ANA SƏHİFƏ / MARAQLI

Piri Rəisin xəritə sirri

12411    |   2019-05-08 10:07
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Piri Rəisin əfsanəvi xəritəsi

İstanbul muzeylərinin birində 1513-ci ilin Atlantika xəritəsi saxlanılır. Ceyran dərisinin üstündə Cənubi Amerika və Afrikanın xəritəsi çəkilib. Ən maraqlısı o idi ki, bu qədim xəritədə qitələr elə dəqiq yerləşdirilib ki, elə bil onları kosmosdan çəkmişdilər. İstanbul xəritəsini türk dəniz komandanı admiral Piri ibn Hacı Muhamməd tərtib etmişdi .Tarixçilər qeyd edirlər ki,ölkəsinin dəniz qüvvəsini təsdiqlənməsində bu insanın böyük rolu olub.O öz dünya xəritəsini 1513-cü ildə çəkmişdir və 1929-cu ildə tapılmış Atlantikanın xəritəsi həmən xəritənin yalnız bir hissəsidir. Cəsarətli dəniz komandanının həyatı sərgüzəştlər ilə, yüksəliş və enmələr ilə dolu idi. 1554-cü ildə Piri Rəis edam olunmuşdur. Onun başını Gözəl Süleymanın əmri ilə kəsdilər. Admiral öz xəritəsində qeyd etmişdi: "Bu əsrdə heç kimin bu xəritə kimi xəritəsi yoxdur”.

Xəritədə Antarktidanın dəqiq sahilləri qeyd olunmuşdu

Antarktida, qitə kimi 1818-ci ildə kəşf olunmuşdur. Kəşf olunmamışdan 300-il əvvəl Piri Rəisin xəritəsində Antarktidanın sahilləri böyük dəqiqliklə əks edilmişdir.

Ancaq admiralın xəritəsində hələ buzla örtülməmiş Antarktidanın sahilləri qeyd olunmuşdu, bunu isə dərk etmək çox çətindir. Axı cənub qitənin sahillərinin müasir görünüşü sərhədindən xeyli qabağa çıxan qalın buz örtüyü ilə örtülüb. Elə çıxır ki, Piri Rəis elə mənbələrdən istifadə edirdi ki, hansıları insanlar buzlamaqdan əvvəl yığmışdılar? Amma bu mümkün deyil.

İş bundadır ki, peşakar xəritəçi qədim xəritələri öyrənəndə və onu müasir xəritə ilə müqaisə edəndə, həmin xəritəçinin bu və ya digər xəritəni çəkəndə müasir və ya başqa metodlardan istifadə edib-etməməsini təyin edə bilər. Və nə vaxt ki, Piri Rəisin xəritəsini müasir xəritə ilə müqaisə etdilər, aşkar etdilər ki, demək olar ki, bunlar eynidir. Xüsusilə, XVI əsrdə türk admiralı tərəfindən hazırlanmış xəritə ABŞ-da İkinci Dünya müharibəsi zamanı hazırlanmış xəritəsinin hərfi təkrarıdır.

Xəritədə iki Amerika qeyd olunub

Piri Rəisin xəritəsi ilk xəritələrdən biridir ki, hansında Amerikanın ikisi də qeyd olunub. O, Kolumbun səyahətindən və Amerikanın "rəsmi” kəşfindən 21 il sonra tərtib edilmişdi. Və onun üzərində nəinki dəqiq sahillər, hətta çaylar və And dağları da qeyd olunub. Və bu, o zamanda baş verib ki, Kolumb Karib adalarına çatdığından sonra belə, Amerikanın coğrafi xəritəsini çəkməmişdi.



Məsələn, naməlum səbəblərə görə Piri Rəis Amazonkanı iki dəfə qeyd etmişdir, Cənubi Amerikanın qərb hissəsi isə heç göstərilməyib, lakin Çilinin sahillərinin relyefi və And dağları çox böyük dəqiqlik ilə qeyd olunmuşdur. Halbuki, o vaxtlar onlar məlum deyildilər. Xəritədə həmçinin XVI əsrin axırlarında açılmış Folklend adaları da qeyd olunub. Xəritədə həmçinin lamalar (Amerika dəvələri) da təsvir olunub. Hansı ki, bu heyvan Cənubi Amreika qitəsinin heyvanlar cərgəsinə səciyyəvidir, amma avropalılar o zaman bunlarhaqqında heç nə eşitməmişdilər.

Alimlərin irəli sürdüyü hipotizalardan biri budur ki, insanlar Yerin kürə formasında olmasını Magellandan çox illər qabaq bilirdilər. Zamanında insanlar elə elmə malik idilər ki, hansının köməyi ilə insanlar Piri Rəisin xəritəsi kimi dəqiq xəritə qura bilirdilər.



İmza:Eminquey
SON XƏBƏRLƏR
2020-06-01


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Dövlət xəstəxanaları pulludu, yoxsa pulsuz?

Pullu (89.39%)
Pullsuz (10.61%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

İki qonşu olur: biri hamıya pislik edən, bir neçə villanın sahibi, gününü eyş-işrətdə keçirən, Allahı, peyğəmbəri tanımayan bir məmur. O birisi də Allahı, peyğəmbəri tanıyan, xoş xasiyyətli müəllim.

Bir gün Allahı, peyğəmbəri tanımayan məmur ölür. İki-üç aydan sonra müəllim də ölür.

İnkir-minkir müəllimi sorğulayır, görürlər yaxşı adamdı, amma onun da günahları var. Deyirlər:

- Davay, cəhənnəmə.

Bir söz demədən gedir girir cəhənnəmə.

Bir az fırlanmış görür ki, məmur qonşusu oturub stolun başında, böyür-başında da əyanları. Məmurun başında da dəfnə çələngi. Yaxınlaşıb deyir:

- Qonşu, o dünyanı qatıb-qarışdırdın, min günaha batdın, cəhənnəmdə də stolun başında oturmusan, yanında da əyanların, başında da dəfnə çələngi.

Məmur deyir:

- Ə, yaxşı bax, məni ağaca keçiriblər, başımda çiçəkləyib.





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK