viagra sipariş viagra satış viagra fiyatları viagra fiyatı time4bets kaçak bahis canlı bahis güvenilir bahis siteleri izmir escort live bet Film izle hacklink kiralık bahis sitesi satılık bahis sitesi Adalet.az | QƏLƏBƏ GÜNÜ Adalet.az | QƏLƏBƏ GÜNÜ Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

QƏLƏBƏ GÜNÜ

İradə TUNCAY

46673    |   2007-02-12 16:38
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Uzun illər bu savaşı Böyük Vətən müharibəsi adlandırmışıq. İndi İkinci Dünya müharibəsi də deyirlər. Amma mən düşünürəm ki, bizim üçün bu savaş elə Böyük Vətən müharibəsi idi. Biz həmin o böyük vətənin vətəndaşlarıyıq. Bizim anlamımızda vətənin çağırışına hər kəs cavab verməli idi. Verdi də... İndi kimsə deyəndə ki, "Bizə nə, biz nəyin naminə vuruşmuşuq" - mənə qəribə gəlir. Biz vətəndaşı olduğumuz ölkənin hüdudlarını qoruyurduq. Ən azından döyüşməyi öyrəndik. Çoban paltarını soyunub əsgər şinelini geyinməyi öyrəndik. Əslində biz doğulanda müharibənin bitdiyindən çox keçməmişdi. Cəmi 14-15 il. Valideynlərimizin uşaqlığı həmin o qanlı-qadalı, aclıq illərinə təsadüf eləmişdi. Müharibə başlayan il mənim atamla anam birinci sinfə gediblər. Və mən o, müharibəni görməyən bir adam bütün bunları sanki özümü yaşamış kimi hiss edirəm. Mənə elə gəlir ki, mən də müharibə uşaqlarından biriyəm-taxıl biçən, dərz bağlayan, ayağı yalın, başı açıq, lampa işığında dərs oxuyan, ərini, qardaşını, oğlanlarını müharibəyə göndərmiş anaların oxşamalarına, ağıəsına qulaq asan, çörəyə tamarzı, qara kağızların qara naləsini eşidən. Biz bu söhbətlərə qulaq asa-asa böyümüşük. Bəzən ciddiyə almamışıq, bəzən zarafata salmışıq - uşaq olmuşuq. İndi valideynlərimizi itirəndə anlayıram ki, onların fiziki yoxluğu həm də müəyyən dövrün, tarixin, mənəviyyatın torpağa gömülməsidir. Çox təəssüf - anlayanda gec olur. Amma bir gün bizim də vaxtımız çatıb gedəndə bəşəriyyətin, tarixin gəlmiş, getmiş ən böyük və ən qanlı müharibəsinin canlı şahidləri ilə olan sonuncu bağlar da qırılacaq. 
    
     *** 
    
   Deməyin, bizə nə. Azərbaycanda elə bir ailə tapılmaz ki, ona bu savaşın ağrısı, zərbəsi dəyməsin. Avropanın, Uzaq Şərqin düzlərində, meşələrində adsız, daşsız məzarlarda nə qədər nakam vətən oğulları yatır. Dunayın, Dneprin dünya okeanına axan mavi suları ilə nə qədər oğlumuzun qırmızı qanı axıb. Bizə nə, deməyin. Onlar bir dövlətin vətəndaşları idi. Bu dövlətin sərhədlərini, torpaqlarını, bayrağını qoruyurdular. İndi demək çox asandır ki, bolşevizmin faşizmdən fərqi nədir? Onlar vətəndaş idilər. Vətən uğrunda döyüşürdülər - əmr verilmişdi. O əmrə hər kəs tabe idi. Hər millətdən olanlar, hər zümrədən olanlar. Heç kəs oğlunu müharibədən gizlədə bilməzdi - ali baş komandan tutmuş, sıravi fəhləyə qədər. Bizə nə, deməyin. Bu müharibəyə gözümüzün nurunu vermişik. Ürəyimizin yağını vermişik. Hərarətini vermişik. 2 milyon 400 min əhalisi olan respublikanın 600 mini gedib, 400 mini həlak olub. Bu əslində millətin bütün kişilərinin məhv olması deməkdir. 11 min Azərbaycan qızı iştirak edib - birinə də Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilməyib. Bizim xalqın zehniyyəti qızın müharibəyə getməsi nə deməkdir anlaya bilirsiz? Qayıdandan sonra onları alan da olmadı. Məcbur olub başqa millətlərlə ailə qurdular. Bir-iki ayın gəlini olub ərsiz qalan qadınların faciəsini anlaya bilirsiz? Bütün bunlar bizim xalqın taleyindən keçib. Bizə nə, deməyin. 
    
     *** 
    
   Xüsusi bir məqam var ki, onu qeyd etmək istəyirəm. O dövrdə ideoloji işin qurulmasından. Müharibə dedikdə yadınıza nə düşür? İlk öncə o məşhur plakat, sonra o dövrün mahnıları, filmlər, ədəbi nümunələr. Bütün bunlar o dərəcədə təşkil olunmuşdu ki, mən və mənim kimi müharibə görməyən bir nəsil bu savaş haqqında hər şeyi bildiyinə əmin idi. Hələ nəzərə alsaq ki, döyüşlər gedə-gedə bu təbliğat necə idi. Artıq briqadalar gedib əsgərlər qarşısında çıxış edirdilər, yazıçılar cəbhə qəzetlərinin çıxmasına yardım edirdilər. Arxada çıxan qəzetlər üçün yazılar göndərirdilər. Özü də güman eləməyin ki, onlar öz xoşlarına, öz keflərinə odun-alovun altına gedirdilər. Xeyr, partiya qərar vermişdisə, ona tabe olmalı idilər. Əsgər bilməli idi ki, tək deyil - səngərdə də, arxada da və onun ailəsinin qayğısını çəkənlər var. Həmin dövrdə və ondan sonra yaranan sənət nümunələri bu gün də sovet incəsənətinin klassikası sayılır. Və mən elə bir insan tanımıram ki, "Əsgər atası", "Durnalar uçur", "Əsgər haqqında Ballada" və sair, sair filmlərə mütəəssir olmadan baxsın. Simonovun "Jdi menya" şerini riqqətsiz dinləsin. Ereburqun, Germanın cəbhə gündəliklərini həyəcansız oxusun. Eləcə də bizim ədəbiyyatımızda - müharibə mövzusunda yazılmış gözəl nümunələr bu gün də xatirəmizdədir. Yada salaq, Səməd Vurğundan":: "Bilsin ana torpaq, eşitsin Vətən, 
    
   Müsəllah əsgərəm mən də bu gündən", Rəsul Rzadan məşhur "Bəxtiyar" şeri":: 
    
   Külək qarı səpələr, Bəxtiyar, 
    
   Ağ geyinib təpələr, Bəxtiyar. 
    
   Gecə qara yol uzaq, qardaşım, 
    
   Göylər bulud, çöl-düz ağ, qardaşım" 
    
   Süleyman Rüstəmin "Ana və poçtalyon", Məmməd Rahimin "Leninqrad göylərində" və adını çəkmədiyim onlarla görkəmli yazıçının yaratdığı dəyərli sənət əsərləri Berlinə gedən ağır, məşəqqətli yolu nə qədər, nə qədər qısaltmışdı. Müharibədə qələbəni yalnız silahla qazanmaq mümkün deyil. Ruhu olmayan bir ordu ilə uzağa getməyəcəksən, öz sərhədlərin daxilində də bir qarış irəliləməyəcəksən. Biz niyə belə xırdalanmışıq. Qələmimiz bizi gözləyən baş döyüşə xidmət eləməliykən niyə bir-birimizlə döyüşməyə yönəltmişik? 
    
     *** 
    
   Çanaqqala zəfərinin 90 illiyi ərəfəsində Türkiyədə həmin dövrdə yazılmış əsgər məktublarını toplayıb kitab halında çap etdirdilər. Nə gözəl! Bizim pul töküb makulatura çap elətdirən şairciklərimiz millətə bir xeyir verəydilər, biz də belə bir iş görəydik. Klip çəkdirənlər bir dəfə də vətən haqqında çağırış şerləri klip sifariş edəydilər. Ədəbiyyatımızda belə nümunələr çoxdur. Sizin də pulunuz çoxdur. Bir azacıq vicdan lazımdır. 
    
     *** 
    
   Niyə bunları xatırlatdım. Böyük Vətən Müharibəsi heç vaxt ordusu olmayan, silah tutmağı bacarmayan bir xalq üçün kişilik məktəbi oldu. Biz bu müharibədən professional hərbçi kadrlarla çıxdıq. Hərbçi kinooperator, juranlistlərlə çıxdıq. Tankçı generalımız oldu - əsl general, əldəqayırma yox. Bu müharibə əslində bütün itkiləri ilə bizim xeyrimizə idi. Necə ki, Yaponiya atom bombasının partlayışından sonra böyük inkişaf yolu keçdi - biz də hər halda güllə atmağı, təyyarə sürməyi, tank idarə etməyi öyrəndik. Müharibə həm də irəliyə bir addım deməkdir. Rusiyanın, Uzaq Şərqin, Avropanın düzlərinə səpələnmiş əsgər məzarlarının qarşısında əyilək. Bu qələbə həm də bizim qələbəmizdir. 
    
5 may 2007 cil il
   


İmza:

YAZARIN ARXİVİ

2019-04-07 : Olsunmu?!
2018-11-27 : SEVGİ ADASI
2018-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2018-06-23 : İNSAN
2018-05-27 : 100 cavan oğlan
2018-05-10 : SEÇİLMİŞ
2018-02-13 : Qızım...
2018-02-09 : GEDİŞ
2018-01-19 : MÜƏLLİM
2017-11-25 : Sincab günü
2017-09-24 : Miqr - A - siya
2016-12-16 : CANAVAR VAXTI
2016-07-04 : Polis günü...
2014-12-11 : SEÇİLMİŞ
2014-11-07 : BU DA MƏN...
2014-08-21 : BEŞ
2014-04-02 : Elegiya
2014-03-14 : Quo vadis?..
2013-09-18 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2012-11-02 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2012-10-11 : KÖRPÜ
2012-08-18 : NEKROFİLİYA...
2012-06-23 : İNSAN
2012-02-22 : SOYQIRIM
2011-12-15 : CANAVAR VAXTI
2011-10-29 : Yol ROMANI
2011-10-22 : Yol ROMANI
2011-10-08 : Yol ROMANI
2011-10-05 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2011-05-21 : TELESKOP
2011-04-30 : MAY NƏĞMƏSİ
2011-04-23 : SEVGİ ADASI
2011-04-16 : SEVGİ ADASI
2011-04-09 : SEVGİ ADASI
2011-03-12 : MÜƏLLİM
2010-12-18 : MÜSAHİBƏ
2010-10-02 : WOMAN IN LOVE
2010-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2010-05-08 : SEÇİLMİŞ
2010-05-01 : MAY NƏĞMƏSİ
2009-11-14 : SARI ODALAR
2009-08-22 : BEŞ
2009-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2009-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2009-02-28 : FALA BAXIRAM
2009-02-07 : ANANIN KİTABI
2009-01-31 : BLOKADA
2009-01-24 : YADA DÜŞDÜ
2009-01-17 : İKİ SEVGİ
2008-12-31 : BİS SEXTUS...
2008-07-12 : SEZON FİNALI
2008-06-28 :
2008-06-24 : İNSAN
2008-06-21 :
2008-06-07 : NATURALİST YAZI
2008-05-31 : 555
2008-05-24 : YÜZ CAVAN OĞLAN
2008-05-17 : SORĞU
2008-05-03 : MAY NƏĞMƏSİ
2008-04-26 : ƏLAC NƏDİR?
2008-04-05 : DEPRESSİYA
2008-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2008-03-15 : QUO VADIS?..
2008-03-12 : ETİRAF
2008-02-16 : PAY
2008-02-12 : MƏN VƏ SƏN
2008-01-08 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-12-12 : SEÇİLMİŞ
2007-11-24 : RƏĞBƏT
2007-11-17 : AY ÖLKƏSİ
2007-11-15 : ƏZİZ İNSAN
2007-10-06 : YOLDAŞ ÇE
2007-09-29 : DAMA ÇIXAQMI?
2007-09-15 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2007-09-11 : BİR GÜN...
2007-07-09 : SƏS
2007-06-30 : HAVA AXINLARI
2007-06-23 : İNSAN
2007-06-09 : İMTAHAN
2007-05-26 : J F K
2007-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2007-05-09 : SEÇİLMİŞ
2007-05-05 : BƏHANƏ
2007-04-28 : NAĞIL
2007-03-10 : İT DƏFTƏRİ
2007-03-08 : QADIN BAYRAMI
2007-02-24 : SOYQIRIM
2007-02-17 : KÖRPÜ
2007-02-16 : DAŞ
2007-02-16 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2007-02-16 : SAKİT MÖVSÜM
2007-02-16 : İMTAHAN
2007-02-16 : TƏZADLAR
2007-02-12 : QƏLƏBƏ GÜNÜ
2007-02-10 : MÖVZU
2007-01-27 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-01-20 : SAKİT MÖVSÜM
2007-01-13 : Ehtiyac
2006-12-30 : HƏMRƏYLİK
2006-12-16 : CANAVAR VAXTI
2006-12-13 : QOVŞAQ
2006-12-09 : QOVŞAQ
2006-11-25 : ZƏİF BƏND
2006-11-11 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2006-11-04 : PASSİO
2006-10-28 : ŞƏKİLÇİ
2006-09-25 : DAŞ
SON XƏBƏRLƏR
2019-08-20


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
"Qarabağ", yoxsa “Linfild” ?

"Qarabağ" (66.67%)
“Linfild” (33.33%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Vəli Xramçaylı ilə Akif Əhmədgil (gül kimi Akif Əhməd idi, bu «gil»i hardan gətirib Əhmədə yapışdırdı bilmirəm. Heç ondan sonra da normal bir şer yazmayıb, yazıbsa gətirsin çap edim) bostan oğurluğuna gedirlər. Baxırlar ki, bostanın ortasında bir adam durub. Akif deyir ki, Vəli, gözləyək, adam getsin.

Vəli:

- Ə, adam deyil, müqəvvadı.

- Ə, bir az vurmuşuq, gözünə müqəvva kimi görünür, adamdı.

Vəli:

- Ə, sən sərxoşsan ey, görmürsən müqəvvadı, adam olsa əlində telefon olardı.





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK