hacklink Adalet.az | DƏYİRMAN Adalet.az | DƏYİRMAN Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

DƏYİRMAN

22631    |   2011-08-06 02:51
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Əvvəlcə istədim yazının adını "Köhnə dəyirman" qoyum, sonra fikirləşdim ki, köhnə nədi, indi heç təzə dəyirmanlar da yoxdu. Amma əvvəllər kəndlərin çoxunda dəyirman olurdu. El-obanın gözündə ən müqəddəs yer, ruzi-bərəkət ocağı sayılardı dəyirmanlar. Bu ocağa əliboş gedənlər də evlərinə əliboş dönməzdilər. Qohum-qonşu, camaat yol verməzdi buna...
   
   Uşaqlığımı xatırlayanda uzun qış gecələrində gözümə yuxu gedənəcən (yəqin ki, yuxu ağuşuna almasaydı sabahacan) qulağıma gələn gurultunu hələ də ayrı bir həsrətlə xatırlayıram. Bu, adi gurultu deyildi. O səsin çıxdığı məkana çiyinlərdə, arabalarda kisə-kisə, çuval-çuval arpa, buğda, qarğıdalı daşınar, kisə-kisə, çuval-çuval una, kəpəyə dönüb evlərə gətirilərdi. Kişilər dəyirmanda növbə tutardılar, "bu gecə filankəsin növbəsidi" deyərdilər. İkinci Dünya müharibəsinin qurtarmasından elə də çox zaman keçməmişdi. Kənddə dul arvadlar, atasız uşaqlar çox idi. Belələrinin də əvəzinə qohum-qonşunun kişiləri dəyirmanda gecələyərdilər. Evin kişisini soruşanda "bu gecə dəyirmanda olacaq" cavabını eşidərdin.
   
   Dəyirmanda olanın yolu səbirsizliklə gözlənilirdi. Boş un çuvalları kimin könlünü açar ki?!... Arvadlar təzə dəyirman unundan lavaş, təndir çörəyi bişirməyə tələsərdilər. Kisənin, çuvalın ağzını açıb baxan kimi bilirdilər ki, bu unun xəmirini sacda, yoxsa təndirdə bişirmək olar. Başlarını bulayıb deyərdilər: "Yox, bu un gödəkdi, təndirdə durmaz. Kündələrin hamısı kütə gedər. Bunu ancaq saçda bişirmək lazımdı"...
   
   Hərdənbir alınma unları ələyəndə fikirləşirəm, görəsən, bu unun niyə kəpəyi çıxmır?! O zaman dəyirmandan evə mütləq bir kisə, kisəyarım kəpək də gətirilərdi. Arvadlar bu kəpəyi xəmirdən bir az bərk yoğurub itə-pişiyə, körpə heyvanlara yem hazırlardılar. Balaq-buzova verilən yemə nuvala deyərdilər. Anam körpə heyvanları uşaq kimi əliynən yedizdirərdi. Bir dəfə balaq (camışın balası) dişləyib barmağındakı üzüyü də əzmişdi...
   
   Sarı buğdanın unundan bişirilən çörəyin ətri az qala kəndi başına götürürdü...
   
   
   
   ***
   
   
   
   Dəyirmanın səsi gələndə yaşlıların sifəti nurlanırdı. Dodaqlarının artında pıçıldayıb şükranlıq edərdilər. Amma bunlar bizlərdən-üstünə yağ-şor yaxılan çörəyi həyət-bacada atılıb düşə-düşə iştahla yeyən uşaqlardan ötrü hələ qaranlıq məsələlər idi. O çörəyi kimlərin, hansı zəhmət bahasına qazandıqları bizi maraqlandırmırdı. Yəqin, xoşbəxt, qayğısız uşaqlıq elə bu imiş...
   
   Dəyirmanın səsini eşidib çöhrəsi işıqlanan böyüklər bizi arxayınlıqla, qürurla süzüb tapmaca da deyirdilər:
   
   
   
   Dəyirmana dən gəldi,
   
   Qırmızı don tən gəldi.
   
   Toxunmamış çuvalda
   
   Üyünməmiş dən gəldi.
   
   
   
   Cavabı tapmaqdan ötrü özümüzü dağa-daşa vururduq. Daha ağlımıza gəlmirdi ki, bu toxunmamış çuvalda gələn üyünməmiş dən başqa şey yox, elə bağımızdan yığılıb dəstə-dəstə bağlanıb tavandan asılan, bağdatıda quru samanın arasında saxlanılan qıpqırmızı narlar imiş...
   
   
   
   ***
   
   
   
   Dəyirman deyilən yer qamış daxma idi. Ancaq bu adi daxmadan xeyli hündür idi. İki kəndin arasında- qəbiristanlığın ucunda yerləşirdi. Qonşu Talış kəndinə gedəndə həmişə onun yanından keçərdik. Gedəndə də, qayıdanda mütləq içəri girib baxırdıq. Qamışlar sökülüb dağılmışdı. İçəridə köhnə traktor vardı. Yəqin, mühərriki o işlədirmiş. Bura çox sərin olurdu. Həmişə kölgəsində qoyun-quzu, dana-buzov yatışırdı. Arvadlar təndir çatanda uşaqları yan-yörəsindən təzək yığmağa göndərirdilər...
   
   Sonralar bu köhnə dəyirman haqqında rəvayətlər də uydururdular. Guya, gecə vaxtı oradan keçəndə cürbəcür səslər eşidilir, qaraltılar görünür. Yalanmıydı, gerçəkmiydi, bilmirəm, ancaq əfsanəsiz, rəvayətsiz, qorxulu nağıllarsız uşaqlıq da bir uşaqlıq deyil...
   
   Dəyirmanla bağlı bayatılar, tapmacalar, mahnılar da saysız-hesabsız idi. Həm də bu dəyirmanda üyüdülən unun çörəyi kimi dadlı-tamlı, xoş qoxulu...
   
   Bizim nəsil bir kəndin köhnə dəyirmanında baş verən hadisələr haqqında bir gözəl roman da oxumuşdu. Və o romanın müəllifini az qala xalq düşməni eləmişdilər. (Görəsən, indi Mövlud müəllim nə yazır?! Uzun illərdi ondan yenə də qeyri-adi, bütün ədəbi aləmi qatıb-qarışdıracaq bir əsər gözləyirəm!!!)
   
   
   
   ***
   
   
   
   İzi-tozu da qalmayıb indi o dəyirmanın. Qəbiristanlıq böyüyüb-böyüyüb onun da yerini tutub. İndi o yerdə fələyin dəyirmanında üyüdülənlər uyuyurlar. Bir zamanlar dəyirmanda gecələyən, səhər açılanda gözlərindən yuxu tökülsə də, üzü, üst-başı unlu evə ruzi-bərəkət gətirən kişilər, o təzə undan dadlı-tamlı çörəklər, xörəklər bişirən, hər barmağında on mərifət olan xanım-xatınlar əbədi yuxudadılar...
   
   İndi kənd kişilərinin bazarlıq zənbilində mağaza çörəkləri də olur. Süfrə başında analarının, nənələrinin ətri kəndi bürüyən çörəklərini xatırlaya-xatırlaya ağızlarındakı tikəni dada gətirməyə çalışırlar... Alınmayanda bəhanə də tapırlar: "Əşi, dad o daddı ey, damaq o damaq deyil..."
   
   Yox, əzizlərim, əslində nə dad o daddı, nə də damaq o damaq.
   
   Dadı da, damağı da dəyişdirməyin vaxtıdı...
   
   Yoxsa... dad o yana dursun, tezliklə damaqsız qalacağıq...


YAZARIN ARXİVİ

2015-01-10 : ƏN UZUN GECƏ
2014-11-15 : QIRMIZI İP
2014-07-12 : GEC OLMAYAN
2014-07-05 : SAMAN ÇÖPÜ
2014-06-21 : GÜNAHSIZ
2014-06-14 : GÜNAHSIZ
2014-06-07 : GÜNAHSIZ
2014-05-31 : GÜNAHSIZ
2014-05-24 : GÜNAHSIZ
2014-05-17 : GÜNAHSIZ
2014-05-09 : GÜNAHSIZ
2014-05-03 : GÜNAHSIZ
2014-04-26 : GÜNAHSIZ
2014-03-15 : SONUNCU YARPAQ
2014-03-08 : MONMARTR, 18-40
2014-03-01 : Marsa da uçsaq
2014-02-22 : DƏRD ZİRVƏSİ
2014-02-15 : GEC DƏ OLSA...
2014-01-25 : GÜNDƏLİK
2014-01-18 : XİLASKAR
2013-10-12 : NƏNNİ
2013-09-21 : PAYIZ GƏLİR...
2013-08-17 : ADSIZ DUYĞULAR
2013-08-03 : ƏHYA GECƏLƏRİ
2013-07-06 : Sən dönsən...
2013-06-22 : KÖYNƏK
2013-05-25 : ÖZGƏ DƏRDİ
2013-02-09 : AĞILDAN BƏLA
2013-01-26 : DARIXAN ADAMLAR
2013-01-19 : DƏLİLİK ZAMANI
2013-01-12 : ƏSKİ YARALAR
2012-12-01 : SUSUZ DƏNİZ
2012-09-22 : GƏLDİN...
2012-09-15 : BİR QUCAQ SABAH
2012-09-08 : ANGEDONİYA
2012-08-18 : "DÜBEYTİ"
2012-06-30 : O TƏNHA AĞAC...
2012-06-02 : AĞ QARANQUŞ
2012-02-18 : HARMONİYA
2012-01-14 : QONŞU QIZ
2011-12-31 : TƏLƏSİRİK...
2011-12-10 : AYAQYALIN
2011-11-19 : XƏZAN YELİ
2011-10-15 : TƏSƏLLİ
2011-08-06 : DƏYİRMAN
2011-07-16 : ÇOX AZ ŞEY
2011-06-25 : SAVAŞIN 70 YAŞI
2011-05-14 : "QARA QUTU"
2011-03-19 : VƏDƏ KÜLƏYİ
2011-03-05 : KİŞİSİZ...
2011-02-26 : YAZA NƏ QALDI?!.
2011-02-19 : ADİ HƏYAT
2010-12-31 : İL KEÇDİ...
2010-11-06 : İMTİNA
2010-08-21 : KİBRİT FALI
2010-07-24 : YEL DƏYİRMANI
2010-05-08 : XİLASKAR
2010-04-10 : QİYAMƏT
2010-03-20 : XINAYAXDI
2010-02-27 : BOŞLUQ
2010-01-09 : KARVAN GETDİ...
2009-12-26 : YUXU KİMİ...
2009-12-19 : DARIXANDA...
2009-12-12 : İMTAHAN
2009-12-05 : QUYU
2009-10-17 : ELDƏN AYRI...
2009-10-10 : GÖZÜ YOLDA...
2009-10-03 : TARAZLIQ
2009-09-26 : ...YALVARMA!
2009-09-12 : İLĞIM
2009-09-05 : BİR STƏKAN ÇAY
2009-08-08 : QIRMIZI
2009-08-01 : SƏKKİZ SAAT
2009-07-11 : AĞIRLIQ
2009-04-25 : SIĞINACAQ
2009-04-11 : SÖZ VAXTI
2009-02-14 : ÜÇÜNCÜ YOLÇU
2009-01-31 : BİXƏBƏR
2009-01-24 : QIRMIZI VƏ QARA
2009-01-17 : BAŞQA ADAM
2009-01-10 : 3 SAATLIQ NƏFƏS
2008-12-31 : QUM SAATI
2008-12-13 : QURBANSIZ
2008-11-22 : CİDDİ MÖVZU
2008-11-15 : ÜMİD VƏ QORXU
2008-11-01 : AĞ YOL
2008-10-18 : AG VƏ QARA
2008-10-11 : KÜTLƏ
2008-09-20 : TƏSƏLLİ
2008-09-06 : YAZIQLIQ
2008-08-23 : ATA EVİ
2008-08-02 : ÇAY PULU
2008-07-05 : YADDAŞ AĞRISI
2008-06-14 : ÇƏRÇİVƏ
2008-04-19 : SÖZ ARDINCA...
2008-03-30 : İRƏVANLILAR
2008-03-20 : YAZA ÇIXDIQ...
2008-03-08 : UTANCAQ
2008-02-23 : BOZ AY
2007-12-15 : DARIXAN ADAMLAR
2007-12-01 : BİZƏ QALSA...
2007-11-24 : İŞIQSIZ DÜNYA
2007-10-27 : ETİRAF
2007-10-06 : GÜNLƏR VARDI...
SON XƏBƏRLƏR
2019-11-16
2019-11-15


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Dövlət xəstəxanaları pulludu, yoxsa pulsuz?

Pullu (93.33%)
Pullsuz (6.67%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ
"- Orda danışdığın anektodu mənə də danışa bilərsən?"

"Lavrov: 

- Hansını? Mollanın Teymurla olan fil anektodunu?"



digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK