ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

BİR MƏKTUB YAZIRAM

Adil Cəmilin ünvanına

42697    |   2014-12-03 01:58
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır




Bilmirəm bu bir təsadüf idi, yoxsa iç dünyamın tələbi. Amma hər nə idisə, məktubu yazmaq fikrim olmasa da, yazmalı oldum. Yəni mən tamam başqa bir ovqata köklənmişdim. Necə deyərlər, bir az jurnalist, bir az şair ovqatını qarışdırıb bir-birinə təbrik yazmaq istəyirdim. Amma bilgisayara yaxınlaşanda özümdən asılı olmadan əlimdəki kitabı açdım. Qarşılaşdığım ilk misra məni tutdu və düşünmədən də elə həmin misranı bir balaca redaktə edib yazının başlığına çıxardım və bununla da əvvəldən kökləndiyim təbriki unudub məktub yazmağa başladım. Aramız beş addım olsa da, yazdıqlarımı, düşündüklərimi gedib özünə, pıçıldamadım, demədim. Bu, tənbəllik, ərinmək əlaməti deyil. Nə var ki, 6-cı mərtəbədən 9-cu mərtəbəyə qalmağa. Qalxardım, hal-xoş edərdim, hələ otağında bir stəkan şair çayı da içərdim. Amma məktuba yazdıqlarımı özünə elə yazının ovqatı ilə çatdıra bilməyəcəkdim. Bax, bu səbəbdən də üzbəüz söhbətə yox, məktuba üstünlük verdim...
Düşünə bilərsiniz ki, Adil Cəmilin 60 yaşından sayılı günlər keçib. Niyə mən bu məktubu elə həmin günə, həmin tarixə çatdıra bilmədim? Bu cür düşünməkdə haqlısınız. Amma mənim də bildiyim bir gerçək var. O da durub gözləmək gerçəkliyi idi. Onsuz da mən gözləməyə, səbir etməyə artıq öyrəşmişəm. 25 ildən artıqdır ki, kəndimin, evimin qayıdacağını və yaxud da mənim ora qayıdacağımı gözləyirəm. Bu mənada Adil Cəmilin 60 yaşı ilə bağlı dostlarımın hamısının fikirlərini dinləmək, oxumaq istəyi ilə gözlədim. Və bir də gözlədim ki, görüm həmin insanlar, yəni Adil Cəmilin o çevrəsi bu kişini, bu şairi necə tanıyır, necə sevir, necə dəyərləndirir. Bəlkə onların fikirlərindən təzə nə isə qamarlaya bildim...
Hə, gözlədim, gözlədim və günlərin bir günündə, daha doğrusu, ötən ayın son bazar günündə İTV-nin "Səhər sovqatı" proqramında qonaq olan Adil Cəmilin dilindən maraqlı bir söz eşitdim. Yarızarafat, yarıgerçək biz tamaşaçılara dedi ki, "bu il Adil Cəmil ilidi, yubiley davam edir!.."
Bəli, bu söz məndə bir təbəssüm də yaratdı və sonra onun arxa qatını da götür-qoy etdim. Və bir daha zaman-zaman eşitdiyim, üstəlik də normal saydığım bir fikir həmin o alt qatdan yenidən boy göstərdi. Axı söz adamlarının doğum tarixi, yubileyi bir günlə bitmir. Nə qədər söz varsa, nə qədər o söz oxunursa, o sözün sahibi xatırlanırsa, elə o qədər də onun doğum günü qeyd olunur, o qədər onun yubileyi davam edir...
Bax, bu ovqatlardan sonra məni məktub yazmağa vadar edən misraya qayıdıram. Adil Cəmil hələ təqribən 35 il bundan öncə bir şeir yazıb. Adı da "Sibirdən gələn məktub"du. Şeir belə başlayır:

Bir məktub almışam uzaq Sibirdən,
Açmaq istəyirəm - əlim üşüyür.
Ayrıla bilmirəm doğma sətirdən,
Oxuya bilmirəm - dilim üşüyür...

Təsəvvür edin, 1977-ci ildə yazılmış və müəllifinin də söz dünyasına ilk addımlarını atdığı bir zamanda oxucuya təqdim olunan bu məktubda necə qəribə nüanslar var. Elə nüans ki, oxucu şeiri oxuduqca həm zamanın, yəni fəslin, həm də məsafənin arasında qalır. Sibir sözünün o uzaq məsafədən gətirdiyi soyuq odlar diyarında oxunanda həm əl üşüdür, həm dil. Ancaq o oxunan məktubun hərarəti, yəni onu yazan adamın doğmalığı bu soyuqluğu qar kimi, buz kimi əridir, hərarət qalib gəlir. Deməli, sözün səmimiyyəti də, odu-alovu da bax burda inandırıcı görünür, inandırıcı təsir göstərir. Bunu da Adil Cəmil öz kövrək qələmi ilə biz oxuculara həmin o uzaq tarixdə özünəməxsus şəkildə pıçıldayır və yaxud:

Bir ovuc torpağın olsam ölmərəm,
Qəriblər pay umar səadətimdən.
Sonum harda bitir deyə bilmərəm,
Əvvəlim başlayır məhəbbətimdən.

Şeirin adını oxumadan bu misraları dinləsək, düşünürəm ki, bir az dərin fikrə getməli olarıq. Adətən biz Vətəni ana ilə eyniləşdiririk... biz Vətəni doğulduğumuz ocaqla, yaşadığımız, uşaqlığımız keçən torpaqla yaddaşımıza köçürürük. Düşünürük ki, Vətən elə evimizdən başlayır, anamızdan başlayır, kəndimizdən başlayır. Amma sən demə, vətənin başladığı, daha doğrusu, başlanğıc qazandığı bir yer də var - o da məhəbbətimizdi. Burda söhbət konkret qıza, qadına olan məhəbbətimizdən getmir. Bütövlükdə həyatdan, təbiətdən, cəmiyyətdən qidalanan, ona ünvanlanan, ona söykənən məhəbbətdən başlayır Vətən. Bu deyimin də, bu yanaşmanın da müəllifi Adil Cəmildi. Adil Cəmil həm də doğulduğu Kəlbəcəri, yaşadığı Azərbaycanı sözün işığında oxucu ürəyinə möhürləyə bilir, naxışlaya bilir. Bunu da qidalandığı, canında-qanında yaşatdığı Kəlbəcərin havasıyla, suyuyla elə yoğurub yapır ki, necə deyərlər, heç oxucunun ruhu da incimir. Ancaq şairin bu böyük Vətən sevgisinin nisgilini də görməmək, ona biganə qalmaq mümkün deyil. Çünki onun ağrısı-acısı təkcə özünün, kəlbəcərlilərin, torpağı işğal olunmuş qaçqınların, didərginlərin yox, bütün azərbaycanlıların, bütün insanlığın dərdidi, acısıdı. Çünki...

Bu gecə yuxuma Kəlbəcər girib,
Bu gecə gördüyüm yuxu üşüyür.
Qərib məzarlara qar yağır indi -
Nənəmin, babamın ruhu üşüyür.

Bəli, biz hələ ki, yuxularımızda görürük. Təbii ki, rəhmətlik Şücaət demiş: "Yata bilsək, axı biz yatmırıq gecələr". Amma...

Mən Adil Cəmiləm - deyim düzünü;
Tanrı dərd çəkənə verir dözümü...
Kimə söyləyəsən ürək sözünü -
Ürəyi olanlar çıxıb getdilər.

İndi özünüz düşünün, bu təkcə şair təkliyi, şair ümidsizliyi, şair sızıltısı demək deyil. Bu həm də yaxşı atları minib gedən yaxşı kişilərlə, yaxşı insanlarla çıxıb gedən ürəyimizin müəyyən hissələridi. Axı hər dünyasını dəyişən yaxşıyla ürəyimizdən bir iynə ucu boyda olsa da qopur, kəsilib gedir. Bax, bunun ağrısıdı Adil Cəmilin şeirinin mayası. O buna - yaxşıların getməsinə təəssüf edir.
Cəmi bir-iki il öncə bundan qabaq rəhmətlik Şücaətin adını çəkdim və bu adın təsiri altında Adil Cəmilin kitabını vərəqlədim. Qarşılaşdığım şeirin adı gözümdən yayınmadı - "Şücaətin məzarı önündə düşüncələr". Oxudum bu şeiri. Mənim də tanıdığım, mənim də sevdiyim Şücaətlə Adil Cəmilin ruh söhbəti məni də öz qoynuna aldı. Elə bildim ki, mən də o söhbətin iştirakçısıyam, şahidiyəm. Bax, həmin o hissin təsiri altında Adil Cəmilin Şücaətə dediklərini mən də sizə çatdırıram.

Heç bilmirəm hansı güman,
Saxlar bizi, saxlar bizi.
Fani dünya, dəli dövran,
Yoxlar bizi, yoxlar bizi.

Övladların ey Kəlbəcər,
Səni deyib bir-bir köçər...
Yersiz görüb yersiz əcəl,
Haqlar bizi, haqlar bizi.

Qaçqınlıqdan hara qaçaq?
Sönür ürək, sönür ocaq.
Ağlamağa qalmayacaq-
Sağlar bizi, sağlar bizi.

Ağla qara fərq etmədi,
Ulu Tanrım görk etmədi.
Adil Cəmil, qərq etmədi -
Dağlar bizi, dağlar bizi.

Hə, mən bir az nisgil və bir az da öz içimin də acısını yaşadığım həsrət üstündə köklədiyim bu məktuba Adilin poemalarından da, sevgi şeirlərindən də, hətta ünvanlı misralarından da qoşa bilərdim, ancaq qoşmadım. Çünki mən bu məktubu Sibirin soyuğu ilə başlamışdım. Daha doğrusu, o soyuqluğu əridən hərarətlə. Ona görə də Kəlbəcər, Qarabağ həsrətimizin bizi hələ də üşütdüyü indiki məqamda öz içimizin odunun özümüzü yandırdığını dəqiq bilərək digər mövzulara yer ayırmadım. Adil Cəmil inciməsin, çünki mən bu məktubda bəlkə də onun gözlədiyi, onun umduğu və yaxud da fərz etdiyi heç nəyi yada salmadım. Sadəcə, öz şeirləri ilə özüm söhbətləşdim, özüm Adilin misraları ilə ovundum və bu ovuntunu da bir yerə toplayıb əl boyda məktuba çevirdim. Oxusa da sağ olsun, oxumasa da. Hər halda, bu məktub onun ünvanına yazılıb. Düşünmürəm ki, hardasa poçt qutusunda ilişib qala bilsin...





YAZARIN ARXİVİ

2018-02-01 : "O SÖZƏCƏN..."
2017-12-15 : İLĞIM
2017-11-27 : «QABİL»
2017-11-24 : VAXT GÜNAHKARI
2017-09-27 : "BAYILDAN BAYIRA"
2017-08-29 : KİŞİ TİTULU
2017-08-11 : OVQAT YARADAN…
2017-07-29 : İSTƏK...
2017-07-28 : SÖZ HEYKƏLİ
2017-07-25 : BU DA 27–di!
2017-07-14 : "QALIN" ADAMLAR
2017-06-09 : GÜNAHIM NƏDİ?
2017-06-06 : "SNAYPER QIZ"
2017-05-26 : HAVADAKI ADAM
2017-05-05 : BAKI KÖÇKÜNÜ
2017-03-31 : SOY… QIRIM…
2017-03-01 : MÜŞFİQ TUFANI
2017-02-14 : "YADA DÜŞDÜ"
2017-02-10 : ÖMÜR QIRIQLARI
2017-02-03 : YAŞ HƏDDİ
2017-01-27 : NEKROLOQ
2017-01-19 : BİTMƏYƏN AĞRI
2017-01-06 : SON XƏBƏRDARLIQ
2016-12-16 : ALLAHIN İŞİ
2016-09-09 : BİR HECALI SÖZ
2016-08-13 : MƏKTUB
2016-08-12 : MƏKTUB…
2016-08-12 : HAVA
2016-07-01 : CƏNAB NAZİR
2016-06-17 : ÜMİD KƏNDİRİ
2016-04-29 : NİŞANÇI
2016-04-09 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-04-08 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-03-11 : MART OVQATI
2015-12-19 : MÜQƏDDƏS AMAL
2015-12-12 : YANIQ SƏS
2015-11-13 : Tofiq Abdinlə
2015-11-13 : ÜZ SUYU
2015-10-31 : SEÇİM ANI…
2015-09-12 : İNSANLIQ
2015-08-27 : YADDAŞ YAZISI
2015-08-19 : "AZƏRBAYCAN"
2015-07-10 : İLĞIM
2015-06-18 : DOST GEDİB…
2015-06-17 : "SAAT SƏSİ"
2015-05-06 : "AZƏRBAYCAN"
2015-04-22 : "YADA DÜŞDÜ"
2015-03-18 : "ADİ QƏŞƏM"
2015-02-28 : HAVALANMIŞ ADAM
2015-02-14 : SENSASİYA
2015-02-12 : BACI DOST OLARSA
2015-02-07 : YARPIZ SÖHBƏTİ
2015-01-16 : YAŞAYAN RUH
2015-01-10 : XAŞ + XAŞ
2015-01-09 : "QƏLƏM SƏSİ"
2014-12-27 : SAXTA BABA
2014-12-26 : SAXTA BABA
2014-12-20 : ŞUNURLU ADAMLAR
2014-12-16 : ELNURUN KİTABI
2014-12-11 : RUH ADAMI
2014-11-29 : NAXIŞLI ADAM
2014-11-20 : HƏYATIMDAKI ADAM
2014-11-15 : DİQQƏT TALONU
2014-11-14 : "QUM SAATI"
2014-11-12 : STATUS - KVO
2014-11-08 : BİR ƏTƏK DAŞ
2014-11-04 : PAMBIQLI QULAQLAR
2014-10-29 : "ƏDƏBİ HƏYAT"
2014-10-11 : AŞ QARASI
2014-10-04 : ZİNDAN UŞAQLARI
2014-09-03 : "YADA DÜŞDÜ"
2014-08-23 : İÇİMDƏKİ TOY
2014-07-18 : Kimsə yoxdu...
2014-07-05 : KİŞİ
2014-06-21 : ÜZ SUYU
2014-06-14 : TANISAM UTANACAQ
2014-05-24 : DİŞ ÇÖPÜ
2014-04-26 : QURU ADAM
2014-03-20 : İynə boyu yazı
2014-03-15 : LƏNƏTLƏNMİŞ
2014-01-25 : ÖZGƏ PALTARI
2013-12-21 : İSİNİŞMƏ...
2013-11-09 : QANADLI GÜNLƏR
2013-07-27 : DOST GEDİB...
2013-07-20 : PALAZA BÜRÜN...
2013-07-13 : YARIMÇIQ YAZI...
2013-05-08 : RUHUMUZUN ÜNVANI
2013-05-04 : "MAYOVKASIZ" MAY
2013-01-19 : DİRƏDÖYMƏ...
2012-12-20 : ATILAN İLK ADDIM
2012-12-08 : ÖGEY ANA
2012-12-07 : ŞAD XƏBƏR:
2012-11-27 : CANLI TARİX
2012-11-24 : SƏNSİZ
2012-11-16 : ÜMİD VERMƏK
2012-11-14 : SƏNSİZ
2012-10-13 : "BİZİM DÜNYA"
2012-08-18 : ADSIZ GÜNAHLAR
2012-06-23 : DON JUAN
2012-06-15 : ONDAN HAMIYA
2012-06-14 : RÜSTƏM KAMAL
2012-02-25 : DOLABDAKI ÜRƏK
2012-02-04 : BİR QIŞ NAĞILI
2012-01-07 : DİQQƏT QITLIĞI
2011-12-31 : SOVQAT
2011-12-17 : NƏFƏSLİK...
2011-11-12 : DOLAB
2011-08-27 : BİR SEVGİ DRAMI
2011-07-22 : SÖZÜN GÜNÜ
2011-07-16 : SİRLİ ZƏNG
2011-07-02 : İLİN YARISI
2011-06-11 : GÖRÜŞ YERİ
2011-05-28 : KÜT BIÇAQ
2011-04-30 : SATILIR
2011-04-23 : QAÇIRILAN QIZ
2011-04-16 : TƏNHA KİŞİ
2011-04-09 : GÖYDƏNDÜŞMƏ
2011-03-19 : AYDINLIQ
2011-03-15 : FRANSIZCA
2011-02-23 : 55-ə ÇATMADIN
2011-02-19 : Bu da bir il
2011-01-29 : GÖZMUNCUĞU
2011-01-22 : HƏYATIN BİR ANI
2011-01-08 : BAŞLANĞIC
2010-12-31 : BU DA İLİN SONU
2010-12-25 : CAN AĞRISI
2010-11-06 : SEÇİLƏN
2010-10-30 : YARALI DURNA
2010-09-18 : PƏRAKƏNDƏ YAZI
2010-07-31 : Axtarış
2010-07-02 : ÜMİD SORAĞINDA
2010-05-01 : DÜYÜNÇƏ
2010-04-17 : CƏRRAH BIÇAĞI
2010-02-20 : DÖZÜM MƏQAMI
2010-01-30 : AYRILIQ ANI
2010-01-16 : SEÇİM ANI
2009-12-12 : SÜKUTLA SÖHBƏT
2009-11-27 : BƏRAƏT KAĞIZI
2009-11-21 : KÖLGƏLƏR...
2009-10-31 : YARPAQ TÖKÜMÜ
2009-10-10 : CAVABSIZ SUALLAR
2009-09-12 : BİR AN
2009-08-22 : HƏFTƏMİN ACISI
2009-06-20 : XOCALI TOYU
2009-06-06 : UZUN BİR GÜN...
2009-05-23 : VAXTINDA
2009-05-02 : AĞLAYAN BULUDLAR
2009-03-14 : "BƏXTƏVƏRLİK"
2009-03-07 : ANAMA MƏKTUB...
2009-02-28 : ADİ RİYAZİYYAT
2009-01-31 : CAN AĞRISI
2009-01-24 : "ƏZABSIZ ANLAR
2009-01-10 : BƏHANƏ
2008-12-31 : Bazarlıq
2008-12-13 : DƏLİ ADAM
2008-12-06 : FAYDASIZ QAZINTI
2008-11-22 : PULUN VAR?
2008-11-15 : QALXANIN ENMƏSİ
2008-10-18 : ÖMRÜN BİR ANI
2008-10-11 : PAYIZ YAĞIŞLARI
2008-09-28 : MƏKTUBLAŞMA
2008-09-06 : QAYNAR QAZAN
2008-08-30 : ERA
2008-08-23 : OVCUMDA YANAN OD
2008-08-02 : QARIŞIQ YAZI
2008-07-12 : QƏFLƏT YUXUSU
2008-06-28 : ƏRKƏSÖYÜN
2008-06-07 : BAŞ AĞRISI
2008-05-17 : QURUMUŞ GÜLLƏR
2008-04-19 : DAŞ
2008-03-20 : ATHAAT
2008-02-02 : PASİBAN
2008-01-12 : AMERİKA AYISI
2007-12-06 : XƏBƏRDARLIQ
2007-11-24 : QALMAQAL
2007-11-23 : ÇÖKHAÇÖK
2007-11-22 : QIZDIRICI...
2007-11-03 : QOYUN BƏXTİ...
2007-10-27 : AŞİQLİK
2007-10-24 : XƏCALƏT
2007-10-19 : PAYIZ NOTLARI
2007-10-10 : BASARAT
2007-10-06 : ƏBƏDİ ÜNVAN
2007-10-06 : PERSONAJ
2007-10-05 : ÜÇ PÖHRƏ
2007-10-04 : HADİSƏ
2007-10-03 : HAVA
2007-10-02 : ÜZƏRLİK
2007-09-22 : HÖKM
2007-09-15 : VAHİMƏ
2007-09-01 : İNSTİNKT
2007-08-28 : NİYƏ ÖLDÜ?..
2007-08-15 : GÜNAH
2007-08-11 : PARALEL
2007-08-08 : GÜNVURMA
2007-08-07 : SALON
2007-08-04 : HÖRMƏT(sizlik)
2007-07-31 : TELEFON ZƏNGİ
2007-07-28 : QUDUZLUQ
2007-07-26 : BU DA 17 YAŞ...
2007-07-17 : BİLİRSƏNMİ?
2007-07-11 : BAŞAĞRISI
2007-07-04 : MƏNİ TANIMADIN?
2007-07-03 : SERİAL
2007-06-12 : "DEPUTAT OTAĞI"
2007-06-09 : ÖRKƏN
2007-05-25 : QARAVƏLLİ
2007-05-20 : AXSAYAN YERİMİZ
2007-05-05 : MUSA YAQUB -70
2007-05-01 : KƏNDİR
2007-04-20 : ŞƏKİL
2007-04-14 : STRESS
2006-12-08 : YUXU
2006-10-14 : GÜNAH
2006-10-10 : LAZIM GƏLSƏ...
SON XƏBƏRLƏR
2018-04-23


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
“Bavariya”, yoxsa "Real" Madrid?

“Bavariya” (46.15%)
"Real" Madrid (53.85%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

70-ci illərdə İranın bir «Qeysər» filmi vardı. Qısa, 3 nəfər Qeysərin bacısını zorlayır, özləri isə Qeysəri tutdururlar. Vaxt keçir, Qeysər həbsxanadan çıxır. Onun da bir adəti olur, ayaqqabısının dabanlarını tapdayıb geyinir. Elə ki barmağını salıb ayaqqabının dalını düzəltdi, deməli, kimisə, yəni daha dəqiq desək, bacısını zorlayanlardan kimisə öldürəcək. Beləliklə, Qeysər ayaqqabılarının dabanını düzəldə-düzəldə bacısının qisasını alır.

Həmin vaxt dəbə düşmüşdü. Şəhərdə və eləcə də rayonlarda özlərini Qeysərə oxşadan oğlanlar peyda olmuşdular, ayaqqabılarının dabanını tapdayıb geyinirdilər.

Deməli, Ağdamda 4-5 cavan küçədə «Qarabağ»ın məşhur futbolçusu və «Qarabağ»ın Lobanovskisi Adil Nadirovla rastlaşırlar. Adil görür ki, cavanların içində özündən razılarından biri ayaqqabılarının dabanını tapdayıb geyinib, onu saxlayır və deyir:

- Ə, qaqa, ayaqqabılarının dabanını niyə tapdamısan, sənin də bacını…





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK