hacklink Adalet.az | MİN İL QABAQ-MİN İL SONRA Adalet.az | MİN İL QABAQ-MİN İL SONRA Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

MİN İL QABAQ-MİN İL SONRA

51308    |   2014-12-06 01:24
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır


Bu yazımda yenə istədim ki, keçmişlə bu günü müqayisə edim. Ulu və şanlı tariximizdən bir neçə detalı nəzərə çatdıraraq bugünkü vəziyyətimizi qiymətləndirim.
Şeyx Ədəbali, Osmanlı dövlətinin banisi Osman Qazinin qayın atası və müəllimidir. Təhsilinə indiki Qonya vilayətinin Qaraman qəsəbəsində başlayıb, Dəməşqdə davam etdirib. (Təəssüf ki, bir vaxtlar elm-ürfan yuvası olan Dəməşqdə indi terrorizm hökm sürür, hər Allahın günü qan su yerinə axır, balaca uşaqlar belə mərhəmətsizcəsinə güllələnir, Allahu -əkbər deyənlər, Allahu-əkbər deyənlərin başını iyrənc vəhşilərə yaraşan nərələr ataraq kəsir.) ədəbali, Movlana və Hacı Bəktaş Vəli kimi şəxsiyyətlərin söhbətlərinə qulaq asıb. Özü təsəvvüf əhlidi və ələvi lidərlərindən Baba İlyasın xəlifələrindən biridi.
Osman Qazi, Osmanlı dövlətini qurduğu vaxt qayın atası Şeyx Ədəbali ona ömrü boyu yolgöstərici (kompas) olacaq nəsihətini vəsiyyət edib, digər tərəfdən o nəsihəti də bizə miras buraxıb. Ulu babamız Ədəbali nəsihətində belə deyib:
"Ey oğul; elələri vardır ki, dan yəri söküləndə durar, gün batarkən də ölüyə dönər. Dünya, sənin zənn etdiyin qədər böyük deyil, onu böyüdən bizim kiçikliyimizdi. Bu yolda gözümüzü nəhayətsizliyə dikib böyüklərə yaraşan şəkildə yeriməli və ona layiq tərzdə bu dünya ilə vidalaşmalıyıq. Bu yolda ehtiras, kibr və mənəm-mənəmlik insanın qabağını kəsən əngəldir oğul. Olmaya-bilməyə özünə ilişib qalasan və öz daxilində qərq olub itib-batasan. Təklik ancaq Allaha məxsusdu, bir başına qərar verib bu kobud dünyanın sikletini götürmək cəhdinə düşmə.
Görəcəyin işləri onların əhli olan şəxslərlə gənəşərək həyata keçirsən irəli gədərsən, onu etməsən ilişib yolda qalarsan oğul. Güclüsən, ağıllısan və hökm sahibisən, ancaq onları harda və nə cür işə salacaqsan onu bilməsən, səhər küləklərinin qabağında quru bir yarpaq kimi sovrulub gedərsən. Bir vaxt gələr dünyanı bir təpiyinlə yerlə-yeksan edəcək qüdrətə çatarsan, ancaq bir məqam gələr balaca bir qarışqaya məğlub olarsan. Daim səbrli ol, iradənə hökm et, əzmindən dönmə. Düşdüyün yola, götürdüyün yükə yaxşı bələd ol və hər bir işinin gərəyini vaxtında yerinə yetir.
Səbrsiz olma oğul. Səbr edilməzsə axır mənzilə çatıla bilməz. Bizlər nifrəti aradan götürmək, məhəbbətin əsalətini dünyada yenidən hökmran qılmaq üçün yola düşdük. Bu yolda gözü kölgəli deyilik. Məhəbbət yolunun gizlin şeyi yoxdur oğul. Qızılın qiymətini sərraf bilər, sözünü qarşındakı insana görə fikirləşib deməlisən. Olmaya ki, cahilin qarşısında qızıl sözlərini yerə tullayıb palçığa bulaşdırasan!
Bunu da əsla yadından çıxarma; insanı yaşat ki, dövlət yaşasın. Osman, sən bizim xülyamız, sən bizim çarəmiz, sən bizim duamızsan oğul. Daim başın dik, üzün ağ, könlün pak olsun. Minəcəyin Zümrüdü Anqanı yaxşı seç ki, Qaf dağını aşa biləsən. Yolun əbədiyyətə kimi avand olsun. Bu nəsihətlərlə, bu hisslərlə, bu duyğularla yolunuz açaq, bəxtiniz əbədiyyətə kimi yeyin olsun".
Osmanlı dövlətini Şeyx ədəbali kimi şəxsiyyətlərin malik olduğu ərdəm yaratdı. 1299-cu ildə yarandığı vaxt kiçik bir bəylikdən ibarət olan dövlət aradan yüz əlli il ötəndən sonra dünyanı lərzəyə gətirib bir tarixi dövrü, Orta əsri bağlayıb Yeni əsrin qapısını araladı. Ulu Peyğəmbərimizin hədisini gerçəkləşdirərək qərbin qibləgahı olan İstanbulu əlinə keçirən nəhəng bir imperiyaya çevrildi. 639 il məzlumların pənahı, zalımların qara-qorxusu oldu.
16-cı əsrdə başlayan rüşvətxorluq, yerlibazlıq, ləyaqətə önəmlə yanaşmama, ərəbin, farsın xurafatının əsiri olma və xarici imperialist qüvvələrin oyunu, sərhədlərində gün batmayan imperiyanı məhvə apardı. Yəni Şeyx ədəbalinin vurğuladığı kimi dövləti idarə edən yüksək səviyyəli şəxsiyyətlər öz ehtiraslarının və mənəm-mənəmlik duyğularının əsiri oldular, halal ilə haramı bir-birinə qarışdırdılar. Mənə görə ən önəmlisi isə bəşəriyyətə ancaq və ancaq elmi, biliyi, düzlüyü, haqqı-hüququ təbliğ edən İslam dinini yalnızca ölənlərin ruhuna Quran oxumaq və dua etməkdən, namaz qılmaqdan ibarət saydılar, Sabir babamız dəmişkən cəhalət bəstərində yatdılar, uşaqlara elmin üstünlüyünü öyrətmək, onun bəhrələrini qandırmaq əvəzinə damdabaca ilə, min cür nağıllarla bəyinlərini bulandırdılar, xəyallarının yönünü xurafata yönəltdilər.
Orxun-Yenisey abidələrində Bilgə Xaqan; "Kiçik qardaş böyük qardaş kimi istedadlı olmadığından, dövlətin başında biliksiz xaqanlar oturduğundan, vərdikləri buyruq da biliksiz olub. Bəyləri biliksiz, Çin xalqı da hiyləgər olduğundan onların hiyləsinə aldanıblar, bəylə xalq bir-birinə düşüb, Türk bəyləri Türk adını atıb, (ancaq) Çinli bəylər Çinli adını tutub öz xaqanına itaət edib".
Şeyx ədəbali də Osman Qaziyə "Ərdəmli ol, adil ol, böyük fikirləş, düz yolda yeri, xalqı firavan yaşat ki, dövlət də yaşasın" deyə məsləhət verib. Deməli Orxun-Yenisey abidələrindəki fikirlərlə Ədəbalinin fikirləri üst-üstə düşür.
Gəlin bir də indiki vaxtımıza nəzər salaq. Hələ də bəzi ağzı göyçəklər "Türk"əm deməkdən utanır. İndinin özündə öz ana dilindəki sözləri başı çalmalı ərəblər kimi qırıldatmağa çalışan, özünə bu qədər yad olanlar da var və işin ən təhlükəli, ən narahat edici yönü isə bu məxluqatların müəyyən postları tutmuş olmasıdı.
Mənə görə günahın ən böyügü bizdədir, xalqımızdadır, çünki bizi idarə edənləri biz seçirik. Ulu Peyğəmbərimiz Həzrət Məhəmmət, "Siz nəyə layıqsınızsa o cür idarə olunarsınız" deyib. Deməli biz bunlara layıq insanlarıq. Haçan ki, özümüzü yığışdırdıq, bəyənmədiyimiz Avropalı xristiyanlar kimi dövlətlərimizin güçlənməsini, xalqlarımızın firavan və özgələrindən asılı olmadan yaşamasını, balalarımızın elm və ürfanla silahlanaraq böyüməsini istədiyimiz, haqqımızı-hüququmuzu qorxusuz-hürküsüz tələb etməyi bacardığımız zaman hər bir şey özüldən başlayaraq dəyişəcək və dövlətlərimiz də, xalqlarımız da Bilgə Xaqanın, Şeyx ədəbalinin məsləhətləri istiqamətində yeriyərək nəhəng olacaqdı.
Görəsən ulu babalarımız gözünü açıb biz nəvə-nəticələrinin indiki vəziyyətini görsə ürəkləri partlayıb ordaca canını tapşırardı ya yox?!


YAZARIN ARXİVİ

2019-02-26 : SALAMLARLA
2018-06-01 : SON ZƏNG
2018-04-28 : YALANÇININ ŞAMI
2018-02-24 : TARİXİ ADDIM
2017-10-21 : NƏ YAZIM?
2017-03-10 : XOCALI-DӘNİZLİ
2017-03-04 : XOCALI-DӘNİZLİ
2016-12-17 : Etimad, kimə???
2016-11-12 : TANRININ DOSTLARI
2016-09-24 : Salam, Dostlar
2016-05-28 : ATA YURDUMUZDA
2016-03-05 : XOCALI HƏFTƏSİ
2015-12-30 : YENİ İL
2015-12-26 : BİZİM DÜNYAMIZ
2015-12-05 : KÜLƏK ƏKƏN...
2015-11-28 : ÜÇ GÖMRÜK
2015-10-31 : SEÇKİLƏRİMİZ
2015-10-17 : KÖÇÜMÜZ
2015-08-29 : ALTAYDAN QAFQAZA
2015-06-20 : KİMDİR QATİL?!
2015-06-06 : LÜKSEMBURQDAN
2015-05-02 : 24 NİSAN
2015-03-14 : 8 MARTIN ARDINDAN
2015-03-07 : XOCALINI ANLAMAQ
2014-12-27 : BODUN
2014-11-29 : XƏZƏRİN MEHİ
2013-10-26 : XƏYALİ
2013-10-05 : ZEHTABİNİ ANDIQ
2013-09-28 : SAĞ OL, BAKI
2013-08-17 : KEÇƏN GÜNLƏR
2013-08-03 : BELƏ DÜNYANIN
2013-03-30 : BAYRAMIN ƏZABI
2013-03-16 : XOCALI HƏFTƏSİ
2013-02-02 : ADIMIZLA BAĞLI
2012-11-21 : VAXT
2012-11-17 : VAXT
2012-09-01 : TİFLİS-BAKI
2012-04-07 : İNGİLİS OYUNU
2012-02-25 : XOCALI DƏRDİ
2011-10-29 : VƏHHABİLİK
2011-10-08 : VƏHHABİLİK
2011-09-17 : ELƏ GÜVƏNMƏK
2011-09-10 : ALTAY BİLİK
2011-08-13 : NƏJDƏT QOÇAQ
2011-06-04 : 28 MAYI ANLAMAQ
2011-05-28 : YALANÇININ ŞAMI
2011-04-16 : SİZ NƏSİNİZ?
2011-04-09 : ANA - OĞUL
2011-03-12 : ONLAR VƏ BİZ
2011-02-26 : XOCALI SOYQIRIMI
2011-02-05 : QURULTAYIMIZ
2011-01-29 : MAŞA SARKİSYAN
2010-10-30 : BAKI QEYDLƏRİ
2010-10-02 : AXTA-MAR
2010-07-10 : 35 QURUŞ
2010-05-15 : ZİDDİYYƏT
2010-04-24 : BAYQUŞLAR
2010-02-27 : TÜRKÜN ANALARI
2010-02-13 : ÇİÇİ
2009-11-27 : TÜRK MİLLƏTİ
2009-10-31 : BAYRAQ
SON XƏBƏRLƏR
2019-11-19


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Dövlət xəstəxanaları pulludu, yoxsa pulsuz?

Pullu (93.75%)
Pullsuz (6.25%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ
"- Orda danışdığın anektodu mənə də danışa bilərsən?"

"Lavrov: 

- Hansını? Mollanın Teymurla olan fil anektodunu?"



digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK