ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

Faiq QİSMƏTOĞLU: DİZAYNER MƏSUL KATİBDİRMİ?

5729    |   2019-12-06 14:49
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

... Mövzularımın çoxunu elə təsadüfən tapıram. Bu şənbəyə də başqa köşə yazısı yazacaqdım, hətta bir həftə qabaq bu yazının sərlövhəsi də vardı. Ancaq neyləyim ki, təzə mövzu sərlövhəsini tapdığım yazını qabaqladı. Belə ki, "Azərbaycan” nəşriyyatının birinci mərtəbəsindəki çayxanasında tez-tez istedadlı və tanınmış jurnalistlərlə süfrə arxasında maraqlı söhbətlərimiz olur...

... Belə söhbətlərin biri də bugünlər çay süfrəsi arxasında oldu. Həmişə olduğu kimi çay süfrəsinin arxasında Adil Cəmil, Allahverdi Eminov, Rafiq Hacıyev, Vaqif İsaqoğlu və Sabir Hüseynov əyləşmişdilər. Söhbət qəzetçilikdən və məsul katiblikdən düşdü. Bu mövzu bizi tələbəlik illərinə - rəhmətlik Əliş Nəbilinin "Qəzet tərtibi” fənnini yadımıza saldı. Elə söhbətdən də mövzu yarandı. Süfrə arxasında müxtəlif fikirlər haçalandı, axırda gəlib bir yerdə birləşdi. Yəni bizim bugünkü mətbuatımızın çox ağrılı yeri olan məsul katiblikdən...

Sirr deyil ki, bu gün mətbuatımızda rəsmi qəzetlər istisna olunmaqla, digər qəzetlərdə məsul katib anlamı unudulub. Daha doğrusu, unudulmayıb, bu işi müasir texnologiya əsasında dizaynerlər gerçəkləşdirirlər. Qəzetlərə baxanda görürsən ki, çox şey yerində deyil. Yəni eyni şriftdən, eyni sütunlardan o qədər istifadə olunur ki, adam ən yaxşı çıxmış qəzetə baxanda gözü yorulur. Başqa sözlə demiş olsaq, yazıların oxuculara təqdimatı çox bəsit və primitiv formada olur. Qəzetə baxırsan, elə bil ki, boz səhraya bənzəyir. Hələ biz yazıların janr rəngarəngliyini, materialların hansı səhifədə gəldi yerləşdirilməsini demirik.

Bir də görürsən ki, mədəniyyət yazısını ikinci səhifəyə veriblər, yaxud üçüncü səhifədə yerləşdiriblər, siyasi mövzuda olan məqaləni isə dördüncü, beşinci səhifəyə atıblar. Təbii ki, bu qüsurları adi oxucu görə bilməz. Çünki bu çatışmazlıqları və qüsurları ən çox peşəkarlar görür və bilirlər. Elə süfrə arxasında əyləşən dostlarımız da məndən xahiş etdilər ki, bu mövzuda yazı qələmə alım.

Təbii ki, onların, daha doğrusu, qələm dostlarımın sözünü yerə sala bilıməzdim və yerə salsaydım böyük günah eləmiş olardım, üzlərinə baxa bilməzdim. Yazını məsul katib, yaxud dizayner elə təqdim eləyə bilər ki, onu həm oxuyarlar, həm də oxumazlar. Yəni hər hansı məqaləni qəzet səhifəsində yerləşdirərkən rəngarəngliyə, şriftlərin gözəlliyinə, eləcə də digər tələblərə əməl edəndə onu hamı əl-əl oxuyacaq. Amma elə ki, gözəl bir yazını "sapoq” formasında, yaxud da qəzetin bir küncündə solğun şriftlə verirsənsə, çətin ki, onu oxuyam tapıla.

Təkcə qəzet işində deyil, televiziya və radio verilişlərində də ssenarini, süjeti, mətni oxuyan diktordan çox şey asılıdı. Məsələn, zəif bir materialı səsi və təcrübəsi olan diktor elə oxuyar ki, ona hamı qulaq asar. Yaxud da bədii cəhətdən yüksək səviyyədə olan materialı efirdə diktor elə səsləndirər ki, ona heç kəs qulaq asmaz, assa da candərdi, canharayı asar. Məsələn, böyük ustad sənətkarlar Səməndər Rzayev, Məhluqə Sadıqova, Roza Tağıyeva, Eldost Bayramov hər hansı mətni elə oxuyurdu ki, elə bil onların səsindən bal damırdı. Rəhmətlik Səməndər Rzayev və Məhluqə Sadıqovanın radiodakı "Bulaq” verilişini necə aparmaları bu gün də qulağımızda səslənir. Çünki o səslər adi səs deyil, qızıl səs idi. Çünki o səslər "ölü” və "quru” yazıları da dirildirdi...

İndi qayıdaq qəzetlərimzidəki məsul katib anlamına. Və məsul katib həm çox böyük məsuliyyət deməkdi. Sovet dönəmində məsul katibi qəzetin "görən gözü” adlandırırdılar. Çünki bütün materiallar məsul katibliyə gəlir, orda bir daha oxunur, redaktə olunur və bundan sonra qəzet səhifəsində yerləşdirilirdi. Təbii ki, qəzetin tərtibatında bir əyər-əskik və qüsur olsaydı, bax, onda "letuçkada” redaktor məsul katibinin yaxasından yapışardı. Xüsusən də materialların və şəkillərin yerləşdirilməsindəki sistemlik pozulardısa, aləm bir-birinə dəyərdi.

Bugünkü qəzet bolluğunda janrların itməsi bir yana qalsın, materialların qəzet səhiflərində yerləşdirilməsində çox böyük qüsurlar var. Ən populyar qəzetlərdə belə yazılar necə gəldi yerləşdirilir, boz və ağ şriftlərdən istifadə edilir. Hələ biz onu demirik ki, sərlövhələrin uzunluğu Xalaoğlu Tərxanın sözü olmasın, bir kilometrə çatır. Boz və səhraya bənzər qəzeti vərəqləyəndə adamın gözü yorulur, ən yüksək bədii dəyəri olan materialı oxumaqdan belə vaz keçirsən...

Əgər dizayner məsul katiblik eləyirsə, bədii tərtibatı elə verməlidir ki, oxucunu yormasın. Yəni dizaynerin də öz fəlsəfəsi, öz sistemi, öz dəsti-xətti olmalıdır. Heç uzağa getməyək, gözümüzün qabağında "Ədalət”in dizaynerinin işinə baxmaq bəs eləyir. Və bu gün Şamxal Şəbiyev Sovet dövründəki məsul katiblərdən heç də geri qalmır. O həm dizaynerlik edir, həm məsul katiblik edir, həm korrektor olur, həm də redaktor. Heç kimin xətrinə dəyməsin, hamımızın gözündən qaçan səhvi Şamxal Şəbiyev düzəldir. Hansı ki, bunların heç biri Şamxalın vəzifəsi deyil. Amma o, təpədən-dırnağa istedadlı, yaradıcı və öz dəsti-xətti olan bir gəncdi. Bəzən elə olur ki, yazımızı oxumağı da ondan xahiş edirik. Qırx ilin jurnalisti olsam da, gözümdən qaçan səhvləri o tapıb düzəldir. Bax, belə savadlı dizaynerlər də var. Amma nə etmək olar ki, Şamxal Şəbiyev kimi dizayner barmaqla sayılır.

Biz universitetdə jurnalistika fakültəsində oxuyanda bayaq dediyimiz kimi, rəhmətlik Əliş Nəbili "Qəzet tərtinibdən” dərs deyirdi. Özü də rəhmətlik o qədər təmiz, o qədər vicdanlı ziyalı idi ki, dünya malında gözü olmazdı. Ancaq bizə də güzəşt eləməzdi. Deyərdi ki, qəzet tərtibini bilsəniz, məsul katib də işləyə bilərsiniz, məsul katibin köməkçisi də. Yaxşı yazırsınız, olsun! Qəzet tərtibini bilmək ikiqat jurnalist olmaq deməkdir.

Sovet dönəmində çox istedadlı məsul katiblər olub. "Kommunist”, "Bakinski raboçiy”, "Azərbaycan gəncləri”, "Sovet kəndi” qəzetlərini oxuculara sevdirən istedadlı məsul katiblər olub. Məsələn, Şakir Yaqubovun maket işini hər jurnalist bacarmazdı. Amma onun yetirməsi kimi istedadlı jurnalist Rafiq Hacıyev sözün həqiqi mənasında məsul katiblik sahəsində öz sözünü demiş və möhürünü vurmuş yazarlardandı. Onun haqqında Şakir Yaqubov və Vaqif Bəhmənli yazır ki, "Rafiq Hacıyev sistemli və dəsti-xətti görünən məsul katiblərdəndi. Onun məsul katibliyində bir fəlsəfi sistem var. Və bu sistem hansı qəzetdə olubsa, o dəqiqə oxucular tərəfindən sevilib”. Həqiqətən də "Kommunist” qəzetində də, "Odlar yurdunda” da və eləcə də "Sovet kəndi”ndə də Rafiq Hacıyevin məsul katib təxəyyülü və istedadı özünü göstərib. Çox təəssüf ki, bu istedadlı jurnalist bu gün işsizdir, onun istedadından istifadə etmirlər. Bax, bunu başa düşmək olmur.

Mövzuyla bağlı bir çox tanınmış və istedadlı jurnalistlərin də fikirlərini və düşüncələrini öyrəndik. Belə bir nəticəyə gəldik ki, qəzetlərdə işləyən hər dizaynerə məsul katib demək olmaz. Elə onlara dizayner demək mümkündür. Əksər qəzetlərimiz isə bu gün tərtibat ucbatından boz və solğun çıxır, ən yaxşı və maraqlı yazıları belə adam oxumaq istəmir. Çünki yazının əvvəlində dediyimiz kimi, təqdimatdan hər şey asılıdır. Elə "ölü” yazını təqdim edərsən, hamı oxuyar, elə "diri” yazını da verərsən heç kim oxumaz. Bax, burda günahı müəllifdə yox, birmənalı olaraq o yazını təqdim edən dizaynerdə axtarmaq lazımdır. İkincisi də o dizaynerin nöqsanlarına göz yuman redaktor qınanmalıdır.

Məsul katib gözəl rəssamlıq qabiliyyətinə, bədii təxəyyülə və ən nəhayət, dərin savada malik olmalıdır. Çox təəssüf ki, bu gün Azərbaycan mətbuatında bu elementlərə biz az-az rast gəlirik və daha çox boz səhifələri görürük. Boz səhifələr isə boz səhraya bənzəyir, susuzluqdan quruyan yaşıllıq kimi oxucuları da o qəzetdən uzaqlaşdırır. Gəlin, qəzetlərimizi boz səhifələrdən və boz səhralardan xilas edək. İstedadlı, peşəkar və savadlı məsul katiblər axtaraq və onları yerinə qaytaraq...




İmza:

YAZARIN ARXİVİ

2018-11-24 : ONLUQ QIZIL
2017-12-15 : O BİR QAYA
2017-12-13 : PARTAPART...
2017-12-05 : UNA NƏ QATAQ?
2017-11-28 : O BALACA UŞAQ
2017-11-22 : QALXIN, OTURAQ!
2017-11-08 : O, BİR NUR İDİ
2017-08-31 : DUZSUZ ADAMLAR
2017-08-28 : İSRAFÇILIQ
2017-08-18 : MÜBARƏK ÖLÜM
2017-08-11 : AY İŞIĞI
2017-07-07 : NƏNƏ VƏ NƏVƏ
2017-06-23 : MÖCÜZƏ
2017-06-06 : ÖLDÜR MƏNİ...
2017-05-23 : ÖLMƏYƏN ÜMİD
2017-05-12 : QARA QOÇ
2017-03-30 : NANKOR OĞUL
2017-03-17 : TUT QURUSU…
2017-02-03 : ÖLÜ XORTLADI…
2017-01-06 : BU ÜRƏKLƏ…
2016-12-09 : SÖZÜN ƏTRİ
2016-11-05 : O YAZ YAĞIŞI...
2016-11-04 : O YAZ YAĞIŞI…
2016-10-15 : AĞ YUXU
2016-07-09 : ÇİNAR AĞACI
2016-04-23 : ŞEYTAN AĞACI
2016-03-08 : BALACA PADŞAHLAR
2016-02-20 : KÖPƏYƏ EHSAN
2016-01-16 : DÜNYA MALI...
2015-11-14 : EŞŞƏK SÜDÜ
2015-08-22 : ZƏRBƏ
2015-07-04 : AĞACLAR QURUYUR
2015-06-13 : QORXMA, OĞUL!
2015-06-02 : ALAÇATI...
2015-05-16 : BİR KƏLMƏ...
2015-05-15 : ARXAYA BAXANDA...
2015-05-01 : ENDİRİMLƏR...
2015-04-11 : YAZ YAĞIŞI
2015-04-03 : BOLLUQ OLACAQ?
2015-03-20 : ELÇİLİK
2015-03-14 : DƏYİRMAN DAŞI
2015-03-05 : "BARI NAXÇIVAN"
2015-02-14 : FALA BAXIRAM
2015-01-24 : GÖZƏL ÖLÜM
2015-01-16 : QARA ÇÖRƏK
2015-01-15 : QARA ÇÖRƏK
2014-12-31 : SƏBRLİ OLSAN...
2014-12-20 : KİRVƏ
2014-12-13 : DİLİN BƏLASI
2014-12-06 : CƏHALƏT QUYUSU
2014-11-29 : LOTU
2014-09-27 : SƏBR ELƏ
2014-09-25 : BELƏ TOY OLAR?!
2014-09-20 : BÖYÜK GÜNAHLAR
2014-09-13 : KÜPƏ
2014-09-06 : BEŞ CANAVAR
2014-09-03 : SU QITLIĞI...
2014-08-16 : BÖYÜK DAYAQ
2014-08-12 : LAQEYDLİK
2014-08-09 : SOYUQ ADAMLAR...
2014-08-02 : TÖHMƏT
2014-07-19 : YALAN...
2014-06-07 : ÇƏTİN GÜN
2014-05-28 : EHSAN
2014-05-17 : ƏLDƏN QALAN...
2014-03-08 : Təmiz adam
2014-03-01 : Qarınotaranlar
2014-02-28 : Yağmurlu hava...
2014-02-22 : GÜN KEÇDİ...
2014-02-08 : TOY GECƏSİ...
2014-01-25 : TAMAH
2014-01-18 : XƏCALƏT TƏRİ
2014-01-11 : YAĞIŞ...
2013-12-28 : DÖNÜŞ
2013-11-23 : SƏDR ATI
2013-11-16 : YURD YERİ...
2013-11-02 : PAXIL
2013-09-07 : BAŞ REDAKTOR
2013-08-31 : CADUGƏR
2013-08-17 : KOBRA
2013-08-03 : POÇTALYON
2013-07-27 : AYRILIQ...
2013-07-20 : SÖZGƏZDİRƏN
2013-07-13 : SƏNGƏR
2013-07-06 : QUDURĞAN
2013-06-22 : DƏMİRÇİ
2013-06-15 : GOPÇU KİŞİ
2013-05-25 : QOHUMLUQ
2013-05-18 : HƏSRƏT YAĞIŞI
2013-05-11 : ƏRİK AĞACI
2013-05-04 : AYRILIQ
2013-04-27 : ELÇİLİK
2013-04-20 : İLDIRIM
2013-04-13 : GÜN İŞIĞI
2013-04-06 : DÖYÜŞ
2013-03-30 : EHSAN
2013-03-20 : YARMARKA OYUNU...
2013-03-16 : ÜRƏK DÖZSƏ...
2013-03-08 : KOR ARVAD
2013-03-02 : YALTAQ
2013-02-23 : ZƏHRİMAR
2013-02-16 : SÖNƏN OCAQ
2013-02-02 : DÜYÜN
2013-01-26 : VƏZİFƏ
2013-01-19 : MƏRDİMAZAR
2012-12-22 : QORXU
2012-12-15 : TƏNHA QOCA...
2012-12-08 : ÜZÜK
2012-11-27 : GÖZ DƏYİB...
2012-11-27 : QAN DAVASI...
2012-09-15 : GECƏYARISI QƏTL
2012-08-18 : GÖZ YAŞI...
2012-08-04 : DAŞ HASARLAR...
2012-06-15 : TOY...
2012-06-02 : DURULAN DÜNYA...
2012-05-12 : KÖÇ...
2012-04-28 : POÇT QUTUSU...
2012-04-07 : ÜNVANSIZ EŞQ
2012-03-03 : ZƏHƏR TULUĞU
2012-02-18 : POLKOVNİK...
2012-02-11 : YALANÇININ...
2011-12-31 : Bir ovuc torpaq
2011-12-24 : DÜZ SÖZ...
2011-12-17 : O DÜNYALIQ...
2011-12-10 : QUTUDA İLAN...
2011-12-03 : ARTIQ TAMAH...
2011-10-22 : DƏRİN QUYU...
2011-08-13 : PARTLAYIŞ...
2011-08-06 : OD İÇİNDƏ...
2011-07-23 : AĞ DÜNYA...
2011-05-07 : QARA EYNƏK...
2011-04-30 : HAQSIZLIQ
2011-04-23 : MÜBARİZƏ...
2011-04-16 : GÜNAH...
2011-02-12 : HARINLIQ...
2010-12-31 : ATƏŞFƏŞANLIQ
2010-11-06 : BAHALIQ
2010-08-28 : DƏLƏDUZLUQ...
2010-07-10 : BƏDNƏZƏR
2010-06-12 : ÇƏTİN GÜN
2010-03-13 : YOLUNU AZANLAR...
2010-02-27 : YASİN PULU
2010-02-20 : ÇİY SÜD
2010-02-13 : YANAR ÜRƏK...
2010-01-09 : YAD QIZI
2009-12-31 : DÜNYA QOPUR
2009-12-19 : UZUN GECƏ...
2009-11-07 : ADAM OL...
2009-10-24 : QURDUN PAYI...
2009-08-15 : DƏLİXANA
2009-06-06 : NADAN
2009-05-09 : BUZ BALTASI
2009-05-02 : PULSUZLUQ
2008-10-30 : ÇİY SÜD
SON XƏBƏRLƏR
2020-05-26
2020-05-25


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Dövlət xəstəxanaları pulludu, yoxsa pulsuz?

Pullu (89.23%)
Pullsuz (10.77%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

İki qonşu olur: biri hamıya pislik edən, bir neçə villanın sahibi, gününü eyş-işrətdə keçirən, Allahı, peyğəmbəri tanımayan bir məmur. O birisi də Allahı, peyğəmbəri tanıyan, xoş xasiyyətli müəllim.

Bir gün Allahı, peyğəmbəri tanımayan məmur ölür. İki-üç aydan sonra müəllim də ölür.

İnkir-minkir müəllimi sorğulayır, görürlər yaxşı adamdı, amma onun da günahları var. Deyirlər:

- Davay, cəhənnəmə.

Bir söz demədən gedir girir cəhənnəmə.

Bir az fırlanmış görür ki, məmur qonşusu oturub stolun başında, böyür-başında da əyanları. Məmurun başında da dəfnə çələngi. Yaxınlaşıb deyir:

- Qonşu, o dünyanı qatıb-qarışdırdın, min günaha batdın, cəhənnəmdə də stolun başında oturmusan, yanında da əyanların, başında da dəfnə çələngi.

Məmur deyir:

- Ə, yaxşı bax, məni ağaca keçiriblər, başımda çiçəkləyib.





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK