ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

Faiq QİSMƏTOĞLU: GÖY ÜZÜNƏ ATILAN FİŞƏNG

125437    |   2020-03-30 08:26
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

... Hər Novruz gələndə insanların qəlbində, ürəyində bir ümid, bir istək, bir sevgi baş qaldırır. Təkcə təbiət oyanmır... təkcə güllər-çiçəklər boylanmır... təkcə ağaclar çiçək açmır... həm də Novruzda insanların dərdi də, kədəri də çiçək açır, göyərir...

... Bu yazını heç də təsadüfən qələmə almadım. Çünki martın 17-si tarixində qəzetimizdə böyük ziyalı, böyük müəllim, böyük insan Hafiz Tahirovun "Yurdumuza bahar gəlir” publisistik yazısı bu mövzuya qayıtmağıma məndə həvəs yaratdı. Hafiz Tahirov Füzulinin çox böyük tanınmış ziyalılarından, müəllimlərindən biridir. Onunla bir saat, yarım saat söhbət eləsən görərsən ki, hansı bir işıqlı aləmə düşmüsən. Mənim onunla ən çox telefon söhbətlərim olur. Bir dəfə bir il bundan qabaq Füzulidə olanda onunla görüşmüşəm və hər ikimiz ürəyimizi boşaltmışıq. Üç saatlıq vaxtın necə gəlib keçdiyini hiss eləməmişik. Hiss elədiyimiz o olub ki, ayrılmaq vaxtı gəlib və biz xudahafizləşib hərəmiz öz işimizin dalınca getmişik.

Mən Hafiz Tahirovu 20 ildir ki, tanıyıram. Dostluğumuz və salaməlüykümümüz var. Hətta onun kabinetində çay da içmişik. Onunla bizim dostluğumuzun möhkəmlənməsində və davam etməsində dostum və qardaşım, istedadlı şair-publisist Əbülfət Mədətoğlunun çox böyük zəhməti var. Demək istəyirəm ki, onun Novruz adətləri ilə bağlı qələmə aldığı publisist yazı məni ötən əsrin 60-cı illərinə apardı. Nənəmin, anamın bişirdiyi bişi, təndir çörəyi, aş yadıma düşdü. Təndir çörəyinin ətri burnuma gəldi. Və buna görə böyük müəllim, böyük ziyalı, böyük insan Hafiz müəllimə təşəkkür edirəm. Çünki o ziyalı məni nənəli-analı dünyama qaytardı...

... Düşündüm ki, Noruzla bağlı əksər adət-ənənələr çox təəssüf ki, unudulub. Bəzilərini yada salmaqla bizi keçmişimizə, tariximizə və dünənimizə qaytarıb bu insan. Ona görə mən də fikirləşdim ki, Novruzla bağlı bizim kənddə olan bəzi adətləri bu bayram günlərində yada salım, xatırlayım. Qoy bir əhvalatı da danışım, sonra keçək əsas mətləbə. Hafiz müəllim deyir ki, 60-cı illərdə bizi Bəhmənliyə pambıq yığmağa aparmışdılar. Bir arvadın iki mərtəbəli evində qalırdıq. Amma çox vaxt yeməkdən korluq çəkirdik. Bir dəfə lap möhkəm acmışdıq. Yeməyə də bir şey yox idi. Bəhmənlidə bir evin yanından keçəndə gördük ki, bir qadın təndirdə çörək bişirir. Burnumuza bir ətir gəldi ki, aclığımız bir az da çoxaldı. Həmin qadın gördü ki, biz durub kənardan təndir tərəfə baxırıq, o dəqiqə aclığımızı hiss elədi. Üç-dörd nəfər idik. Bizi yanına çağırdı və hərəmizə çox iri, təndirdə bişmiş bir çörək verdi. Ac adam ola, təndir çörəyi ola, görün nə deməkdi də. Onu gözümüzə elə təpdik ki, aclığımızı öldürdü. Həmin çörəyin ətri uzun illər keçsə də, burnumdan getməyib...

Bəhmənlidə bayram gəlməmişdən düz 40 gün qabaq biz uşaqlar Çalağayıda, Motorda, Şirəlikdə yumurta döyüşərdik. Bic uşaqlar hind quşunun yumurtasıyla bizim yumurtanın hamısını vurub sındırar və udardı. Bir gün də Tubunun oğlu Dilavər dedi ki, görün, bu aşağıbaşın uşaqlarının başına nə oyun açacağam?! Yağlıvənddən iki hind yumurtası tapmışam. Bir gün bunu apararam, sabah da o birisini. Aşağıbaşın uşaqları Tubunun oğlu Dilavəri və bizi görəndə düşündülər ki, həriflər gəlib. Ona görə də əlliyə yaxın uşaq bizim ətrafımıza toplaşdı. Yumurta döyüşmək başladı, nə başaldı. Tubunun oğlu Dilavər bir hind yumurtasıyla 60-dan çox yumurtanı döyüşüb uddu. Biz də o yumurtaları yığıb getdik Tubu xalagilə. Arvad bizi görəndə çox sevindi. İki daşın arasında sabılcanı sobanın üstünə qoydu və başladı bizə qayğanaq bişirməyə. 20 nəfərin hamısına bu qayğanaqdan pay düşdü. Rəhmətlik Tubu xala dedi ki, ay uşaqlar, qayğanağın üstünə qatıq töküb yeyin, bu daha ləzzətli olacaq. Biz də qatıq töküb yedik...

... Hər çərşənbə axşamı biz qapı-qapı gəzər, evlərə qutu, cəvərancüllüt (qarğıdan düzəldilmiş xüsusi qab) sallayar və gözləyərdik ki, bizə nə pay verəcəklər. Bir də görürdük budu ha, o qabların içərisinə qoz, fındıq, konfet, şokolad, mer-meyvə qoyublar. Amma ən yaxşı payı biz bayram yumurtasını hesab edərdik. Yəni bayram yumurtası o payların şahı idi. Biz bu qutunu Yusif əmigilə, Nübar mamamgilə, Seyidəli əmigilə, Əhəd əmigilə, Gülüş əmigilə, Abbas əmigilə sallayardıq...

... Rəhmətlik anam yumurtanı ya soğan qabığıyla, ya da tut ağaclarının dibində olan çubuqla boyayardı. Və o çubuq da hər ağacın dibində olmazdı. Həmişə də yalvarardıq ki, ay nənə, çoxlu yumurta boya. Rəhmətlik anam da nə az, nə çox 150-180 yumurta boyayardı. Səhərin gözü açılanda birinci qapımızı rəhmətlik Nəsib əmim döyərdi. Hamımıza da pay gətirərdi. Mənə, böyük qardaşıma və balaca qardaşıma boyanmış yumurta verərdi. Və biz də bu yumurtanı alanda elə bilərdik dünya bizimdi...

... Mən hapa-gopa basıb deyə bilmərəm ki, Bəhmənlidə 60-cı illərdə şəkərbura, paxlava bişirilərdi. Bizdə ən yaxşı şirin çörək bişi sayılardı. O bişinin görkəmi elə də yaxşı olmasa da, amma dadı nə şəkərburadan, nə də paxlavadan geri qalmazdı. Mənim anamın və nənəmin bişirdiyi bişi indiki şəkərbura və paxlavalardan min dəfə dadlı idi. Bilmirəm, o vaxtkı undan idi, ya onu bişirən adamaların əlinin bərəkətindən idi, amma çox dadlı idi. Hətta Tubunun oğlu Dilavər bir dəfə çantasında məktəbə bişi gətirmişdi, o bişinin üstündə az qala bir-birimizi qırmışdıq. Axırda Tubunun oğlu Dilavər dedi ki, ə, bir-birinizi qırıb öldürməyin e, üç-dörd dənə bişi gətirmişəm hamımıza çatacaq. O, çantasından bişiləri çıxardı bizim iyirmimizə də o bişilərdən kəsib verdi. Və bundan sonra tay uşaqlar dinmədilər...

... Axırıncı çərşənbə, yel çərşənbəsi gələndə rəhmətlik atam bizi səhər yuxudan oyadar və hamımızı quyunun başına aparardı. Quyudan vedrə ilə çəkib suyu çıxarar və sonra o su ilə bir-bir hamımız üz-gözümüzü yuyardıq. Üz-gözümüzü yuyandan sonra elə bil aydınlığa çıxardıq. Axı su aydınlıqdı!

... Novruzda hamımıza təzə paltar alınardı. Bir neçə gün qabaq evimizdəki yorğan-döşək, gəbə-palaz çölə çıxarılıb günün altına atılardı. Yəni evdə nə paltar-palaz vardı, hamısına yaz havası dəyməli, onlar çırpılmalı, tozdan-torpaqdan təmizlənib evə gətirilməli idi. Bayram günü isə qapımız həmişə olduğu kimi qohum-əqrəbanın üzünə açıq olardı. Dayım, əmim və digər qohumlarımız səhər saatlarında bizə gələr, bayramlaşıb gedərdilər. Atam rəhmətlik isə heç kimin evinə getməmişdən əvvəl bizə bir söz deməz, özü tək "Pobeda”sını minər, qəbiristanlığa gedər və anasının məzarını ziyarət edib gələrdi. Çünki rəhmətlik Telli nənəm çox çətinliklə, əzab-əziyyətlə onları müharibə dövründə böyütmüş və ev-eşik sahibi etmişdi. Mənim atam zəhmli kişi idi. Amma nənəm Telli arvad ondan da zəhmli idi. Atam bir Allahdan qorxardı, bir də nənəmin zəhmindən. Anamı incidib-eləyəndə nənəm xəbər tutar, ona tərsdən elə baxardı ki, bir də anamın qəlbinə dəyməzdi...

... Bizim kənd Cənubi Azərbaycanlı sərhəddi. Yəni Arazın o tayı Cənubi Azərbaycandı, bəri tayı bizim kəndlər. Onlar Novruzu çox möhtəşəm qeyd eləyirdilər. Səs-küyləri, gülüşləri Arazı aşıb bizim kəndə gələrdi. Və biz də o səsə, o gülüşə həsrət-həsrət Arazdan o yana boylanardıq...

... Arazdan o yana boylananda cənublu qardaşlarımızın bayram axşamı neftlənmiş parçadan düzəldilən və məftilin ucuna bağlanıb yandırılan, göyə atılan fişəngləri görərdik. O fişənglər elə bil göydəki ulduzlara bənzəyirdi. Hara baxırdın göy üzündə o fişəngləri görmək olardı. Tubunun oğlu Dilavər də belə bir neftlənmiş parçadan fişəng düzəltmişdi və onu da göyə atanda o fişəng gəlib düşmüşdü ot tayalarına. Ot tayaları da başlamışdı yavaş-yavaş yanmağa. Nə yaxşı zastavadakı əsgərlər özlərini vaxtında çatdırdılar; ot tayasını və yaxınlıqdakı mərəyi yanmaqdan xilas elədilər...

... Bax belə! Allah Hafiz Tahirovun özünə, balalarına və nəvələrinə can sağlığı versin ki, mənə yazmağa belə bir mövzu verdi. Yoxsa məndən olsaydı, bayramqabağı başqa bir yazı qələmə alacaqdım. Milli dəyərlər, milli adət-ənənə və milli xüsusiyyətlər hər şeydən üstündü. Çünki bizi gələcəyə bu dəyərlər aparacaq, dünyaya və bəşəriyyətə sevdirəcəkdi. Ona görə də unudulan, yaddan çıxan milli dəyərlərimizi yada salmaq və yaşatmaq tək Hafiz Tahirov kimi böyük ziyalıların deyil, bizim hər birimizin borcudur...




İmza:

YAZARIN ARXİVİ

2018-11-24 : ONLUQ QIZIL
2017-12-15 : O BİR QAYA
2017-12-13 : PARTAPART...
2017-12-05 : UNA NƏ QATAQ?
2017-11-28 : O BALACA UŞAQ
2017-11-22 : QALXIN, OTURAQ!
2017-11-08 : O, BİR NUR İDİ
2017-08-31 : DUZSUZ ADAMLAR
2017-08-28 : İSRAFÇILIQ
2017-08-18 : MÜBARƏK ÖLÜM
2017-08-11 : AY İŞIĞI
2017-07-07 : NƏNƏ VƏ NƏVƏ
2017-06-23 : MÖCÜZƏ
2017-06-06 : ÖLDÜR MƏNİ...
2017-05-23 : ÖLMƏYƏN ÜMİD
2017-05-12 : QARA QOÇ
2017-03-30 : NANKOR OĞUL
2017-03-17 : TUT QURUSU…
2017-02-03 : ÖLÜ XORTLADI…
2017-01-06 : BU ÜRƏKLƏ…
2016-12-09 : SÖZÜN ƏTRİ
2016-11-05 : O YAZ YAĞIŞI...
2016-11-04 : O YAZ YAĞIŞI…
2016-10-15 : AĞ YUXU
2016-07-09 : ÇİNAR AĞACI
2016-04-23 : ŞEYTAN AĞACI
2016-03-08 : BALACA PADŞAHLAR
2016-02-20 : KÖPƏYƏ EHSAN
2016-01-16 : DÜNYA MALI...
2015-11-14 : EŞŞƏK SÜDÜ
2015-08-22 : ZƏRBƏ
2015-07-04 : AĞACLAR QURUYUR
2015-06-13 : QORXMA, OĞUL!
2015-06-02 : ALAÇATI...
2015-05-16 : BİR KƏLMƏ...
2015-05-15 : ARXAYA BAXANDA...
2015-05-01 : ENDİRİMLƏR...
2015-04-11 : YAZ YAĞIŞI
2015-04-03 : BOLLUQ OLACAQ?
2015-03-20 : ELÇİLİK
2015-03-14 : DƏYİRMAN DAŞI
2015-03-05 : "BARI NAXÇIVAN"
2015-02-14 : FALA BAXIRAM
2015-01-24 : GÖZƏL ÖLÜM
2015-01-16 : QARA ÇÖRƏK
2015-01-15 : QARA ÇÖRƏK
2014-12-31 : SƏBRLİ OLSAN...
2014-12-20 : KİRVƏ
2014-12-13 : DİLİN BƏLASI
2014-12-06 : CƏHALƏT QUYUSU
2014-11-29 : LOTU
2014-09-27 : SƏBR ELƏ
2014-09-25 : BELƏ TOY OLAR?!
2014-09-20 : BÖYÜK GÜNAHLAR
2014-09-13 : KÜPƏ
2014-09-06 : BEŞ CANAVAR
2014-09-03 : SU QITLIĞI...
2014-08-16 : BÖYÜK DAYAQ
2014-08-12 : LAQEYDLİK
2014-08-09 : SOYUQ ADAMLAR...
2014-08-02 : TÖHMƏT
2014-07-19 : YALAN...
2014-06-07 : ÇƏTİN GÜN
2014-05-28 : EHSAN
2014-05-17 : ƏLDƏN QALAN...
2014-03-08 : Təmiz adam
2014-03-01 : Qarınotaranlar
2014-02-28 : Yağmurlu hava...
2014-02-22 : GÜN KEÇDİ...
2014-02-08 : TOY GECƏSİ...
2014-01-25 : TAMAH
2014-01-18 : XƏCALƏT TƏRİ
2014-01-11 : YAĞIŞ...
2013-12-28 : DÖNÜŞ
2013-11-23 : SƏDR ATI
2013-11-16 : YURD YERİ...
2013-11-02 : PAXIL
2013-09-07 : BAŞ REDAKTOR
2013-08-31 : CADUGƏR
2013-08-17 : KOBRA
2013-08-03 : POÇTALYON
2013-07-27 : AYRILIQ...
2013-07-20 : SÖZGƏZDİRƏN
2013-07-13 : SƏNGƏR
2013-07-06 : QUDURĞAN
2013-06-22 : DƏMİRÇİ
2013-06-15 : GOPÇU KİŞİ
2013-05-25 : QOHUMLUQ
2013-05-18 : HƏSRƏT YAĞIŞI
2013-05-11 : ƏRİK AĞACI
2013-05-04 : AYRILIQ
2013-04-27 : ELÇİLİK
2013-04-20 : İLDIRIM
2013-04-13 : GÜN İŞIĞI
2013-04-06 : DÖYÜŞ
2013-03-30 : EHSAN
2013-03-20 : YARMARKA OYUNU...
2013-03-16 : ÜRƏK DÖZSƏ...
2013-03-08 : KOR ARVAD
2013-03-02 : YALTAQ
2013-02-23 : ZƏHRİMAR
2013-02-16 : SÖNƏN OCAQ
2013-02-02 : DÜYÜN
2013-01-26 : VƏZİFƏ
2013-01-19 : MƏRDİMAZAR
2012-12-22 : QORXU
2012-12-15 : TƏNHA QOCA...
2012-12-08 : ÜZÜK
2012-11-27 : QAN DAVASI...
2012-11-27 : GÖZ DƏYİB...
2012-09-15 : GECƏYARISI QƏTL
2012-08-18 : GÖZ YAŞI...
2012-08-04 : DAŞ HASARLAR...
2012-06-15 : TOY...
2012-06-02 : DURULAN DÜNYA...
2012-05-12 : KÖÇ...
2012-04-28 : POÇT QUTUSU...
2012-04-07 : ÜNVANSIZ EŞQ
2012-03-03 : ZƏHƏR TULUĞU
2012-02-18 : POLKOVNİK...
2012-02-11 : YALANÇININ...
2011-12-31 : Bir ovuc torpaq
2011-12-24 : DÜZ SÖZ...
2011-12-17 : O DÜNYALIQ...
2011-12-10 : QUTUDA İLAN...
2011-12-03 : ARTIQ TAMAH...
2011-10-22 : DƏRİN QUYU...
2011-08-13 : PARTLAYIŞ...
2011-08-06 : OD İÇİNDƏ...
2011-07-23 : AĞ DÜNYA...
2011-05-07 : QARA EYNƏK...
2011-04-30 : HAQSIZLIQ
2011-04-23 : MÜBARİZƏ...
2011-04-16 : GÜNAH...
2011-02-12 : HARINLIQ...
2010-12-31 : ATƏŞFƏŞANLIQ
2010-11-06 : BAHALIQ
2010-08-28 : DƏLƏDUZLUQ...
2010-07-10 : BƏDNƏZƏR
2010-06-12 : ÇƏTİN GÜN
2010-03-13 : YOLUNU AZANLAR...
2010-02-27 : YASİN PULU
2010-02-20 : ÇİY SÜD
2010-02-13 : YANAR ÜRƏK...
2010-01-09 : YAD QIZI
2009-12-31 : DÜNYA QOPUR
2009-12-19 : UZUN GECƏ...
2009-11-07 : ADAM OL...
2009-10-24 : QURDUN PAYI...
2009-08-15 : DƏLİXANA
2009-06-06 : NADAN
2009-05-09 : BUZ BALTASI
2009-05-02 : PULSUZLUQ
2008-10-30 : ÇİY SÜD
SON XƏBƏRLƏR
2020-08-07


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Dövlət xəstəxanaları pulludu, yoxsa pulsuz?

Pullu (87.65%)
Pullsuz (12.35%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ
Vəli Xramçaylı 1-mərtəbədə yeməkxanaya gəlir. Ofisant Anara:

-Ayə qağa, dünən bərk kefliydimmi?

Anar:

- Vəli nətər vurmuşdumsa, elə zornan mənə dirənmişdin ki, "Anar qapını gətir, çıxım gedim".




digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK