viagra sipariş viagra satış palo santo viagra fiyatları viagra fiyatı time4bets kaçak bahis canlı bahis güvenilir bahis siteleri izmir escort live bet Film izle hacklink kiralık bahis sitesi satılık bahis sitesi Adalet.az | Yol Üstündə Qəsr - İradə TUNCAY yazır Adalet.az | Yol Üstündə Qəsr - İradə TUNCAY yazır Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

Yol Üstündə Qəsr - İradə TUNCAY yazır

12894    |   2019-05-21 09:06
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

(II hissə burada)


(III hissə)

Nəfəsim kəsilir az qala. Dar dalandan geniş meydana çıxıram. Gözümə yerləşmır gördüklərim. Ave Mariya...

Məryəm Ana, iki min ildən çoxdu insanlıq səni vəsf eləyir. Məryəm Ana, mərhəmətini əsirgəmə bizdən...

Başımı qaldırıram, qaldırıram, qaldırıram... Boyum çatmır baxmağa da. Baxmağa çatmır, görməyə çatmır. Necə ucaldıblar, bəs? O ucalığa necə ucaldıblar ?

Əvvəldən bilmirdim onunla burda rastlaşacağımı. Ümumiyyətlə, Strasburq mənimçün sürprizlər şəhəri oldu...

İlk anda donursan. Beynin təhlil edə bilmir mənzərəni. Sonra sürətlənir düşüncələrin. Necə təsvir edim? Daş poema? Sətirləri qəlbində yaşayacaq şeir. İlahi musiqi...Yetmir bu söz də...

Təkcə fasad portalı üzərində neçə poema yazılıb... Tövrat və İncildən hər detal, hər nüans... Sanki insan beyninin həcminə sığışmayacaq qədər informasiya var azacıq sahədə. Uçacaqsan bu ecazkar poemanın qanadında göylərə. Uçub qarışacaqsan səmadan bizə baxanlara...


1015-ci ildə tikilməyə başlayıb və neçə əsrlər davam edib. Hər memar öz əlavələrini edib. Memarlar da fərqli olub – almanlar, fransızlar. İki xalqın düşüncəsi. Başlanğıcda roman üslubu. İllər keçdikcə qotika.Və... katolik diktatı... İçərisi qaranlıqdı məbədin. Vitrajlardan süzülən işıq ayrı-ayrı elementləri aydınladır. Burda gərək sakit oturub dinləyəsən işıqları da, səssizliyi də, hay-küyü də... Astronomik saatın vaxt ölçümünü də... Heç rəsmin də çəkmək olmur. Əks eləmir gerçəyi... Mistik anlamı olur belə yerlərin. Burda ilahidən gəlmə nələrsə var. Hər şeyin izahı olmur. Gerçək olan bu ki kilsə memarlığı, əvvəllər də məbəd memarlığı Avropanı inkişaf etdirən təməllərdəndi. Mühəndis dühası, bütün elmlərin yanaşı gəlişməsi ilkin prinsiplər olub.

.... Çıxıram burdan. Qaranlıqdan günəşə. Məbəddən həyata. Həyat isə qaynayır meydanda. Kiçik kafelər, foto çəkən turistlər. Amma heç bir rakurs binanın sözlərini deyə bilməyəcək. Yaxşısı budu fransızların bu gününə qayıdaq. Bir fincan kofe və kruasan...

- Kruasan nədi ?

- ... Yaxınlaş ora. Görən kimi biləcəksən. Bakıda alıram həmişə.

- Siqaret də almalıyam.

- Hardan? Şənbə günü tütün məmulatları satılan dükanlar bağlı olur.

- Nə? Yaxşı da, sən də. İndi siqaret olmayacaq?

- Tamam...

Gedir olmayan nəyisə axtarmağa. Mən də yanımızda oturan itə tamaşa edirəm. Daha doğrusu, feyziyab oluram görkəmindən. O qədər xürrəm görkəmi var ki – istəyirəm təzim edəm, hal-əhval tutam. Söhbətləşəm. Anlaşarıqmı? Heç yiyəsinə əhəmiyyət vermirəm.


Turistlər çox olsa da ingilis dili populyar deyil burda. Alman və fransız dillərinin qarışımından ibarət bir leksikaları var. Onu da kimdi bilən? Bütün dünyada əksər hallarda turistlər əlnən-qolnan anlaşırlar. İtnən risk eləmədim danışmağa...

- Düz dedin. Siqaret yoxdu. Görüm kimdən alıram.

Yaxınlaşır əlində siqaret olan kimsələrə. İstəyir və verirlər.

Mən də kruasandan zövq alıram. Təp-təzə, xırç-xırç...

Gid də tələsdirir bizi . "Kiçik Fransaya " getməliyik deyir katerlə.

Aqilin yenə gözü gəzir siqaret üçün, bu dəfə yaxınlaşdığı adam vermir.

Pərt qayıdır.

- Nemes oğlu nemes...

- Nə bildin nemesdi?

- Xəsisliyindən...

***
Şəhərin iki çayı varsa turistlərin çay axarı ilə gəzməyi təbiidi. Və adama elə gəlir ki, bu balaca qəsəbəni məhz turistlərin gəzməyi üçün tikiblər. Şəkil çəksinlər, kafelərdə dincəlsinlər. Elə şəkil kimidi qəsəbə. Körpülərdən faxverk (adı qəribə gəlməsin. Görmüsüz bu evləri. Alman üslubu – çarpaz taxta lövhələri pəncərənin dörd tərəfindən divara vurulmuş) evlərə tamaşa etsinlər. Tarixinə varsaq neqativ çalarlıdı mənası. Bir vaxtlar siflis xəstələrini bu fəhlə qəsəbəsində qospitalda yerləşdirirlərmiş. Siflis isə fransız xəstəliyi adlanırmış. O vaxtlar bu qəsəbədə ağır işlərdə çalışan fəhlələr yaşayırmış. Əsasən də gön, dəri emalı ilə məşğul olanlar. İndi bu fəqir taxta evlər UNESCO-nun irsi siyahısına salınıb. Bura gələn də mütləq baş çəkir körpülərə də, şlüzə də, dar, amma güllü-çiçəkli küçələrə də.


Bütün bu məlumatları qulağıma deyirlər. Daha doğrusu, katerdə audio-gid danışır. Mən də baxa-baxa dinləyirəm. Körpülər şəhər istehkamlarının ayrılmaz hissəsidi. İll çayının qolları üzərində xarici müdaxilədən qorunmaq məqsədi ilə orta əsrlərdə tikilib. Hər körpünün özünün gözətçi qüllələri var. Birinin tarixi isə lap qorxuncdu – adı kimi. Cəllad qülləsi. Ölümə məhkum olunmuş canilərə işgəncə verib edam edirlərmiş. Müxtəlif variantlarda – dilin qopartmaq, sümüklərin qırmaq, bədən üzvlərinə dağ basmaq... İnsan övladı əzab verməyə xüsusi həssaslıqla yanaşa bilir yəni. Bu sahədə də kəşfləri çoxdu. Görünür tarixə düşmüş hadisədi ki, turistlərə də danışırlar – 1565-ci ildə şəhərin cəlladın həbs edib, işgəncələrdən sonra başın kəsirlər. Səbəb – pul müqabilində zindandan qaçırmaq, bəzən də əziyyət vermədən öldürməkmiş. Hər bir halda özü də bundan can qurtara bilmir. Hətta arvadını da şəhər meydanında şallaqlayıb, sonra qovurlar şəhərdən... Orta əsrlərin hadisələridi bunlar. Uzaq orta əsrlərin. Amma cəllad da var, işgəncələr də günümüzdə. Hardasa var...

Gözüm gözəllik görür, qulağım kədərli söhbətlərə qulaq asır. Qanım qaraldı...

***
Katerdən düşəndə ikili hisslər vardı ürəyimdə. Gözəldi eləmi? Əlbəttə, gözəldi. Amma qazanıblar, zəhmət çəkiblər. Rahatdı eləmi? Əlbəttə, rahatdı. Amma əziyyətlərdən keçiblər. Ən önəmlisi geri çəkilməyiblər – irəli aparıb irəli adamları onları. Bütün bunlardan vacibi isə – bütün bunlar bizim deyil. Belə yaşamırıq. Yaxın vaxtlarda da olacaq kimi görünmür. Səbəblərin də ucundan-qulağından dedim...



Heç olmasa, bircə dəfə Avropanın inkişaf eləmiş ölkələrini görən adamlar bilirlər – o gözəlliyin, səliqə-sahmanın, zənginliyin və sadəliyin, qanunlara hörmətin heyranı, əsiri olursan. Möhtəşəm və əzəmətli binaların, elə həmin binalar qədər soyuq, biganə ağ adamların baxışları altında əzilə-əzilə fikirləşirsən – nə xoşbəxtdirlər, İlahi, nə xoşbəxtdirlər... Bəs, biz nə vaxt belə yaşayacağıq - deyə fikirləşirsən. Lüks həyat haqqında eyforiyalarım çoxdan dağılıb – nə qədər ki onlar yaxşı yaşayacaqlar, biz belə yaşamağa məhkumuq. Bu dəyirmanın suyu hardansa gəlməlidir, axı. Kimsə belini büküb işləməlidir, kimsə burnunu dik tutub gəzməlidir. Dünya yaranandan qanun budur. Anlamasan nə yaxşı, amma anlayıb içindən keçirəndə çox ağrılı olur...

O qədər uzada bilərdim ki, gördüklərimi. Lap bir qəsəbədə gördüklərim bizim payımıza düşən torpaq payının bütünündə yoxdu.

***

Əziz oxucum, diqqətlisənsə yarıda saxlamışdım hüquq monumentində söhbətimi. Davam edim... Çünki ən önəmlisi haqq-hüquq məsələsidi. Orta əsrlərdən bu günkü gül-çiçəkli Avropaya yol insanlıqdan, ədalətdən keçib...


İnsan hüququ zireh kimidi – o, bizləri qorumalıdı. Emosiyalarımız kimi mücərrəddi və onlar kimi hamıya məxsusdu. Zaman kimidi – hamıya eyni cür münasibətdədi. Varlıya da, kasıba da, qocaya da, cavana da. Ağa da, qaraya da. Hündürə də, bəstəboya da. O, hamıya hörmətlə yanaşmağı təqdir edir, hər kəsdən də bunu gözləyir. Mərhəmət, ədalət, həqiqət anlamlarına fərqli yanaşa bilərik – amma rastlaşdığımız an tanıyacağıq...

Valideynləri uşağa zooparka getməyi vəd ediblər –bu onun haqqıdı. Pulunu ödədiyim mallar mənim haqqımdı – kimsə bunu poza bilməz. Vətəndaş ölkə konstitusiyasına uyğun seçki hüququndan istifadə edə bilər. Qarşı tərəf belə vəd veribsə.

Amma insan hüquqları qarşı tərəfin nə deyəcəyindən asılı olmayaraq mövcuddu. Və insan hüquqları olmadan biz öz potensialımızı realizə edə bilmərik. Vurğu – bu ifadədə!!! Bu mənəvi yükü olan bir anlamdı.

Biz öz potensialımızı realizə edə bilmirik!!!

Orta əsrlərdə küçə tamaşalarında istifadə etmək üçün karliklər lazım gəlirdi. Balaca uşaqları məngənədə sıxıb böyüməyə qoymurdular. Eybəcər məxluqlar alınırdı. İnsan qəlbi də elədi...

İnsan ləyaqəti və bərabərlik – əsas prinsiplər!!!

Azadlıq, başqalarına hörmət, dözümlülük, ədalət, məsuliyyət, diskriminasiyasız cəmiyyət...

Hə... Bunları düşündüm o monumentin qarşısında... Haqlıdılar avropalılar Strasburqda o abidəni qoymaqda. Nail olublar.

Baxdım, baxdım insan fiqurlarına. Çox nəsnələr fikirləşdim. Qayıdandan sonra dostlarıma göstərdim o rəsmi... Gender ağırlıqlı izah verdilər. Bəlkə də haqlıdılar.

***

...Amma üstündən dörd il keçəndən sonra bu yazını mənə biçarə şəhər yazdırdı. Olan o... O da kabab tüstüsündə boğulur ...

P. S. Strasburqdan ayrılanda – yenə gələcəm bura dedim. Bir il sonra getdim. Yağışlı nəmli havada. Yenə Ave Mariya dedim. Yenə...

Xatırlayırsanmı yağışlı bir gün idi
Geniş meydan, qırmızı kirəmidli damlar
Ucu ərşə dayanan Notr Dam,
Və sən üzünü göyə tutub əfv dilədin
Müqəddəs Məryəm anadan...
Geniş meydana sığmayan ürəyin
Dərdlərini İll çayına yüklədin
Ağır oldu deyən... aparmadı ...
Körpüyə yaslanıb baxdın
Yad adama baxan kimi
Hamıdan gizlətdiyin
Qəm yükünün ağır ləngərinə.
Heç ağlamadın da yağışla birgə,
Heç bağırmadın...
Uzaq oldu deyən... eşitmədi.
Öz dərdi özünə bəs Məryəm ananın
Müqəddəslərin səni dinləyəcək halı yox...
Onların da dərdi hansısa çayda ləngər...
Çətiri üzünə tut, qızım, üzün islanmasın
Qarışan rəngin də adı yox ...
Yağışlı, nəmli bir gün idi Strasburqda,
Yad şəhərdə,
Və doğma kədər...


2015-2016 avqust - Strasburq,

 2019 may - Bakı



İmza:

YAZARIN ARXİVİ

2019-04-07 : Olsunmu?!
2018-11-27 : SEVGİ ADASI
2018-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2018-06-23 : İNSAN
2018-05-27 : 100 cavan oğlan
2018-05-10 : SEÇİLMİŞ
2018-02-13 : Qızım...
2018-02-09 : GEDİŞ
2018-01-19 : MÜƏLLİM
2017-11-25 : Sincab günü
2017-09-24 : Miqr - A - siya
2016-12-16 : CANAVAR VAXTI
2016-07-04 : Polis günü...
2014-12-11 : SEÇİLMİŞ
2014-11-07 : BU DA MƏN...
2014-08-21 : BEŞ
2014-04-02 : Elegiya
2014-03-14 : Quo vadis?..
2013-09-18 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2012-11-02 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2012-10-11 : KÖRPÜ
2012-08-18 : NEKROFİLİYA...
2012-06-23 : İNSAN
2012-02-22 : SOYQIRIM
2011-12-15 : CANAVAR VAXTI
2011-10-29 : Yol ROMANI
2011-10-22 : Yol ROMANI
2011-10-08 : Yol ROMANI
2011-10-05 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2011-05-21 : TELESKOP
2011-04-30 : MAY NƏĞMƏSİ
2011-04-23 : SEVGİ ADASI
2011-04-16 : SEVGİ ADASI
2011-04-09 : SEVGİ ADASI
2011-03-12 : MÜƏLLİM
2010-12-18 : MÜSAHİBƏ
2010-10-02 : WOMAN IN LOVE
2010-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2010-05-08 : SEÇİLMİŞ
2010-05-01 : MAY NƏĞMƏSİ
2009-11-14 : SARI ODALAR
2009-08-22 : BEŞ
2009-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2009-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2009-02-28 : FALA BAXIRAM
2009-02-07 : ANANIN KİTABI
2009-01-31 : BLOKADA
2009-01-24 : YADA DÜŞDÜ
2009-01-17 : İKİ SEVGİ
2008-12-31 : BİS SEXTUS...
2008-07-12 : SEZON FİNALI
2008-06-28 :
2008-06-24 : İNSAN
2008-06-21 :
2008-06-07 : NATURALİST YAZI
2008-05-31 : 555
2008-05-24 : YÜZ CAVAN OĞLAN
2008-05-17 : SORĞU
2008-05-03 : MAY NƏĞMƏSİ
2008-04-26 : ƏLAC NƏDİR?
2008-04-05 : DEPRESSİYA
2008-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2008-03-15 : QUO VADIS?..
2008-03-12 : ETİRAF
2008-02-16 : PAY
2008-02-12 : MƏN VƏ SƏN
2008-01-08 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-12-12 : SEÇİLMİŞ
2007-11-24 : RƏĞBƏT
2007-11-17 : AY ÖLKƏSİ
2007-11-15 : ƏZİZ İNSAN
2007-10-06 : YOLDAŞ ÇE
2007-09-29 : DAMA ÇIXAQMI?
2007-09-15 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2007-09-11 : BİR GÜN...
2007-07-09 : SƏS
2007-06-30 : HAVA AXINLARI
2007-06-23 : İNSAN
2007-06-09 : İMTAHAN
2007-05-26 : J F K
2007-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2007-05-09 : SEÇİLMİŞ
2007-05-05 : BƏHANƏ
2007-04-28 : NAĞIL
2007-03-10 : İT DƏFTƏRİ
2007-03-08 : QADIN BAYRAMI
2007-02-24 : SOYQIRIM
2007-02-17 : KÖRPÜ
2007-02-16 : TƏZADLAR
2007-02-16 : İMTAHAN
2007-02-16 : SAKİT MÖVSÜM
2007-02-16 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2007-02-16 : DAŞ
2007-02-12 : QƏLƏBƏ GÜNÜ
2007-02-10 : MÖVZU
2007-01-27 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-01-20 : SAKİT MÖVSÜM
2007-01-13 : Ehtiyac
2006-12-30 : HƏMRƏYLİK
2006-12-16 : CANAVAR VAXTI
2006-12-13 : QOVŞAQ
2006-12-09 : QOVŞAQ
2006-11-25 : ZƏİF BƏND
2006-11-11 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2006-11-04 : PASSİO
2006-10-28 : ŞƏKİLÇİ
2006-09-25 : DAŞ
SON XƏBƏRLƏR
2019-08-26
2019-08-25
2019-08-24


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
"Qarabağ", yoxsa “Linfild” ?

"Qarabağ" (80%)
“Linfild” (20%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ
Dünən yazıçı Samirə Zeynalovanın ad günü idi. Onu dəlicəsinə sevən Vəli Xramçaylının möhtəşəm məhəbbətindən də xəbərdarsınız. Qısası...
İkisi  ayrıca qeyd etdilər. Restoranda. Qarson toy havası vermək üçün tanıdığınız o üzərliyi yandırır. Yəni atır boşqabın içinə, tüstülədə- tüstülədə gəlir onların yanına " göz dəyməsin ".
boşqabı Samirənin başına fırladır və xanım onun qabına babat pul qoyur. Qarson sevinə- sevinə Vəli Xramçaylıya yanaşanda Samirə qışqırır :
- Ə bura gəl , ə. Nə iş görürsən? Onu da tüstüyə verirsən ki, göz dəyməsin? Ə, bir diqqətlə bax də... O boyda adamda göz dəyəcək bir şey görürsən ?!
-- ...



digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK