ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

"HƏR ADAM BİR SƏTİR İMİŞ"

8376    |   2018-11-03 00:21
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Bunu təkcə görmək yox, həm də duymaq insandan vəh istəyir

BAXIŞ BUCAĞI

Hər dəfə masamın üstündən kənara qoymadığım kitabı vərəqləyəndə mənə elə gəlir ki, hansısa bir qapını sakit, heç kimə hiss etdirmədən bir ustuflu adam kimi aralayıram. Və içəriyə daxil olmamış ətrafa baxıram. Sonar üzümü göy üzünə tuturam. Və mənə elə gəlir ki, ordan səs gəlir... ordan bir pıçıltı səpələnir üstümə... Və o pıçıltılar qar dənələrimi kimi və yaxud da yazda çiçəklər tozlanandan sonra çökülən ləçəklər kimi səpələnir üstümə və çiçiyünlərimə qonur, saçlarıma yapışır... kipriklərimin ucunda yer tutur. Və özüm də hiss etmədən o ləçəklər də ürəyimin qapısını açır. Onlar da ürəyimin iç dünyasında mənim yaşadıqlarımı yaşamağa başlayırlar... Və beləcə mən o kitabın adamına çevrilirəm. O kitabdakı misraların hər birilə təmas qururam... Anlayıram ki, bu o qədər də asan iş deyil. Çünki onların hər biri musiqi notları kimi fərqlidi. Amma o fərqli notlar bir araya gəlib bir fikrə xidmət edir... bir ifanı səsləndirir. Və mən də həmin səslənən musiqinin ahənginə uyğun olaraq haldan-hala düşürəm... İnan, tam səmimi deyirəm, düşməmək mümkün deyil!
Hamınız eşitmisiniz bu sözü. Bəlkə də çoxlarınız əzbərləmisiniz. Amma heç biriniz fərqinə varmamısınız... Heç biriniz deməmisiniz ki, alın yazın nədi? Nəyi özündə ifadə edir? Nəyin tərcümanıdı? Amma O deyib:

Talehim Tanrı əliylə
Yazılıbdı məndən öncə.
Hər adam bir sətir imiş
Əcəl torpağa gömüncə.

Fikir verdinizmi ifadəyə? Diqqət yetirdinizmi bu dörd sətirin kulminasiyasına? Mən şəxsən həmin an sözün qüdrətinə səcdə etdim... Sözün böyüklüyü önündə sudum. Çünki hər kəsin bir sətir olduğunu anladım - özü də Allahın öz qələmiylə yazıdı sətir. "OL!" deyib yaratdığı iki hərfin, iki işarənin tamamladığı sətir! Və bunu izinə düşüb getməyə başladım. Çünki bu da mənim alın yazımdı, bu da mənim qismətimdi. Axı, həmin "OL!" mənə də deyilibdi. Deməli, mənim də bir insan, bir adam olaraq son anıma kimi yazılmağım özü də sətir imiş. Hardasa bu həm də mənim ömür yolumun ifadəsidir. Onun şeirə gətirilmiş formasıdı, deyimidi...
Hamımız bilirik, həm kitablardan öyrənmişik, həm də həyatdan. Məlumdur ki, heç nə itmir, heç nə qurtarmır. Sadəcə, dəyişir, başqalaşır. Quruyan ağac torpağa qarışır. Başqa bir ağac kimi göyərib dünyaya gəlmək üçün. Və bir sətir olan adam da torpağa qarışıb yeni bir sətir kimi göyərir, yəni yenidən doğulur. Onu biz tibb elminin və yaxud digər elmlərin diliylə bu və ya başqa formada yazırıq, ifadə edirik, insanlara çatdırırıq. Amma kimin kim olduğunu, kimin hansı xislətlə sətirləndiyini O, tamam fərqli deyir. Yazır ki:

Qarışınca torpaqlara
Sətir-sətir göyərəcək.
Kimi qara tikanlara,
Kimi laləyə dönəcək.

Gördünüzmü, mənim dediyim öz təsdiqini tapdı. Məlum oldu ki, bu dünyanın yükü olan, bu dünyaya ləkə gətirən və varlığı göz dağı, yaşamı artıqlıq edən adamcığazlar mütləq qara tikan olacaqlar. Çünki onlar elə qaratikan kimi də sətirləniblər. Bunun başqa bir yozumu, başqa bir anlamı varmı?

Azalıb qələm, mürəkkəb,
Allah da yorulub, yazmır.
Min ildir doğranan torpaq
Qismətimi bəxtə yazmır.

... Vətən də alın yazımız,
Qorumasaq, pozulacaq.
Alından pozulan yazı
Günahlara yozulacaq.

Bu misraların təkcə bir poetik fikir olduğuna hamı normal yanaşıb "burda nə var?" - deyə bilər. Amma şəxsən mən "qələm, mürəkkəb azalıb", "Allah da yorulub" fikirlərini təkcə poetik deyim, yanaşma kimi görmürəm. Mənə elə gəlir ki, bu fikirlər əsas məram, məqsəd olan yurdumuzun, torpağımızın parçalanması fikrini qabartmaq üçün misralanıb. Məhz min ildir doğranan torpağımızın acısını, faciəsini, yaşantılarını göz önündə sərgiləmək üçün şeirləşdirilibdi. Həm də bunun böyük anlamda Vətənin alın yazısı kimi bizim üçün seçildiyini göstərməyə xidmət edən bir bədii yanaşmadır, bədii sözün ortaya qoyulmasıdır. Artıq vətən seçilmir. Vətəni biz dünyaya gələndə görürük. Deməli, burdan həmin o alın yazısının necə sətirləndiyi bir daha öz təsdiqini tapır.

Şuşa da, Laçın da qara yazımız,
Nəyin cəzasını çəkirik belə?
Torpaq itkisinə üsyanım bitməz,
Qəbrimin üstündə ot sətirlənər.

Adətən dilimizdə belə bir ifadə var və biz onu yeri gələndə səsləndiririk. Hətta yazılarımızda da ondan istifadə edirik. Deyirik ki: "qəbrimin üstə ot göyərməsin" və yaxud "ot bitməsin". Bundan başqa "evinə gələn yolda ot cücərməsin".
Bütün bunlar o anlamdadı ki, evində həmişə həyat əlaməti olsun, gəliş-gediş olsun, qəbrin həmişə ziyarət edilsin, xatırlansın, dualar, nurlar içində yatasan.
Amma şəxsən mən məhz bu şeirdə "otun sətirlənməsi" fikrilə qarşılaşdım. Deməli, hər bir adamın sətir olmağı onun özüilə paralel qəbrinin üstündə otun da sətirlənməsinə gətirib çıxarır. Bu, fikrin həm tamlığıdır, həm hardasa o sətirlənən adamın göyərməsi, ota, ağaca, həyat əlaməti olan yaşantı büruzə verən bir varlığa çevrilməsi deməkdir. Və bunun ardınca başqa bir fikir də gəlir. O yazır ki:

Dəyişir dünyanın alın yazısı,
Günahı yumağa sular çatmayır.
Haqq gücə, güc haqqa uduzulanda
Dağ elə ah çəkir, qaya çatlayır.

Ağacın, çiçəyin, quşun taleyi
İnsanın əlində sual, tapmaca.
Yer də balasına qurban anatək
Sevgi gəzə-gəzə dönər möhtaca.

... Bəzən də Tanrının gözəl xəttindən
Adamlar anlayar nə bir hərf, nə səs.
Qisməti göz üstə qoyulan kəsin
Əlləri quruyar, götürə bilməz.

Təqdim etdiyim bu parçada yəqin ki, sözün neçə qatdan ibarət olduğunu siz də his etdiniz. Sizə də bəlli oldu ki, dünyanın alın yazısı günaha süstlənib. Özü də o qədər süstlənib, o qədər günaha bələnib ki, bütün bəndələrin göz yaşları yağışın suları, çayların, bulaqların, dəryaların axını o günahları yuya bilmir. Bilirsniz niyə? Ona görə ki, güc haqqa hökm edir. Haqq gücün qarşısında boynubükükdü, gücsüzdü. Bunu görən dağın, daşın daşlaşmış səbri, daşlaşmış ürəyi dözmür çat verir, paralanır.
Hətta bu yerdə qara daşın göyərəcəyinə inanan şair özü də əmin olur ki, ağacın, quşun, çiçəyin, bütün canlı aləmin taleyi üçün göynəyən, haray çəkən, naləsi özünü yandıran Yer kürəsi də aciz qalır. Bir az obrazlı, bir az hər kəsin qəbul elədiyi formada desək, bu dünya o biri dünyanın ayağına çiyinlərdə gedir.
O çiyinlər əslində günah daşıyanların, günah istehsal edənlərin, günah obrazlarının çiyinləridi. Və burda artıq xəttin gözəlliyi, xəttin ecazkarlığı heç nəyi dəyişə bilmir. Hətta kimlərinsə taleyi, qisməti gətirib ovucun, ağızın içərisinə qoymağı da bir bəhrə vermir. Çünki sətir olan adam qaratikandır. Yəni günahın ifadəsidir, günahı mayasıdır. Bu isə haqqa qarşı çıxmaq, haqqın üstünə getməkdir. Ona görə də əcəl torpağa qarışdırana qədər o sətir başqa bir sətirlə vuruşdadı, döyüşdədi, haqsız olsa belə. Hərisliyi onu silahlandırıb. Və o, güvəndiyi, geyindiyi, özünə dayaq bildiyi hərisliklə gücə çevrilib haqsızlığını davam etdirir.
İnsan təkcə arzularıyla, əməlləriylə deyil, həm də özünün düşüncəsiylə, özünün məntiqiylə, özünün zahiri və daxili bütövlüyüylə bir həyat müstəvisinin nişanəsidir.
Yəni oturduğu, durduğu yerin bir elementidir. Deməli, o nə qədər ki, aid olduğu yerdədi, yəni torpağa qayışmayıb, deməli, o həm də görüntüdü. Özü də təkcə cismən, fiziki anlamda görüntü yox, o həm də dörd fəslin görüntüsüdü, etüdüdü. Yəni bir az da dərinə baş vursaq, onda qəbul etməliyik ki, fəsillər insanda ovqat yaradır. İnsan təkcə geyimiylə yox, həm də davranışıyla, yaşamyıla içərisində olduğu fəsli büruzə verir. Nə qədər ustalıq etsə də, məharət göstərsə də hər bir fəsil insanda əks olunur. Bax, elə indi yaşadığımız payızın etüdləri də, inkası da bizim özümüzün görünüşümüzdə, davarnışımızda açıq şəkildə yaşanır, müşahidə edilir. Ona görə də:

Payızın dilində şeir yazıram,
İçimdə, çölümdə payız nəğməsi.
Yarpaq qırğınıdır, məhşər başlayıb,
Yoxdu ağacların ağlayan kəsi.

Yəqin ki, bu fikir atıq sizi öz təsiri altına saldı, kökləndiniz bu ovqata. Və payız dilində deyilən yarpaq qırğını məhşərin başlanması, ağacların sahibsiz qalması, onların kimsəsizliyi... bütün bunlar bir həyat fəlsəfəsidi, bir sözün özündə birləşdirib şeirləşdirdiyi məntiqdi. Elə bir məntiq ki, o bir sətir olan adamın həyatında zamanı görüntüləyə bilir.
Bir sətir olan adam ağaclara sahib çıxa bilmir. Onların yarpaq qırğınından, məhşər sarsıntılarından hifz etməkdə acizdir. Çünki yarpaqlar da, ağaclar da bir sətirdi. Onlar da torpağa qarışmalıdı, otlar kimi sətirlənməlidi.
Mən bir sətir olan adam kimi harda tamamlanacağını təxmin etməyə çalışıram. İnancıma görə, o tamlıqdan sonra ot kimi sətirlənəcəm. Çünki mən həm də hardasa:

Ağacam bu payız dağ sinəsində,
Bu payız duyulmaz sevincim, dərdim.
Ruhumu dumana, yağışa bükün,
Bahar qayıdanda, bəlkə, göyrədim.

Yəqin ki, nə demək istədiyimi, nələr yaşadığımı siz az-çox hiss etdiniz. Amma inanın ki, mən bu yazıya köçürdüyüm duyğuları, fikirləri çox hörmətli Sona xanım Vəliyevanın misralarının işığında öz ürəyimin pıçıltısı kimi öncə özüm eşitdim, sonra da qələmim, vərəqim. Qalan və deyilməyən nəsnələr isə bir pıçıltı olaraq artıq ürəyimin qapısını döyməkdədi.




YAZARIN ARXİVİ

2018-11-18 : DOYMUŞ MƏHLUL
2018-10-23 : YARIMÇIQ MƏKTUB
2018-09-21 : ÜMİD KƏNDİRİ
2018-09-14 : ÖMÜR YARPAQLARI
2018-09-08 : ŞUNURLULAR
2018-09-06 : Təzyiq yazısı
2018-09-05 : AYLI BİR GECƏ
2018-07-31 : HAVALI YAZI
2018-02-01 : "O SÖZƏCƏN..."
2017-12-15 : İLĞIM
2017-11-27 : «QABİL»
2017-11-24 : VAXT GÜNAHKARI
2017-09-27 : "BAYILDAN BAYIRA"
2017-08-29 : KİŞİ TİTULU
2017-08-11 : OVQAT YARADAN…
2017-07-29 : İSTƏK...
2017-07-28 : SÖZ HEYKƏLİ
2017-07-25 : BU DA 27–di!
2017-07-14 : "QALIN" ADAMLAR
2017-06-09 : GÜNAHIM NƏDİ?
2017-06-06 : "SNAYPER QIZ"
2017-05-26 : HAVADAKI ADAM
2017-05-05 : BAKI KÖÇKÜNÜ
2017-03-31 : SOY… QIRIM…
2017-03-01 : MÜŞFİQ TUFANI
2017-02-14 : "YADA DÜŞDÜ"
2017-02-10 : ÖMÜR QIRIQLARI
2017-02-03 : YAŞ HƏDDİ
2017-01-27 : NEKROLOQ
2017-01-19 : BİTMƏYƏN AĞRI
2017-01-06 : SON XƏBƏRDARLIQ
2016-12-16 : ALLAHIN İŞİ
2016-09-09 : BİR HECALI SÖZ
2016-08-13 : MƏKTUB
2016-08-12 : MƏKTUB…
2016-08-12 : HAVA
2016-07-01 : CƏNAB NAZİR
2016-06-17 : ÜMİD KƏNDİRİ
2016-04-29 : NİŞANÇI
2016-04-09 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-04-08 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-03-11 : MART OVQATI
2015-12-19 : MÜQƏDDƏS AMAL
2015-12-12 : YANIQ SƏS
2015-11-13 : ÜZ SUYU
2015-11-13 : Tofiq Abdinlə
2015-10-31 : SEÇİM ANI…
2015-09-12 : İNSANLIQ
2015-08-27 : YADDAŞ YAZISI
2015-08-19 : "AZƏRBAYCAN"
2015-07-10 : İLĞIM
2015-06-18 : DOST GEDİB…
2015-06-17 : "SAAT SƏSİ"
2015-05-06 : "AZƏRBAYCAN"
2015-04-22 : "YADA DÜŞDÜ"
2015-03-18 : "ADİ QƏŞƏM"
2015-02-28 : HAVALANMIŞ ADAM
2015-02-14 : SENSASİYA
2015-02-12 : BACI DOST OLARSA
2015-02-07 : YARPIZ SÖHBƏTİ
2015-01-16 : YAŞAYAN RUH
2015-01-10 : XAŞ + XAŞ
2015-01-09 : "QƏLƏM SƏSİ"
2014-12-27 : SAXTA BABA
2014-12-26 : SAXTA BABA
2014-12-20 : ŞUNURLU ADAMLAR
2014-12-16 : ELNURUN KİTABI
2014-12-11 : RUH ADAMI
2014-11-29 : NAXIŞLI ADAM
2014-11-20 : HƏYATIMDAKI ADAM
2014-11-15 : DİQQƏT TALONU
2014-11-14 : "QUM SAATI"
2014-11-12 : STATUS - KVO
2014-11-08 : BİR ƏTƏK DAŞ
2014-11-04 : PAMBIQLI QULAQLAR
2014-10-29 : "ƏDƏBİ HƏYAT"
2014-10-11 : AŞ QARASI
2014-10-04 : ZİNDAN UŞAQLARI
2014-09-03 : "YADA DÜŞDÜ"
2014-08-23 : İÇİMDƏKİ TOY
2014-07-18 : Kimsə yoxdu...
2014-07-05 : KİŞİ
2014-06-21 : ÜZ SUYU
2014-06-14 : TANISAM UTANACAQ
2014-05-24 : DİŞ ÇÖPÜ
2014-04-26 : QURU ADAM
2014-03-20 : İynə boyu yazı
2014-03-15 : LƏNƏTLƏNMİŞ
2014-01-25 : ÖZGƏ PALTARI
2013-12-21 : İSİNİŞMƏ...
2013-11-09 : QANADLI GÜNLƏR
2013-07-27 : DOST GEDİB...
2013-07-20 : PALAZA BÜRÜN...
2013-07-13 : YARIMÇIQ YAZI...
2013-05-08 : RUHUMUZUN ÜNVANI
2013-05-04 : "MAYOVKASIZ" MAY
2013-01-19 : DİRƏDÖYMƏ...
2012-12-20 : ATILAN İLK ADDIM
2012-12-08 : ÖGEY ANA
2012-12-07 : ŞAD XƏBƏR:
2012-11-27 : CANLI TARİX
2012-11-24 : SƏNSİZ
2012-11-16 : ÜMİD VERMƏK
2012-11-14 : SƏNSİZ
2012-10-13 : "BİZİM DÜNYA"
2012-08-18 : ADSIZ GÜNAHLAR
2012-06-23 : DON JUAN
2012-06-15 : ONDAN HAMIYA
2012-06-14 : RÜSTƏM KAMAL
2012-02-25 : DOLABDAKI ÜRƏK
2012-02-04 : BİR QIŞ NAĞILI
2012-01-07 : DİQQƏT QITLIĞI
2011-12-31 : SOVQAT
2011-12-17 : NƏFƏSLİK...
2011-11-12 : DOLAB
2011-08-27 : BİR SEVGİ DRAMI
2011-07-22 : SÖZÜN GÜNÜ
2011-07-16 : SİRLİ ZƏNG
2011-07-02 : İLİN YARISI
2011-06-11 : GÖRÜŞ YERİ
2011-05-28 : KÜT BIÇAQ
2011-04-30 : SATILIR
2011-04-23 : QAÇIRILAN QIZ
2011-04-16 : TƏNHA KİŞİ
2011-04-09 : GÖYDƏNDÜŞMƏ
2011-03-19 : AYDINLIQ
2011-03-15 : FRANSIZCA
2011-02-23 : 55-ə ÇATMADIN
2011-02-19 : Bu da bir il
2011-01-29 : GÖZMUNCUĞU
2011-01-22 : HƏYATIN BİR ANI
2011-01-08 : BAŞLANĞIC
2010-12-31 : BU DA İLİN SONU
2010-12-25 : CAN AĞRISI
2010-11-06 : SEÇİLƏN
2010-10-30 : YARALI DURNA
2010-09-18 : PƏRAKƏNDƏ YAZI
2010-07-31 : Axtarış
2010-07-02 : ÜMİD SORAĞINDA
2010-05-01 : DÜYÜNÇƏ
2010-04-17 : CƏRRAH BIÇAĞI
2010-02-20 : DÖZÜM MƏQAMI
2010-01-30 : AYRILIQ ANI
2010-01-16 : SEÇİM ANI
2009-12-12 : SÜKUTLA SÖHBƏT
2009-11-27 : BƏRAƏT KAĞIZI
2009-11-21 : KÖLGƏLƏR...
2009-10-31 : YARPAQ TÖKÜMÜ
2009-10-10 : CAVABSIZ SUALLAR
2009-09-12 : BİR AN
2009-08-22 : HƏFTƏMİN ACISI
2009-06-20 : XOCALI TOYU
2009-06-06 : UZUN BİR GÜN...
2009-05-23 : VAXTINDA
2009-05-02 : AĞLAYAN BULUDLAR
2009-03-14 : "BƏXTƏVƏRLİK"
2009-03-07 : ANAMA MƏKTUB...
2009-02-28 : ADİ RİYAZİYYAT
2009-01-31 : CAN AĞRISI
2009-01-24 : "ƏZABSIZ ANLAR
2009-01-10 : BƏHANƏ
2008-12-31 : Bazarlıq
2008-12-13 : DƏLİ ADAM
2008-12-06 : FAYDASIZ QAZINTI
2008-11-22 : PULUN VAR?
2008-11-15 : QALXANIN ENMƏSİ
2008-10-18 : ÖMRÜN BİR ANI
2008-10-11 : PAYIZ YAĞIŞLARI
2008-09-28 : MƏKTUBLAŞMA
2008-09-06 : QAYNAR QAZAN
2008-08-30 : ERA
2008-08-23 : OVCUMDA YANAN OD
2008-08-02 : QARIŞIQ YAZI
2008-07-12 : QƏFLƏT YUXUSU
2008-06-28 : ƏRKƏSÖYÜN
2008-06-07 : BAŞ AĞRISI
2008-05-17 : QURUMUŞ GÜLLƏR
2008-04-19 : DAŞ
2008-03-20 : ATHAAT
2008-02-02 : PASİBAN
2008-01-12 : AMERİKA AYISI
2007-12-06 : XƏBƏRDARLIQ
2007-11-24 : QALMAQAL
2007-11-23 : ÇÖKHAÇÖK
2007-11-22 : QIZDIRICI...
2007-11-03 : QOYUN BƏXTİ...
2007-10-27 : AŞİQLİK
2007-10-24 : XƏCALƏT
2007-10-19 : PAYIZ NOTLARI
2007-10-10 : BASARAT
2007-10-06 : ƏBƏDİ ÜNVAN
2007-10-06 : PERSONAJ
2007-10-05 : ÜÇ PÖHRƏ
2007-10-04 : HADİSƏ
2007-10-03 : HAVA
2007-10-02 : ÜZƏRLİK
2007-09-22 : HÖKM
2007-09-15 : VAHİMƏ
2007-09-01 : İNSTİNKT
2007-08-28 : NİYƏ ÖLDÜ?..
2007-08-15 : GÜNAH
2007-08-11 : PARALEL
2007-08-08 : GÜNVURMA
2007-08-07 : SALON
2007-08-04 : HÖRMƏT(sizlik)
2007-07-31 : TELEFON ZƏNGİ
2007-07-28 : QUDUZLUQ
2007-07-26 : BU DA 17 YAŞ...
2007-07-17 : BİLİRSƏNMİ?
2007-07-11 : BAŞAĞRISI
2007-07-04 : MƏNİ TANIMADIN?
2007-07-03 : SERİAL
2007-06-12 : "DEPUTAT OTAĞI"
2007-06-09 : ÖRKƏN
2007-05-25 : QARAVƏLLİ
2007-05-20 : AXSAYAN YERİMİZ
2007-05-05 : MUSA YAQUB -70
2007-05-01 : KƏNDİR
2007-04-20 : ŞƏKİL
2007-04-14 : STRESS
2006-12-08 : YUXU
2006-10-14 : GÜNAH
2006-10-10 : LAZIM GƏLSƏ...
Ücretsiz php script indir film izle hd film izle ikinci el eşya alanlar shell indir hacklink satışı Hileli oyun APK Cracked APK
SON XƏBƏRLƏR
2018-11-18
2018-11-17


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Gəlin günahkardır, yoxsa qaynana?

Gəlin (66.67%)
Qaynana (33.33%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Uzun illər köhnə, əldəndüşmüş «VAZ-06» «Jiquli»ylə xaltura edən bir kişi günlərin bir günü maşınını dəyər-dəyməzinə satıb köhnə, otuz ilin bir «Mersedes»ini alır. Köhnə olmasına baxmayaraq, maşının rahatlığı kişinin o qədər xoşuna gəlir ki, Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı olmuş atasının qəbrinin üstünə ziyarətə gələrkən:

- Ay rəhmətlik, adam da heç bu cür rahat maşın düzəldən nemesə güllə atar?





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK