilirəm, niyə pul verim? Nə isə, görüb çarə yoxdu, yığıb-yığışdırıb evdəki pulları verib imtahana (çox vaxt bizim anlamımızda imtahan vermək pul verməklə sinonim kimi səslənir). Müəllim də ki, açıb konvertdəki pulları hesablayanda görüb 10 dollar azdı, qızın üzünə baxıb ki, hanı bəs, niyə 10 dollar çatışmır? Uşaq da cavab verib ki, müəllim, mən rüşvət verməyə öyrəncəli deyiləm, ona görə də yəqin düz saymamışam.
   
   İbrətamiz hadisədi. Müəllimlər niyə oxuyan uşaqları belə sındırırlar? Qorxurlar ki, bu millətin içində oxumaq ənənəsi yaranar? Şüurlu surətdə bu millətin övladlarını maviliyə, narkomanlığa və daha nəyə sürükləmək siyasəti gedir. Müəllimlərimiz də bu siyasətin tərkib hissələridir. Əgər bu gün bizim böyüyən nəslin içində nə şəkildəsə belə faktlara etiraz etmək istəyənlər tapılırsa, buna sevinmək lazımdır. Ancaq məni bu uşaqların taleyi, aqibəti çox düşündürür. "Palaza bürünüb, elnən sürünə bilməyənlər" sabah bu cəmiyyətdə necə yaşayacaqlar?
   
   Mən nə bu universitetin, nə də müəllimin adını çəkə bilmirəm. Birincisi, mərdməzarlıq eləmək istəmirəm. Tək-tək görünən hal deyil. İkincisi, həmin universitetin müəllimləri dünyanın düz vaxtında, Sovet dövründə də rüşvət alırdılar. Raykom katibləri, kolxoz sədrləri qızlarına ordan diplom alıb cehiz verirdilər. Orda bu ənənə var, industriya şəklində. Həmin universitetdə rüşvət almayan müəllimə anormal adam kimi baxırlar, başqa cür mümkün deyil. Üçüncüsü, qorxuram ad çəkməyə, sübut edə bilmərəm, həm də pullu adamların arxası möhkəm olur. Elə eləyərlər, məlum olar ki, həmin pulu o uşaqdan sən demə mən almışammış.
   
   Yayın girməsi ilə ali məktəbə imtahan verəcək uşaqların, həm də valideynlərin narahat, qaynar günləri başlayır. Bu çox təbii hissdir. Hər bir valideyn istəyər ki, zəhmət çəkib böyütdüyü, gözünün yağını yedirtdiyi övladı həm də yaxşı diplom almış olsun. Fikir verdinizmi, mən təhsil demədim, diplom dedim. Yəni bizim üçün təhsildən daha önəmli olan diplomdur. Diploma olan maraq bizə sovetlərdən miras qalıb. İnsafla danışsaq, həmin rejim özü vətəndaşlarının savadlı olmasına çalışırdı. Məsələn, deyək ki, hansısa bir dağ kəndindən bir çobanın oğlu canına cəfa verib oxusaydı ümid ola bilərdi ki, lap gedib Moskvada təhsil ala biləcək. Amma çobanın ali məktəbdə oxuyan oğluna baxıb ürəyindən qara qanlar axan kolxoz sədri də məcbur idi ki, öz kütbeyin oğlunu da hardasa instituta düzəltsin. Qonşudan geri qalmasın. Bax, əsas bu prinsip idi - qonşudan qalma dala!
   
   Bir vaxtlar "oxutmuram əl çəkin", deyənlər sonra rüşvət verib uşaqlarına diplom satın alırdılar. Unikal millətik. Diplom qızların da cehizinin tərkib hissəsi idi - ən bahalı mebelin yanında Tibb İnstitutunun diplomu olmalı idi. Orda oxuyan qızları da istəyənlər çox olurdu. Ona görə yox ki, həkimdi. Ona görə ki, orda oxuyan qızlar varlı qızları idi. Əksəriyyəti də ərə gedəndən sonra işləmirdi. Və yaxşı ki, işləmirdi. Təsəvvür edin ki, bunlar həkim olsaydılar nə qədər adamı şil-şikəst edərdilər. Ona görə də bu gün imkanlı adamlar öz xəstələrini burda müalicə etdirməyib xaricə aparanda təəccüblənməyin. Onlar dünən öz bacı-qardaşlarının institutda necə oxuduqlarını çox yaxşı xatırlayırlar. İmkanlı oğlanlar da bir qayda olaraq hüquq fakültəsindən diplom alırdılar. Demək istədiyim odur ki, bizim millətin təhsilə olan marağı dönüb-dolaşıb diplomla məhdudlaşır. Bizi başımızdakı yox, bu kiçik, amma bahalı kağız parçası maraqlandırır.
   
   Test üsulu ilə imtahan şübhəsiz ki, irəliyə doğru bir addımdı. İlk illərində daha ədalətli, daha obyektiv olsa da, sonradan işbazlar ona da çarə tapdılar. İndi heç cürə demək olmaz ki, uşaq oxuyurdu, bilikliydi, amma məktəbə girə bilmədi. Oxuyan, bilikli uşaqları çox vaxt ödənişli yerlərə salırlar. Sonrası da məlum. Bir də ki, millətin psixologiyasını bilənlər çox sayda əldəqayırma universitetlər açıblar. Hamısında da hüquq fakültəsi, tibb fakültəsi var. Məzunlarını hesablasan hər adambaşına iki-üç prokuror, hakim, müstəntiq düşür. Ancaq kimsə anlamaq istəmir ki, satın aldıqları bu diplom heç nəyə yaramır.
   
   Bu millətin içində hüquq-mühafizə orqanlarına və ağ xalata olan maraq hardandı? Bəlkə tarixi səbəbləri var. Əvvəllər bu işlərdə başqa millətlər çalışırdı. Yəqin onlardan asılı olmaq insanları bezdirmişdi. Amma ona qalsa mühəndis və müəllimlər haqqında da eyni sözü demək olar. Demək, məsələ təkcə tarixi köklərdə deyil. Çox yerlərdə körpə oğlan uşaqlarını sevəndə, oxşayanda "mənim milisioner balam" deyirlər. Yəni arzulayırlar ki, uşaq tapança gəzdirsin, ona "rəis" desinlər, ondan qorxsunlar. Əsas olan da bu qorxudu. Çünki qorxu pul qazanmağa zəmanət verir. Biz paqonun, uniformanın, zabit şərəfinin nə olduğunu anlamaq istəmirik. Nə zaman ki, bizim cəmiyyətdə də insanlar yaratdığı qorxuya görə yox, ağlına, qabiliyyətinə, istedadına görə pul qazanacaqlar, bax o zaman bizdə təhsilin nəyə yarayacağı da anlaşılacaq. Uşaqlar o vaxt həqiqətən yaxşı oxumağa başlayacaq ki, gözünün işığı ilə qazandığı biliklər onlara yaxşı mövqe tutmağa, pul qazanmağa yardım edəcək. Bir neçə il bundan qabaq yadınızdadırsa imtahan nəticələri ləğv olunmuşdu. Məlum olmuşdu ki, suallar əvvəlcədən kimlərəsə satılıbmış. Bu barədə çox danışıldı. Uşaqlar bunu görür və cəmiyyətin bütün eybəcərliklərini canlarına hopdururlar. Və sabah gedib "milisoner" olanda qanunun aliliyini təmin eləməli olanlar ən çox qanun tapdalayan şəxslərə çevrilirlər. Təhsil nazirimiz bir çıxışında demişdi ki, "Təhsil haqqında" qanun Konstitusiyadan sonra ən vacib qanun sayılmalıdır. Biz də bu fikirlə tam razıyıq. Amma həyat təcrübəsində gördüyümüz tamam başqa şeylərdi. Cəmiyyətin əsas qanunu hətta Konstitusiya da deyil, cəngəllik qanunlarıdı. Bu cəngəllikdən çıxmaq üçün diplomlu yox, savadlı topluma ehtiyac var. Bu gün imtahan verən uşaqlar, böyüklərə baxıb korlanmayın. Hər qaranlıq gecənin bir işıqlı sabahı var.
   
   
   
   ***
   
   
   
   Necə fikirləşirsiniz, bugünki imtahanlar bizi toplum olaraq sabahın imtahanlarına hazırlaya biləcəkmi? Əvvəlcədən proqnoz vermək çətindir. Çünki imtahanlar da asan imtahan deyil. örünən budur ki, biz bu imtahanı da öyrəşdiyimiz şəkildə verməyə hazırlaşırıq. Öz zehniyyətimizə uyğun.


YAZARIN ARXİVİ

2019-04-07 : Olsunmu?!
2018-11-27 : SEVGİ ADASI
2018-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2018-06-23 : İNSAN
2018-05-27 : 100 cavan oğlan
2018-05-10 : SEÇİLMİŞ
2018-02-13 : Qızım...
2018-02-09 : GEDİŞ
2018-01-19 : MÜƏLLİM
2017-11-25 : Sincab günü
2017-09-24 : Miqr - A - siya
2016-12-16 : CANAVAR VAXTI
2016-07-04 : Polis günü...
2014-12-11 : SEÇİLMİŞ
2014-11-07 : BU DA MƏN...
2014-08-21 : BEŞ
2014-04-02 : Elegiya
2014-03-14 : Quo vadis?..
2012-11-02 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2012-10-11 : KÖRPÜ
2012-08-18 : NEKROFİLİYA...
2012-06-23 : İNSAN
2012-02-22 : SOYQIRIM
2011-12-15 : CANAVAR VAXTI
2011-10-29 : Yol ROMANI
2011-10-22 : Yol ROMANI
2011-10-08 : Yol ROMANI
2011-10-05 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2011-05-21 : TELESKOP
2011-04-30 : MAY NƏĞMƏSİ
2011-04-23 : SEVGİ ADASI
2011-04-16 : SEVGİ ADASI
2011-04-09 : SEVGİ ADASI
2011-03-12 : MÜƏLLİM
2010-12-18 : MÜSAHİBƏ
2010-10-02 : WOMAN IN LOVE
2010-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2010-05-08 : SEÇİLMİŞ
2010-05-01 : MAY NƏĞMƏSİ
2009-11-14 : SARI ODALAR
2009-08-22 : BEŞ
2009-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2009-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2009-02-28 : FALA BAXIRAM
2009-02-07 : ANANIN KİTABI
2009-01-31 : BLOKADA
2009-01-24 : YADA DÜŞDÜ
2009-01-17 : İKİ SEVGİ
2008-12-31 : BİS SEXTUS...
2008-07-12 : SEZON FİNALI
2008-06-28 :
2008-06-24 : İNSAN
2008-06-21 :
2008-06-07 : NATURALİST YAZI
2008-05-31 : 555
2008-05-24 : YÜZ CAVAN OĞLAN
2008-05-17 : SORĞU
2008-05-03 : MAY NƏĞMƏSİ
2008-04-26 : ƏLAC NƏDİR?
2008-04-05 : DEPRESSİYA
2008-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2008-03-15 : QUO VADIS?..
2008-03-12 : ETİRAF
2008-02-16 : PAY
2008-02-12 : MƏN VƏ SƏN
2008-01-08 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-12-12 : SEÇİLMİŞ
2007-11-24 : RƏĞBƏT
2007-11-17 : AY ÖLKƏSİ
2007-11-15 : ƏZİZ İNSAN
2007-10-06 : YOLDAŞ ÇE
2007-09-29 : DAMA ÇIXAQMI?
2007-09-15 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2007-09-11 : BİR GÜN...
2007-07-09 : SƏS
2007-06-30 : HAVA AXINLARI
2007-06-23 : İNSAN
2007-06-09 : İMTAHAN
2007-05-26 : J F K
2007-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2007-05-09 : SEÇİLMİŞ
2007-05-05 : BƏHANƏ
2007-04-28 : NAĞIL
2007-03-10 : İT DƏFTƏRİ
2007-03-08 : QADIN BAYRAMI
2007-02-24 : SOYQIRIM
2007-02-17 : KÖRPÜ
2007-02-16 : TƏZADLAR
2007-02-16 : İMTAHAN
2007-02-16 : SAKİT MÖVSÜM
2007-02-16 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2007-02-16 : DAŞ
2007-02-12 : QƏLƏBƏ GÜNÜ
2007-02-10 : MÖVZU
2007-01-27 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-01-20 : SAKİT MÖVSÜM
2007-01-13 : Ehtiyac
2006-12-30 : HƏMRƏYLİK
2006-12-16 : CANAVAR VAXTI
2006-12-13 : QOVŞAQ
2006-12-09 : QOVŞAQ
2006-11-25 : ZƏİF BƏND
2006-11-11 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2006-11-04 : PASSİO
2006-10-28 : ŞƏKİLÇİ
2006-09-25 : DAŞ
SON XƏBƏRLƏR
2019-09-23


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
"Qarabağ", yoxsa "Sevilya"?

"Qarabağ" (42.86%)
"Sevilya" (57.14%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Vaxtilə ölkənin baş antisemiti Mixail Andreyeviç Suslov danışdığı bu anektoda hələ də gülürük.

Sovetin vaxtı.

Bulvara bir çəllək kvas gətirirlər. Satıcı onu qoşqudan açıb satmağa hazırlaşır.

Bir nəfər yaxınlaşır:

-Çəlləyin hamısının qiyməti nə edir?

-Özün hesabla: iki yüz litr, hər bardağı da 30 qəpikdən. Yüz iyirmi manat.

-Al, bu da sənin pulun, get gəz, kef elə. Axşam gəlib boş çəlləyi götürərsən.

-Yaxşı!

Satıcı çıxıb gedir. Kişi plakat açır: "Kvas pulsuzdur”.

Camaat əvvəlcə təəccüblənir. Sonra yavaş-yavaş yaxınlaşır. Sonra növbə, sonra uzun növbə, daha sonra əsl izdiham. Söyüş, hay-həşir. Kimi növbəsiz soxulur, kiminə çatmır. Dava, mərəkə, bıçaqlaşma.

Milis gəlib, izdihamı dağıdır. Təhrikçilərisə qoduqluğa.

Kişini də aparırlar.

Sıxma-boğmaya salırlar.

-Dava salmaqda məqsədin nə idi?

-Qətiyyən belə bir məqsədim yox idi!

-Qeyri-qanuni ticarətlə məşğulsan?

-Camaata havayı kvas paylayırsan. Şahidlər var.

-Deməli oğurlamısan!

-Öz pulumla almışam. İxtiyarım çatır.

-Bəlkə dəlisən?

-Normal adamam. Arayışım var.

-Yaxşı, başa düşdük, biz səni buraxırıq. Ancaq, de görüm, niyə bunu edirdin? Niyə öz pulunu göyə sovurursan? Niyyətin nədir?

- Yaxşı, qoy deyim. Mən artıq yaşlı adamam. Dəqiq bilirəm ki, kommunizmə kimi yaşaya bilməyəcəm. Ancaq çox istəyirdim ki, kommunizmin necə olacağını öz gözlərimlə görüm...

Kommunizmdə...





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK