hacklink Adalet.az | PARALEL Adalet.az | PARALEL Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

PARALEL

26314    |   2007-08-11 03:00
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Əslində bu riyazi termindi. Amma bütövlükdə məsələyə nüfuz edəndə məlum olur ki, elə həyatımız da bir növü riyaziyyatdır. İnsan hüceyrələrinin sayından tutmuş, ömrünün anlarına qədər hamısında rəqəmlər yerləşir. Yəni rəqəmlər var, say göstərilir. Bundan başqa bizim həyatımızın ən diqqət çəkən bir cəhəti də söz sahibi olmağımızdı. Yəni insan nitqi, dili, səsi, sözü ilə həm özünün varlığını, kamilliyini, düşüncələrini, fikirlərini ortaya qoyur, həm də səslə, sözlə yeni səs, söz yaradır. Təbii ki, burda söhbətin ədəbiyyatdan getdiyi özü-özlüyündə ortaya çıxır. Biz bütövlükdə ədəbiyyatın sözdən, söz yaradıcılığından ibarət olduğunu birmənalı qəbul etmişik. Və...
   
   Deməli, söz də rəqəmlərlə ifadə olunur. Belə ki, söz hərflərə, səslərə, hecalara bölünür. Bu da riyazi baxımdan rəqəmlər deməkdi. Neçə hecalı sözdü, neçə hərfdən, səsdən ibarətdi. Ümumiyyətlə, daxili bölgü necədi, indiki terminlərlə ifadə etsək neçə min işarədən ibarətdi və s. Bütün bunlar yenidən onu deməyə imkan verir ki, həqiqətən də riyaziyyatın, eləcə də onun rəqəmlərinin, düsturlarının üzərində öz istəklərimizi istər yaradıcılıq baxımından, istər həyat baxımından yerləşdirib idarə edir, cilalayır, uyğunlaşdırırıq.
   
   Riyaziyyatda müxtəlif terminlər var. Onlardan biri də paraleldi. Mən bu termini elə-belə seçməmişəm. Çünki indi barəsində danışacağım üç müəllifin şerlərini son günlər bir neçə dəfə oxudum. Və mənə elə gəldi ki, bu üç fikir sahibi həyatın müxtəlif mərhələlərində, müxtəlif iqtisadi-siyasi durumunda, müxtəlif coğrafi məkanlarda yerləşmələrindən asılı olmayaraq poeziyada paralel addımlayırlar. Onların fikirləri bir-birini təkrarlamır. Sadəcə gah irəli keçir, gah arxada qalır, gah qoşalaşırlar. Yəni paraleldilər. Bu müəlliflər Adil Şirin, Elçin İsgəndərzadə və Vahid Əlifoğludu. Dediklərimizin sübutunu elə şer nümunələrində də görmək olar. Məsələn, götürək Elçin İsgəndərzadənin yaradıcılığını.
   
   
   
   "Qaçqının sözü" şerində Elçin yazır:
   
   Xahiş etmə bu məmura,
   
   Eşitməz, dayı, eşitməz.
   
   Allaha yetməyən ünün,
   
   Allahsıza vallah yetməz.
   
   
   
   Vahid Əlifoğlu isə yazır:
   
   
   
   Yoxdur qoluma qol tutan,
   
   Dərdimi hal-əhval tutan.
   
   Barmaq yalayar, bal tutan,
   
   Qənddən, noğuldan axsadıq.
   
   
   
   Adil Şirin isə başqa bir tərzdə həmin problemi qabardır:
   
   
   
   Ey qərib yolçu,
   
   Ey mənim dəli könlüm.
   
   Nə ölümdən qaça bildim,
   
   Nə ayrılıqdan.
   
   
   
   Müxtəlif şerlərdən və məsələyə üç müxtəlif yanaşması olan müəllifdən gətirdiyim bu nümunələr əslində hamımızın içərisində olduğumuz bir dərdin paralel ifadə formasıdır. Söhbət qaçqınlıqdan, Qarabağsız qalmaqdan, adamlara etinasızlıqdan və nəhayət əzəli və əbədi olan olum-ölümdən gedir. Yəni mövzu birmənalı olaraq bəlli, ifadələr fərqli. Başqa bir şerdə Elçin İsgəndərzadə yazır:
   
   
   
   Baxma hər yetənə,
   
   baxışların itirər hərarətini.
   
   ülmə hər yetənə,
   
   ülüşlərin itirər tərarətini.
   
   "Qısqanclıq"
   
   
   
   Vahid Əlifoğlu isə:
   
   
   
   Durma bu talehin, baxtın qəsdinə,
   
   Dəryası quruyar, qulağı batar.
   
   Dəli tək yeriyib dərdin üstünə,
   
   Elə qışqıraram qulağı batar.
   
   
   
   "Adsız" şer
   
   
   
   Adil Şirin isə:
   
   
   
   Qışdan sonra yaz gəlməsin,
   
   Sular axıb durulmasın.
   
   Fələyin üzü gülməsin,
   
   Məni ümidimdən asın.
   
   
   
   "Adsız" şer
   
   
   
   Yenə mövzu təxminən eynidi və hər kəs də əslində oxşar olan bir məsələni ayrılığı, həsrəti obyekt seçib. Yəni insana əzab-əziyyət verən həm maddi çətinliklərin yaratdığı dərdi, həm də böyük həsrətdən qaynaqlanan dərdi bir növü öz iç dünyalarından keçirirlər. Ürəklərinin aşığına bükürlər. Amma bundan usanmırlar, yorulmurlar, bundan dad eləmirlər. Onlar üçün ümiddən asılmağın, qışqırıb dərdin qulağı batırmağın və yaxud da hər ötəri hislərə, görüntülərə uymağın acı nəticələrini xırda bir detallarla, amma paralel şəkildə söyləməyin bir gözəlliyi var. Bu da həmin o dediyim paralellərdə əks olunmuş fikirləri oxucunun həzm etməsidir, özününküləşdirməsidir.
   
   Hər üç müəllifin əlimin altında olan kitablarını, hətta şerlərini də xeyli nəzərdən keçirdim. Və onların hər üçünün timsalında qəti şəkildə müəyyənləşdirdim ki, ümumiyyətlə, ədəbiyyatdakı söz adamlarının böyük əksəriyyəti öz yaradıcılıqları ilə bir paralel yaradıblar. Onlar bir-biriləri ilə məlum məqsədə müxtəlif səmtlərdən, lakin paralel gedirlər. Hər halda bu mənim gördüklərimdi. Kimsə bunu qəbul etmək zorunda deyil. Və mən də fikirlərimi heç də kimlərəsə zorla qəbul etdirmək arzusunda deyiləm. Necə deyərlər, dağ görünür, bələdçi isə seçimini özü etsin.


YAZARIN ARXİVİ

2018-11-18 : DOYMUŞ MƏHLUL
2018-10-23 : YARIMÇIQ MƏKTUB
2018-09-21 : ÜMİD KƏNDİRİ
2018-09-14 : ÖMÜR YARPAQLARI
2018-09-08 : ŞUNURLULAR
2018-09-06 : Təzyiq yazısı
2018-09-05 : AYLI BİR GECƏ
2018-07-31 : HAVALI YAZI
2018-02-01 : "O SÖZƏCƏN..."
2017-12-15 : İLĞIM
2017-11-27 : «QABİL»
2017-11-24 : VAXT GÜNAHKARI
2017-09-27 : "BAYILDAN BAYIRA"
2017-08-29 : KİŞİ TİTULU
2017-08-11 : OVQAT YARADAN…
2017-07-29 : İSTƏK...
2017-07-28 : SÖZ HEYKƏLİ
2017-07-25 : BU DA 27–di!
2017-07-14 : "QALIN" ADAMLAR
2017-06-09 : GÜNAHIM NƏDİ?
2017-06-06 : "SNAYPER QIZ"
2017-05-26 : HAVADAKI ADAM
2017-05-05 : BAKI KÖÇKÜNÜ
2017-03-31 : SOY… QIRIM…
2017-03-01 : MÜŞFİQ TUFANI
2017-02-14 : "YADA DÜŞDÜ"
2017-02-10 : ÖMÜR QIRIQLARI
2017-02-03 : YAŞ HƏDDİ
2017-01-27 : NEKROLOQ
2017-01-19 : BİTMƏYƏN AĞRI
2017-01-06 : SON XƏBƏRDARLIQ
2016-12-16 : ALLAHIN İŞİ
2016-09-09 : BİR HECALI SÖZ
2016-08-13 : MƏKTUB
2016-08-12 : HAVA
2016-08-12 : MƏKTUB…
2016-07-01 : CƏNAB NAZİR
2016-06-17 : ÜMİD KƏNDİRİ
2016-04-29 : NİŞANÇI
2016-04-09 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-04-08 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-03-11 : MART OVQATI
2015-12-19 : MÜQƏDDƏS AMAL
2015-12-12 : YANIQ SƏS
2015-11-13 : Tofiq Abdinlə
2015-11-13 : ÜZ SUYU
2015-10-31 : SEÇİM ANI…
2015-09-12 : İNSANLIQ
2015-08-27 : YADDAŞ YAZISI
2015-08-19 : "AZƏRBAYCAN"
2015-07-10 : İLĞIM
2015-06-18 : DOST GEDİB…
2015-06-17 : "SAAT SƏSİ"
2015-05-06 : "AZƏRBAYCAN"
2015-04-22 : "YADA DÜŞDÜ"
2015-03-18 : "ADİ QƏŞƏM"
2015-02-28 : HAVALANMIŞ ADAM
2015-02-14 : SENSASİYA
2015-02-12 : BACI DOST OLARSA
2015-02-07 : YARPIZ SÖHBƏTİ
2015-01-16 : YAŞAYAN RUH
2015-01-10 : XAŞ + XAŞ
2015-01-09 : "QƏLƏM SƏSİ"
2014-12-27 : SAXTA BABA
2014-12-26 : SAXTA BABA
2014-12-20 : ŞUNURLU ADAMLAR
2014-12-16 : ELNURUN KİTABI
2014-12-11 : RUH ADAMI
2014-11-29 : NAXIŞLI ADAM
2014-11-20 : HƏYATIMDAKI ADAM
2014-11-15 : DİQQƏT TALONU
2014-11-14 : "QUM SAATI"
2014-11-12 : STATUS - KVO
2014-11-08 : BİR ƏTƏK DAŞ
2014-11-04 : PAMBIQLI QULAQLAR
2014-10-29 : "ƏDƏBİ HƏYAT"
2014-10-11 : AŞ QARASI
2014-10-04 : ZİNDAN UŞAQLARI
2014-09-03 : "YADA DÜŞDÜ"
2014-08-23 : İÇİMDƏKİ TOY
2014-07-18 : Kimsə yoxdu...
2014-07-05 : KİŞİ
2014-06-21 : ÜZ SUYU
2014-06-14 : TANISAM UTANACAQ
2014-05-24 : DİŞ ÇÖPÜ
2014-04-26 : QURU ADAM
2014-03-20 : İynə boyu yazı
2014-03-15 : LƏNƏTLƏNMİŞ
2014-01-25 : ÖZGƏ PALTARI
2013-12-21 : İSİNİŞMƏ...
2013-11-09 : QANADLI GÜNLƏR
2013-07-27 : DOST GEDİB...
2013-07-20 : PALAZA BÜRÜN...
2013-07-13 : YARIMÇIQ YAZI...
2013-05-08 : RUHUMUZUN ÜNVANI
2013-05-04 : "MAYOVKASIZ" MAY
2013-01-19 : DİRƏDÖYMƏ...
2012-12-20 : ATILAN İLK ADDIM
2012-12-08 : ÖGEY ANA
2012-12-07 : ŞAD XƏBƏR:
2012-11-27 : CANLI TARİX
2012-11-24 : SƏNSİZ
2012-11-16 : ÜMİD VERMƏK
2012-11-14 : SƏNSİZ
2012-10-13 : "BİZİM DÜNYA"
2012-08-18 : ADSIZ GÜNAHLAR
2012-06-23 : DON JUAN
2012-06-15 : ONDAN HAMIYA
2012-06-14 : RÜSTƏM KAMAL
2012-02-25 : DOLABDAKI ÜRƏK
2012-02-04 : BİR QIŞ NAĞILI
2012-01-07 : DİQQƏT QITLIĞI
2011-12-31 : SOVQAT
2011-12-17 : NƏFƏSLİK...
2011-11-12 : DOLAB
2011-08-27 : BİR SEVGİ DRAMI
2011-07-22 : SÖZÜN GÜNÜ
2011-07-16 : SİRLİ ZƏNG
2011-07-02 : İLİN YARISI
2011-06-11 : GÖRÜŞ YERİ
2011-05-28 : KÜT BIÇAQ
2011-04-30 : SATILIR
2011-04-23 : QAÇIRILAN QIZ
2011-04-16 : TƏNHA KİŞİ
2011-04-09 : GÖYDƏNDÜŞMƏ
2011-03-19 : AYDINLIQ
2011-03-15 : FRANSIZCA
2011-02-23 : 55-ə ÇATMADIN
2011-02-19 : Bu da bir il
2011-01-29 : GÖZMUNCUĞU
2011-01-22 : HƏYATIN BİR ANI
2011-01-08 : BAŞLANĞIC
2010-12-31 : BU DA İLİN SONU
2010-12-25 : CAN AĞRISI
2010-11-06 : SEÇİLƏN
2010-10-30 : YARALI DURNA
2010-09-18 : PƏRAKƏNDƏ YAZI
2010-07-31 : Axtarış
2010-07-02 : ÜMİD SORAĞINDA
2010-05-01 : DÜYÜNÇƏ
2010-04-17 : CƏRRAH BIÇAĞI
2010-02-20 : DÖZÜM MƏQAMI
2010-01-30 : AYRILIQ ANI
2010-01-16 : SEÇİM ANI
2009-12-12 : SÜKUTLA SÖHBƏT
2009-11-27 : BƏRAƏT KAĞIZI
2009-11-21 : KÖLGƏLƏR...
2009-10-31 : YARPAQ TÖKÜMÜ
2009-10-10 : CAVABSIZ SUALLAR
2009-09-12 : BİR AN
2009-08-22 : HƏFTƏMİN ACISI
2009-06-20 : XOCALI TOYU
2009-06-06 : UZUN BİR GÜN...
2009-05-23 : VAXTINDA
2009-05-02 : AĞLAYAN BULUDLAR
2009-03-14 : "BƏXTƏVƏRLİK"
2009-03-07 : ANAMA MƏKTUB...
2009-02-28 : ADİ RİYAZİYYAT
2009-01-31 : CAN AĞRISI
2009-01-24 : "ƏZABSIZ ANLAR
2009-01-10 : BƏHANƏ
2008-12-31 : Bazarlıq
2008-12-13 : DƏLİ ADAM
2008-12-06 : FAYDASIZ QAZINTI
2008-11-22 : PULUN VAR?
2008-11-15 : QALXANIN ENMƏSİ
2008-10-18 : ÖMRÜN BİR ANI
2008-10-11 : PAYIZ YAĞIŞLARI
2008-09-28 : MƏKTUBLAŞMA
2008-09-06 : QAYNAR QAZAN
2008-08-30 : ERA
2008-08-23 : OVCUMDA YANAN OD
2008-08-02 : QARIŞIQ YAZI
2008-07-12 : QƏFLƏT YUXUSU
2008-06-28 : ƏRKƏSÖYÜN
2008-06-07 : BAŞ AĞRISI
2008-05-17 : QURUMUŞ GÜLLƏR
2008-04-19 : DAŞ
2008-03-20 : ATHAAT
2008-02-02 : PASİBAN
2008-01-12 : AMERİKA AYISI
2007-12-06 : XƏBƏRDARLIQ
2007-11-24 : QALMAQAL
2007-11-23 : ÇÖKHAÇÖK
2007-11-22 : QIZDIRICI...
2007-11-03 : QOYUN BƏXTİ...
2007-10-27 : AŞİQLİK
2007-10-24 : XƏCALƏT
2007-10-19 : PAYIZ NOTLARI
2007-10-10 : BASARAT
2007-10-06 : ƏBƏDİ ÜNVAN
2007-10-06 : PERSONAJ
2007-10-05 : ÜÇ PÖHRƏ
2007-10-04 : HADİSƏ
2007-10-03 : HAVA
2007-10-02 : ÜZƏRLİK
2007-09-22 : HÖKM
2007-09-15 : VAHİMƏ
2007-09-01 : İNSTİNKT
2007-08-28 : NİYƏ ÖLDÜ?..
2007-08-15 : GÜNAH
2007-08-11 : PARALEL
2007-08-08 : GÜNVURMA
2007-08-07 : SALON
2007-08-04 : HÖRMƏT(sizlik)
2007-07-31 : TELEFON ZƏNGİ
SON XƏBƏRLƏR
2019-11-16
2019-11-15


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Dövlət xəstəxanaları pulludu, yoxsa pulsuz?

Pullu (93.33%)
Pullsuz (6.67%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ
"- Orda danışdığın anektodu mənə də danışa bilərsən?"

"Lavrov: 

- Hansını? Mollanın Teymurla olan fil anektodunu?"



digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK