ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

ATA İZİNİN SORAĞINDA

43359    |   2015-02-13 10:46
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

O, təkcə övlad borcunu yerinə yetirmir

Redaksiyamıza qürbətdən bir qonaq gəlmişdi. Bir vaxtlar indi qürbət dediyimiz həmin o məkan bizim də aid olduğumuz böyük bir dövlətin vilayəti idi, elə indi də vilayətidi. Amma indi artıq biz o SSRİ deyilən məkandan ayırılıb öz müstəqil cümhuriyyətimizin bayrağı altında yaşayırıq. Müstəqilliyimizin gücü, əhəmiyyəti və möhtəşəmliyi danılmaz bir faktdı. Amma dana bilmədiyimiz bir məqam da var. O da Azərbaycanın həm çar dövründə, həm də sovet dönəmində Rusiya ilə bağlılığı, onun içərisində olmasıdı. Təbii ki, bu da bizim tariximizə etdiyi təsir qədər də həyatımıza, yaşayışımıza, dünya görüşümüzə öz naxışlarını vurub. Hətta biz o böyük imperiyanın təəbəsi kimi onun müdafiəsi uğrunda da döyüşmüşük. Yəni o imperiyaya edilən basqılarda, hücumlarda öiz də sildaha sarılanlar arasında olmuşuq. Tarixə nəzər salmaq, Azərbaycanın ən böyük generalları çar ordusunda xidmət edibdi, sonar sovet ordusunda. Eləcə də Azərbaycanın ən əfsanəvi qəhrəmanları şücaətləri ilə hər kəsi heyrətə salan Mehdi Hüseynzadəsi, Gəray Əsədovu, Həzi Aslanovu, İsrafil Məmmədovu, Qafur Məmmədov və daha neçə-neçə övladı sovet-alman müharibəsində adlarını hərb tarixinə qızıl hərflərlə yazdılar.
Yazının əvvəlində bir ifadə işlətmişdim. Söyləmişdim ki, redaksiyamıza qürbətdən, yəni uzaq Sibirdən təşrif buyuran, əslən Azərbaycanda, daha doğrusu, Naxçıvanda, onun Şərur rayonunun Qarabağlar kəndində doğlumuş bir həmyerlimiz təşrif buyurmuşdu. Tanış olduq. Bu ortayaşlı insan ömrünün son 15 ilini Rusiyada yaşayıb-işləməyə həsr etmiş Hüseynqulu Nağı oğlu Nağıyevdi. Öncə hal-əhval tutduq. Sonra gəlişinin məqsədinə keçdi. Bildirdi ki, atamla bağlı danışmaq istəyirəm. Təbii ki, onun bu sözü diqqətimi çəkdi və maraqla:
- Buyurun, eşidirəm - dedim.
O, söhbətə başlamadan öncə çantasını açdı və bir xeyli sənəd çıxarıb yazı masamın üzərinə qoydu. Onların arasında şəkillər, qəzetlər, kataloqlar, şəxsiyyətini, fəaliyyətini göstərən möhürlü kartlar və sairə var idi. Bundan sonra Hüseynqulu müəllim ağır-ağır söhbətə başladı. Başlayan kimi də ilk öncə vurğuladı ki, atam Nağı Nağıyev partiyaz olub, özü də əfsanəvi partizan. Təəssüf ki, onun döyüş yolunu, onun qəhrəmanlıqlarını Azərbaycanda, ümumiyyətlə keçmiş sovetlər birliyində çox adam bilməyib. Çünki o, 1946-cü ildə, yəni müharibədən sonra qalib əsgər kimi döndüyü vətəndə vətən xaini damğası ilə həbs olunaraq Sibirə sürgün edilib. Ancaq əsl həqiqətdə isə o, vətən xaini yox, vətənin övladı olmuşdu.
Bu sözləri söyləyən Hüseynqulu müəllim masanın üzərindəki sənədləri bir-bir mənə göstərərək fikrini daha geniş şəkildə şərh edir:
- Mən atamın son istəyini yerinəç yetirmək üçün bütün çətinlikləri nəzərə alıb Bakı şəhərində özümə məxsus iki mənzili dəyər-dəyməzinə satıb onun döyüş yolunun izinə düşüb getdim. Özü də Sibirə qədər. Sürgün həyatı yaşadığı Miassi şəhərində Poladəritmə zavodunda işləyən atam burda hər kəs tərəfindən qafqazlı, azərbaycanlı kimi yox, fransız kimi tanınmışdı. Sifət görkəmi ilə daha çox fransızlara bənzəyən atama burda məhz bu adla tanımışdılar. Özü də türk, rus, alman, fransız dillərini əzbər bilən atam ağır zəhmətdən qorxmamışdı. Onun həmin o zavoda işlədiyi beş il ərzində əldə etdiyi göstəriciləri arxivdən çıxarıb baxanda gözlərimə inana bilmədim. Bu adam üzərinə düşən işi demək olar ki, bütün növbələrdə 120 faiz yerinə yetirirmiş. Zəhmətkeşliyi, həm də intellegent olması, yəni ziyalılığı ətrafındakıların ona diqqətini o qədər artırmışdı ki, bu şəhərdə demək olar ki, onu hamı tanıyırmış. Mən həmin şəhərdə nəşr olunan qəzetlərdə tək bircə dəfə çıxış edəndən sonra göstərdiyim ünıvana, telefona saysız-hesabsız zənglər gəldi. Onunla birlikdə işləmiş, onunla birlikdə döyüş yolu keçmiş neçə-neçə insan atam barəisndə xatirələr danışdı. Bundan daha da ruhlanıb DTK-nın yerli şöbəsinə üz tutdum. Onların arxivindən atamın şəxsi işini, yəni kartını götürə bildim. Həmin kartda atamın keçdiyi döyüş yolu və sonra sürgün illərindəki davranışı öz əksini tapmışdı. Gördüm və inandım ki, mənim atam həm müharibədə, həm də əmək cəbhəsində nə qədər cəsarətli, nə qədər zəhmətkeş və cəsur olubdu. Məhz ona görə də 1941-ci ilin oktyabr aynının 18-də əsir düşmüş və almanlar tərəfindən ciddi rejimli kalonda saxlanılan atam onlara tabe olmayıb. Qısa bir zamanda əsirlikdən qaçıb və bir zabit kimi Fransanın müxtəlif şəhərlərində xidmət keçib. O, özü ilə birlikdə əsirlikdən qaçmış insanları da başına toplayaraq partizan dəstəsi yaradıb. Sonra fransız partizanları ilə birlikdə almanlara qarşı döyüşübdüg
Redaksiyamızın qonağı söhbət etdikcə mən həmin müharibənin qəhrəmanları barəsində az-çox bildiklərimi yaddaşımda təzələyirəm. Elə bu zaman sanki fikirlərimi oxuyan Hüseynqulu müəllim vurğulayır ki, mənim atam Azərbaycanın hər kəs tərəfindən tanınan Mehdi Hüseynzadə, Hadı Qiyasbəyov, Ataxan Məmmədov, Əhmədiyyə Cəbrayılov, Nuru Abdullayev kimi partizanlarla birlikdə Larzak şəhərindəki əsir düşərgəsində saxlanılmışdı. Buradan 1943-cü ilin avqusutnda qaçıb həmin o partizan dəstəsini yaratmışdılar. Maraqlıdır ki, Nağı Nağıyev hətta müharibə bitdikdən sonra da, yəni 1946-cı ilin sonuna qədər fransızlarla birlikdə həmin ərazidə olan faşistlərə qarşı döyüşmüşdülər. Onu şəxsən tanıyan məşhur fransız generalı Şarl de Qol bir neçə dəfə Nağı Nağıyevə SSRİ-yə qayıtmamağı, Fransada qalmağı təklif etmişdi. Ancaq vətənini canından artıq sevən Nağı Nağıyev onu Sovetlər İttifaqında nə gözlədiyini bilsə də, yenə vətənə döndü. Halbuki o, Fransada bir qəhrəman kimi bütün imtiyazlarla ən yüksək statuslu qəhrəman insan kimi yaşamaq haqqını qazanmışdı.
Mən masanın üzərindəki sənədləri vərəqlədikcə uzaq Sibirdə "fransız" kimi tanınan Nağı Nağıyevin barəsində bir-birindən maraqlı faktlarla qarşılaşıram. Onun partizan dəstəsinin komandir köməkçisi, sonra komandiri və hətta sıravi döyüşçüsü olanda belə, faşistlərə qarşı keçirdiyi uğurlu əməliyyatlar əsl sənədli filmlərin ssenarisini xatırladır. Maraqlıdır ki, Rusiyada telkeanallar həmyerlimizin qəhrəmanlığı ilə bağlı filmlər çəkiblər və filmlər internetin Youtub səhifələrində də yerləşdirilib. Üstəlik, qələbinin 70 illiyi ərəfəsində Nağı Nağıyev barəsində rusiyalı yazıçılar samballdı bir əsər də ortaya qoyublarg
Mən bir övladın öz atasının haqqını arayıb ortaya çıxarmaq, onun qəhrəmanlığını xalqının yaddaqşına qaytarmaq üçün etdiyi fədakarlıqları dinlədikcə, həmin o fədakarlığın sübutları olan sənədlərə baxdıqca doğrudan-doğruya Hüseynqulu Nağıyevin iradəsi, qətiyyəti qarşıdında baş əyirəm. Zarafat deyil, dünyanın indiki durumunda, necə deyərlər, zamanın sahibsiz at kimi hara gəldi çapdığı bir dönəmdə həm Azərbaycanın, həm də Rusityanın arxivlərini ələk-vələk etmək, ən rəsmi dairələr üz tutmaq, neçə-neçə keçmiş döyüşçünün qapısın döyüb suallara cavab almaq heç də asan iş deyil. Məhz Hüseynqulu Nağı oğlu Nağıyev bu işin öhdəsindən gəlib. İndi onun bir təmənnası, bir istəyi var. O da sovet dönəmində, yəni 1954-cü ildə sürgün həyatını əfv olunmaqla başa vuran Nağı Nağıyevin əslində bəraət sahibi olmasıdı. Çünki o, etmədiyi xəyanətə görə sürgün edilmişdi və onu da sonda əfv edib bağışlamışdılar. Əslində isə bu adam bəraət almalı idi. Düşünürəm ki, gec də olsa Nağı Nağıyev əsl qəhərman kimi bizim Azərbaycanın hərb tarixində öz yerini tutacaq, öz halal yerində dayanacaqdı.




YAZARIN ARXİVİ

2018-09-21 : ÜMİD KƏNDİRİ
2018-09-14 : ÖMÜR YARPAQLARI
2018-09-08 : ŞUNURLULAR
2018-09-06 : Təzyiq yazısı
2018-09-05 : AYLI BİR GECƏ
2018-07-31 : HAVALI YAZI
2018-02-01 : "O SÖZƏCƏN..."
2017-12-15 : İLĞIM
2017-11-27 : «QABİL»
2017-11-24 : VAXT GÜNAHKARI
2017-09-27 : "BAYILDAN BAYIRA"
2017-08-29 : KİŞİ TİTULU
2017-08-11 : OVQAT YARADAN…
2017-07-29 : İSTƏK...
2017-07-28 : SÖZ HEYKƏLİ
2017-07-25 : BU DA 27–di!
2017-07-14 : "QALIN" ADAMLAR
2017-06-09 : GÜNAHIM NƏDİ?
2017-06-06 : "SNAYPER QIZ"
2017-05-26 : HAVADAKI ADAM
2017-05-05 : BAKI KÖÇKÜNÜ
2017-03-31 : SOY… QIRIM…
2017-03-01 : MÜŞFİQ TUFANI
2017-02-14 : "YADA DÜŞDÜ"
2017-02-10 : ÖMÜR QIRIQLARI
2017-02-03 : YAŞ HƏDDİ
2017-01-27 : NEKROLOQ
2017-01-19 : BİTMƏYƏN AĞRI
2017-01-06 : SON XƏBƏRDARLIQ
2016-12-16 : ALLAHIN İŞİ
2016-09-09 : BİR HECALI SÖZ
2016-08-13 : MƏKTUB
2016-08-12 : MƏKTUB…
2016-08-12 : HAVA
2016-07-01 : CƏNAB NAZİR
2016-06-17 : ÜMİD KƏNDİRİ
2016-04-29 : NİŞANÇI
2016-04-09 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-04-08 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-03-11 : MART OVQATI
2015-12-19 : MÜQƏDDƏS AMAL
2015-12-12 : YANIQ SƏS
2015-11-13 : ÜZ SUYU
2015-11-13 : Tofiq Abdinlə
2015-10-31 : SEÇİM ANI…
2015-09-12 : İNSANLIQ
2015-08-27 : YADDAŞ YAZISI
2015-08-19 : "AZƏRBAYCAN"
2015-07-10 : İLĞIM
2015-06-18 : DOST GEDİB…
2015-06-17 : "SAAT SƏSİ"
2015-05-06 : "AZƏRBAYCAN"
2015-04-22 : "YADA DÜŞDÜ"
2015-03-18 : "ADİ QƏŞƏM"
2015-02-28 : HAVALANMIŞ ADAM
2015-02-14 : SENSASİYA
2015-02-12 : BACI DOST OLARSA
2015-02-07 : YARPIZ SÖHBƏTİ
2015-01-16 : YAŞAYAN RUH
2015-01-10 : XAŞ + XAŞ
2015-01-09 : "QƏLƏM SƏSİ"
2014-12-27 : SAXTA BABA
2014-12-26 : SAXTA BABA
2014-12-20 : ŞUNURLU ADAMLAR
2014-12-16 : ELNURUN KİTABI
2014-12-11 : RUH ADAMI
2014-11-29 : NAXIŞLI ADAM
2014-11-20 : HƏYATIMDAKI ADAM
2014-11-15 : DİQQƏT TALONU
2014-11-14 : "QUM SAATI"
2014-11-12 : STATUS - KVO
2014-11-08 : BİR ƏTƏK DAŞ
2014-11-04 : PAMBIQLI QULAQLAR
2014-10-29 : "ƏDƏBİ HƏYAT"
2014-10-11 : AŞ QARASI
2014-10-04 : ZİNDAN UŞAQLARI
2014-09-03 : "YADA DÜŞDÜ"
2014-08-23 : İÇİMDƏKİ TOY
2014-07-18 : Kimsə yoxdu...
2014-07-05 : KİŞİ
2014-06-21 : ÜZ SUYU
2014-06-14 : TANISAM UTANACAQ
2014-05-24 : DİŞ ÇÖPÜ
2014-04-26 : QURU ADAM
2014-03-20 : İynə boyu yazı
2014-03-15 : LƏNƏTLƏNMİŞ
2014-01-25 : ÖZGƏ PALTARI
2013-12-21 : İSİNİŞMƏ...
2013-11-09 : QANADLI GÜNLƏR
2013-07-27 : DOST GEDİB...
2013-07-20 : PALAZA BÜRÜN...
2013-07-13 : YARIMÇIQ YAZI...
2013-05-08 : RUHUMUZUN ÜNVANI
2013-05-04 : "MAYOVKASIZ" MAY
2013-01-19 : DİRƏDÖYMƏ...
2012-12-20 : ATILAN İLK ADDIM
2012-12-08 : ÖGEY ANA
2012-12-07 : ŞAD XƏBƏR:
2012-11-27 : CANLI TARİX
2012-11-24 : SƏNSİZ
2012-11-16 : ÜMİD VERMƏK
2012-11-14 : SƏNSİZ
2012-10-13 : "BİZİM DÜNYA"
2012-08-18 : ADSIZ GÜNAHLAR
2012-06-23 : DON JUAN
2012-06-15 : ONDAN HAMIYA
2012-06-14 : RÜSTƏM KAMAL
2012-02-25 : DOLABDAKI ÜRƏK
2012-02-04 : BİR QIŞ NAĞILI
2012-01-07 : DİQQƏT QITLIĞI
2011-12-31 : SOVQAT
2011-12-17 : NƏFƏSLİK...
2011-11-12 : DOLAB
2011-08-27 : BİR SEVGİ DRAMI
2011-07-22 : SÖZÜN GÜNÜ
2011-07-16 : SİRLİ ZƏNG
2011-07-02 : İLİN YARISI
2011-06-11 : GÖRÜŞ YERİ
2011-05-28 : KÜT BIÇAQ
2011-04-30 : SATILIR
2011-04-23 : QAÇIRILAN QIZ
2011-04-16 : TƏNHA KİŞİ
2011-04-09 : GÖYDƏNDÜŞMƏ
2011-03-19 : AYDINLIQ
2011-03-15 : FRANSIZCA
2011-02-23 : 55-ə ÇATMADIN
2011-02-19 : Bu da bir il
2011-01-29 : GÖZMUNCUĞU
2011-01-22 : HƏYATIN BİR ANI
2011-01-08 : BAŞLANĞIC
2010-12-31 : BU DA İLİN SONU
2010-12-25 : CAN AĞRISI
2010-11-06 : SEÇİLƏN
2010-10-30 : YARALI DURNA
2010-09-18 : PƏRAKƏNDƏ YAZI
2010-07-31 : Axtarış
2010-07-02 : ÜMİD SORAĞINDA
2010-05-01 : DÜYÜNÇƏ
2010-04-17 : CƏRRAH BIÇAĞI
2010-02-20 : DÖZÜM MƏQAMI
2010-01-30 : AYRILIQ ANI
2010-01-16 : SEÇİM ANI
2009-12-12 : SÜKUTLA SÖHBƏT
2009-11-27 : BƏRAƏT KAĞIZI
2009-11-21 : KÖLGƏLƏR...
2009-10-31 : YARPAQ TÖKÜMÜ
2009-10-10 : CAVABSIZ SUALLAR
2009-09-12 : BİR AN
2009-08-22 : HƏFTƏMİN ACISI
2009-06-20 : XOCALI TOYU
2009-06-06 : UZUN BİR GÜN...
2009-05-23 : VAXTINDA
2009-05-02 : AĞLAYAN BULUDLAR
2009-03-14 : "BƏXTƏVƏRLİK"
2009-03-07 : ANAMA MƏKTUB...
2009-02-28 : ADİ RİYAZİYYAT
2009-01-31 : CAN AĞRISI
2009-01-24 : "ƏZABSIZ ANLAR
2009-01-10 : BƏHANƏ
2008-12-31 : Bazarlıq
2008-12-13 : DƏLİ ADAM
2008-12-06 : FAYDASIZ QAZINTI
2008-11-22 : PULUN VAR?
2008-11-15 : QALXANIN ENMƏSİ
2008-10-18 : ÖMRÜN BİR ANI
2008-10-11 : PAYIZ YAĞIŞLARI
2008-09-28 : MƏKTUBLAŞMA
2008-09-06 : QAYNAR QAZAN
2008-08-30 : ERA
2008-08-23 : OVCUMDA YANAN OD
2008-08-02 : QARIŞIQ YAZI
2008-07-12 : QƏFLƏT YUXUSU
2008-06-28 : ƏRKƏSÖYÜN
2008-06-07 : BAŞ AĞRISI
2008-05-17 : QURUMUŞ GÜLLƏR
2008-04-19 : DAŞ
2008-03-20 : ATHAAT
2008-02-02 : PASİBAN
2008-01-12 : AMERİKA AYISI
2007-12-06 : XƏBƏRDARLIQ
2007-11-24 : QALMAQAL
2007-11-23 : ÇÖKHAÇÖK
2007-11-22 : QIZDIRICI...
2007-11-03 : QOYUN BƏXTİ...
2007-10-27 : AŞİQLİK
2007-10-24 : XƏCALƏT
2007-10-19 : PAYIZ NOTLARI
2007-10-10 : BASARAT
2007-10-06 : ƏBƏDİ ÜNVAN
2007-10-06 : PERSONAJ
2007-10-05 : ÜÇ PÖHRƏ
2007-10-04 : HADİSƏ
2007-10-03 : HAVA
2007-10-02 : ÜZƏRLİK
2007-09-22 : HÖKM
2007-09-15 : VAHİMƏ
2007-09-01 : İNSTİNKT
2007-08-28 : NİYƏ ÖLDÜ?..
2007-08-15 : GÜNAH
2007-08-11 : PARALEL
2007-08-08 : GÜNVURMA
2007-08-07 : SALON
2007-08-04 : HÖRMƏT(sizlik)
2007-07-31 : TELEFON ZƏNGİ
2007-07-28 : QUDUZLUQ
2007-07-26 : BU DA 17 YAŞ...
2007-07-17 : BİLİRSƏNMİ?
2007-07-11 : BAŞAĞRISI
2007-07-04 : MƏNİ TANIMADIN?
2007-07-03 : SERİAL
2007-06-12 : "DEPUTAT OTAĞI"
2007-06-09 : ÖRKƏN
2007-05-25 : QARAVƏLLİ
2007-05-20 : AXSAYAN YERİMİZ
2007-05-05 : MUSA YAQUB -70
2007-05-01 : KƏNDİR
2007-04-20 : ŞƏKİL
2007-04-14 : STRESS
2006-12-08 : YUXU
2006-10-14 : GÜNAH
2006-10-10 : LAZIM GƏLSƏ...
SON XƏBƏRLƏR
2018-10-19
2018-10-18


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Qiymətlər qalxandan sonra avtobusa minəcəksiniz?

Hə (70%)
Yox (30%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ
Kişi iri supermarketdə alıcı qadınlardan birinə yaxınlaşır:
- Bağışlayın,mən buralarda həyat yoldaşımı itirmişəm. Sizin köməyiniz lazımdı, mənə beş dəqiqə vaxt ayıra bilməzsiniz?
- Necə?!
- Bilirsiniz ,gəlin bir az söhbət eləyək ,sınamışam ,mən nə vaxt qəşəng qadınla söhbət eləmişəm ,mənim yoldaşım tez tapılıb. Qəfil hardansa üzə çıxıb ,başıalovlu kimi bizə yaxınlaşıb...




digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK