ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

BİR KİTAB HAQQINDA

Əbülfət MƏDƏTOĞLU

20449    |   2017-07-12 15:23
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Daha doğrusu, "Bitməmiş son"a mənim münasibətim

Təbii ki, oxucu, xüsusilə söz adamları hər gün axtarışdadı, hər gün nəyisə arayır, hər gün nəyisə soraqlayır və əlinə keçən, yaxud da ona təqdim olunan hər hansı bir yazıda, hər hansı bir kitabda öz düşüncələrinin əksini, öz xəyallarının rəsmini görmək istəyir. Bax, dediyim nöqtələri oxucu kitab səhifələrində özü ilə üz-üzə görəndə içindən məmnunluq hissi keçir, sanki rahatlanır. Amma bunun əksi olanda həmin o kitaba, həmin o vərəqlərə yönələn baxışını, üzündəki ifadəni təsvir etmək, xəyala gətirmək şəxsən mənim üçün heç də arzuedilən deyil. Amma neyləyim ki, mən bir oxucu olaraq hər gün yeni nə isə axtarıram və xoşbəxtliyimdən də hər gün həmin yeni kitab təqdim olunur. Bax, bu yeni kitablar da məni sözün içindən çıxıb harasa getməyə qoymur. Bəzən öz-özümü kitab xəstəsi adlandırıram. Getdiyim, gördüyüm hər yerdə təkcə almaq yox, həm də bir az yumşaq desək, kitab çırpışdırmaq istəyirəm. Bu, məsələnin bir tərəfi. O ki qaldı yazacağım yazıya...

Xasiyyətimdi, bir kitabı oxumağa başladımsa, onu yarımçıq saxlamağa hövsələm çatmır. Hətta iş vaxtı da beş-üç dəqiqə fürsət olanda qayıdıram həmin kitaba. Oxuyuram və düşünürəm. Özü də oxuduğum istənilən əsəri həmişə içimdə paralelləşdirirəm. Onun oxşarını, bənzərini yadıma salmaq istəyirəm. Yəni əsərin süjeti məni öncə oxuduğum əsərlər barəsində də nələrisə xatırlamağa həvəsləndirir, hətta bəzən məcbur edir. İndi oxuyub başa çıxdığım "Bitməmiş son" bir anlıq mənə xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyevin, sonra Hüseynbala Mirələmovun, sonra Varisin və digərlərinin əsərlərini xatırladır. Buradakı mövzunun görüntüsü bir-birilə hardasa eyni müstəvidəydi. Amma əsəri oxuyub başa çıxandan sonra apardığım o paralelləri, necə deyərlər, süfrə kimi açdım qarşımda, sərdim yazı masamın üstünə. Və gördüm ki, "Bitməmiş son” bir oxucu kimi şəxsən mənə görə əsərin qəhrəmanının hardasa monoloqudur. Yəni bu əsər bir xətt boyunca, bir insanın yaşantılarını ifadə edir. Burada konkret olaraq Rüstəmin, yəni əsərin qəhrəmanının özəl həyatı qələmə alınıb. Adını çəkdiyim digər müəlliflərdən fərqli olaraq "Bitməmiş son"da Rüstəm obrazı bir kənd uşağı, bir yetimçə əslində özünün digər fəaliyyətini, digər işlərini, uğurlarını və yaxud məğlubiyyətlərini dilə gətirmir. Onun özünün özü ilə etdiyi söhbətin ilkdən sona qədər olan məsafəsi şəxsi taleyidi. Özü də sevgi, məhəbbət taleyi. Mən bunu hardasa həm də bir şəhvət hissinin qurbanı kimi də ifadə etmək niyyətimi gizlətmirəm.

Bəli, əsəri sözün həqiqi mənasında çox qısa müddətə oxudum. Səbəb müəllifin yazı dilinin səmimiliyi və şirinliyidi. O səmimi və şirin yazının qəhrəmanı kənddən şəhərə oxumağa gəlsə də kirayədə qaldığı evdə bir anın qurbanına çevrilir, girovuna çevrilir. Və özü də etiraf edir ki, ev sahibinin dul qızıyla olan münasibəti həyatını alt-üst etdi. Kənddə qalan sevgisini də, anasını da, elə kəndinin özünü də həmin o bir anlıq kəndi onun əlindən aldı, onun yolunu o kəndə bağladı. Kəndə qayıtmağa üzü qalmadı. Və anası da bir anın qurbanı olan, girovu olan oğlunu bağışlamadı. Düzdür, anaların ürəkləri böyükdü. Bunu əsərdə da bir daha görürük. O Rüstəmi dildə bağışlasa da, amma ürəyində oğul böyüdərkən onunla bərabər böyütdüyü arzuları ölür, ümidləri daşa dəyir. Əl qabarıyla, alın təriylə, yuxusuz gecələrlə və böyük ümidlərlə oğul böyüdən ana bir ocağın işığının necə söndüyünü bilib ürəyinə yazandan sonra özünə çəkilir. Eləcə həmin o damın altında təkliyinin, tənhalığının nöqtəsini qoyur.

Mən əsəri oxuduqca real həyatın bir məqamı olan süjetin gerçəkliyinə oxucu kimi inandım. Və hətta müəyyən xatırlamalarım da oldu. Bu xatırlamaları mənim yaddaşımda təzələyən əsər də məhz oxucuya, yəni mənə təsir etmək gücündə olduğuna görə bəyəndim, qəbul etdim. Doğrudur, mənim bu əsəri və yaxud başqa hansı bir kitabı əsəri qəbul edib-etməməyim heç nəyi dəyişmir. Amma söhbət ondadır ki, mən bu kitabı və həsr etdiyim zamanı itirilmiş saymadım. Əksinə, bu əsərdəki yazıçı üslubuyla razılaşdım, yazıçı təqdimatıyla həmfikir oldum. Gördüm ki, əsərin müəllifi Rüstəmin simasında mənim də tələbə olduğum illərin, müəyyən mənada həm də bu günlərin reallıqlarını bədiiləşdirə bilibdi. Ona görə də tələbə həyatının müəyyən detallarını əsərə əlavə etməklə qəhrəmanın, yəni Rüstəmin özəl həyatını oxucu üçün cansıxıcılıqdan qurtarıb. Bir az da dəqiq ifadə etsəm, yazıçı Rüstəmin təkcə intim duyğularını, intim həyatını deyil, onun xatirələrinin fonunda uşaqlığını da, kənddə keçən günlərini də, şəhərə necə gəlib çıxmasını da oxucu üçün anlaşılan səviyyədə ifadə edibdi. Əgər tələbənin, özü də kirayədə qalan tələbənin necə yaşadığını, vəziyyətinin necə keçdiyini yada salsaq, onda bu əsərdəki məqamlarla birmənalı şəkildə razılaşmalı oluruq.

Mən "Bitməmiş son”u oxuyub başa çıxanda bir məqamı da özüm üçün müəyyənləşdirdim. O da müəllifin öz qəhrəmanını qəbul etdiyi tənhalığı sonna kimi diqqətdə saxlamasıdı. Öz evini cəhənnəm sayan Rüstəm o cəhənnəmi, o xarabanı özü ilə doğulduğu ocağa daşımır. Və anası dünyasını dəyişəndə onun yanında olmaması, sonra da ata ocağını, anadan qalan müəyyən əmlakı heç bir təmənna ummadan paylaşdırması da həmin o təkliyin, tənhalığın yekunudu. Özünün də böyük həvəslə ocağının yanmasına çalışdığı, orta məktəb illərində evin kişisi kimi hər bir zəhmətinə qatlaşdığı yuvanın sonda taleyi kimi qəbul etdiyi tənhalığın ağuşuna atır. Bax, mənim bir oxucu olaraq Rüstəmin monoloqu kimi qəbul etdiyim bu əsəri yazıçı ilə oxucu arasında yaxşı bir körpü yaradır. O körpüdən rahatlıqla keçmək olar. Çünki əsərin aurası, yaratdığı mühit gerçəklikdən yoğrulur. Və bir də əvvəldə xatırlatdığım kimi, kitabdakı ötəri personajlar, eləcə də Rüstəmin gerçək sevgisiylə qurbanlığı olduğu sevgi notları da dediyim oxucu, yazıçı körpüsündən keçmək gücündədi.

Bəli, mən Seymur müəllimin "Bitməmiş son" kitabını oxuyub yekunlaşdırandan sonra bir anlıq duşundum. Bu əsərin oxucuya təsir gücü görəsən nə boydadı? Əgər bu yaşımda mən müəyyən nostalji duyğular yaşadımsa, müəyyən fikirlərlə ilk dəfə qarşılaşdımsa, deməli, başqaları da az və ya çox bu düşüncələri içindən keçirəcək. Və onda məlum olacaq ki, "Bitməmiş son" həm də hardasa sonun başlanğıcıdı. Ona görə də sonun başlanğıcına elə "Bitməmiş son"un özündəki reallığın prizmasından baxmaq lazımdı. Əgər baxa bilsək, onda əsərin təsir gücünü də hesablamış olacağıq.

P.S. Mən bu əsəri oxumamışdan öncə mətbuatda çıxan yazılara rast gəldim. Hətta kitabın ön sözünü də gördüm. Amma heç birini oxumadım. İstəmədim ki, onların təsiri altına düşüm. İstədim ki, kitabı necə bir oxucu olaraq görmüşəm, hiss etmişəm, yaşamışamsa o cür də münasibətimi ifadə edim. Zənnimcə, nəsə edə bildim.




İmza:

YAZARIN ARXİVİ

2018-09-21 : ÜMİD KƏNDİRİ
2018-09-14 : ÖMÜR YARPAQLARI
2018-09-08 : ŞUNURLULAR
2018-09-06 : Təzyiq yazısı
2018-09-05 : AYLI BİR GECƏ
2018-07-31 : HAVALI YAZI
2018-02-01 : "O SÖZƏCƏN..."
2017-12-15 : İLĞIM
2017-11-27 : «QABİL»
2017-11-24 : VAXT GÜNAHKARI
2017-09-27 : "BAYILDAN BAYIRA"
2017-08-29 : KİŞİ TİTULU
2017-08-11 : OVQAT YARADAN…
2017-07-29 : İSTƏK...
2017-07-28 : SÖZ HEYKƏLİ
2017-07-25 : BU DA 27–di!
2017-07-14 : "QALIN" ADAMLAR
2017-06-09 : GÜNAHIM NƏDİ?
2017-06-06 : "SNAYPER QIZ"
2017-05-26 : HAVADAKI ADAM
2017-05-05 : BAKI KÖÇKÜNÜ
2017-03-31 : SOY… QIRIM…
2017-03-01 : MÜŞFİQ TUFANI
2017-02-14 : "YADA DÜŞDÜ"
2017-02-10 : ÖMÜR QIRIQLARI
2017-02-03 : YAŞ HƏDDİ
2017-01-27 : NEKROLOQ
2017-01-19 : BİTMƏYƏN AĞRI
2017-01-06 : SON XƏBƏRDARLIQ
2016-12-16 : ALLAHIN İŞİ
2016-09-09 : BİR HECALI SÖZ
2016-08-13 : MƏKTUB
2016-08-12 : HAVA
2016-08-12 : MƏKTUB…
2016-07-01 : CƏNAB NAZİR
2016-06-17 : ÜMİD KƏNDİRİ
2016-04-29 : NİŞANÇI
2016-04-09 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-04-08 : ŞUŞANIN YOLU...
2016-03-11 : MART OVQATI
2015-12-19 : MÜQƏDDƏS AMAL
2015-12-12 : YANIQ SƏS
2015-11-13 : Tofiq Abdinlə
2015-11-13 : ÜZ SUYU
2015-10-31 : SEÇİM ANI…
2015-09-12 : İNSANLIQ
2015-08-27 : YADDAŞ YAZISI
2015-08-19 : "AZƏRBAYCAN"
2015-07-10 : İLĞIM
2015-06-18 : DOST GEDİB…
2015-06-17 : "SAAT SƏSİ"
2015-05-06 : "AZƏRBAYCAN"
2015-04-22 : "YADA DÜŞDÜ"
2015-03-18 : "ADİ QƏŞƏM"
2015-02-28 : HAVALANMIŞ ADAM
2015-02-14 : SENSASİYA
2015-02-12 : BACI DOST OLARSA
2015-02-07 : YARPIZ SÖHBƏTİ
2015-01-16 : YAŞAYAN RUH
2015-01-10 : XAŞ + XAŞ
2015-01-09 : "QƏLƏM SƏSİ"
2014-12-27 : SAXTA BABA
2014-12-26 : SAXTA BABA
2014-12-20 : ŞUNURLU ADAMLAR
2014-12-16 : ELNURUN KİTABI
2014-12-11 : RUH ADAMI
2014-11-29 : NAXIŞLI ADAM
2014-11-20 : HƏYATIMDAKI ADAM
2014-11-15 : DİQQƏT TALONU
2014-11-14 : "QUM SAATI"
2014-11-12 : STATUS - KVO
2014-11-08 : BİR ƏTƏK DAŞ
2014-11-04 : PAMBIQLI QULAQLAR
2014-10-29 : "ƏDƏBİ HƏYAT"
2014-10-11 : AŞ QARASI
2014-10-04 : ZİNDAN UŞAQLARI
2014-09-03 : "YADA DÜŞDÜ"
2014-08-23 : İÇİMDƏKİ TOY
2014-07-18 : Kimsə yoxdu...
2014-07-05 : KİŞİ
2014-06-21 : ÜZ SUYU
2014-06-14 : TANISAM UTANACAQ
2014-05-24 : DİŞ ÇÖPÜ
2014-04-26 : QURU ADAM
2014-03-20 : İynə boyu yazı
2014-03-15 : LƏNƏTLƏNMİŞ
2014-01-25 : ÖZGƏ PALTARI
2013-12-21 : İSİNİŞMƏ...
2013-11-09 : QANADLI GÜNLƏR
2013-07-27 : DOST GEDİB...
2013-07-20 : PALAZA BÜRÜN...
2013-07-13 : YARIMÇIQ YAZI...
2013-05-08 : RUHUMUZUN ÜNVANI
2013-05-04 : "MAYOVKASIZ" MAY
2013-01-19 : DİRƏDÖYMƏ...
2012-12-20 : ATILAN İLK ADDIM
2012-12-08 : ÖGEY ANA
2012-12-07 : ŞAD XƏBƏR:
2012-11-27 : CANLI TARİX
2012-11-24 : SƏNSİZ
2012-11-16 : ÜMİD VERMƏK
2012-11-14 : SƏNSİZ
2012-10-13 : "BİZİM DÜNYA"
2012-08-18 : ADSIZ GÜNAHLAR
2012-06-23 : DON JUAN
2012-06-15 : ONDAN HAMIYA
2012-06-14 : RÜSTƏM KAMAL
2012-02-25 : DOLABDAKI ÜRƏK
2012-02-04 : BİR QIŞ NAĞILI
2012-01-07 : DİQQƏT QITLIĞI
2011-12-31 : SOVQAT
2011-12-17 : NƏFƏSLİK...
2011-11-12 : DOLAB
2011-08-27 : BİR SEVGİ DRAMI
2011-07-22 : SÖZÜN GÜNÜ
2011-07-16 : SİRLİ ZƏNG
2011-07-02 : İLİN YARISI
2011-06-11 : GÖRÜŞ YERİ
2011-05-28 : KÜT BIÇAQ
2011-04-30 : SATILIR
2011-04-23 : QAÇIRILAN QIZ
2011-04-16 : TƏNHA KİŞİ
2011-04-09 : GÖYDƏNDÜŞMƏ
2011-03-19 : AYDINLIQ
2011-03-15 : FRANSIZCA
2011-02-23 : 55-ə ÇATMADIN
2011-02-19 : Bu da bir il
2011-01-29 : GÖZMUNCUĞU
2011-01-22 : HƏYATIN BİR ANI
2011-01-08 : BAŞLANĞIC
2010-12-31 : BU DA İLİN SONU
2010-12-25 : CAN AĞRISI
2010-11-06 : SEÇİLƏN
2010-10-30 : YARALI DURNA
2010-09-18 : PƏRAKƏNDƏ YAZI
2010-07-31 : Axtarış
2010-07-02 : ÜMİD SORAĞINDA
2010-05-01 : DÜYÜNÇƏ
2010-04-17 : CƏRRAH BIÇAĞI
2010-02-20 : DÖZÜM MƏQAMI
2010-01-30 : AYRILIQ ANI
2010-01-16 : SEÇİM ANI
2009-12-12 : SÜKUTLA SÖHBƏT
2009-11-27 : BƏRAƏT KAĞIZI
2009-11-21 : KÖLGƏLƏR...
2009-10-31 : YARPAQ TÖKÜMÜ
2009-10-10 : CAVABSIZ SUALLAR
2009-09-12 : BİR AN
2009-08-22 : HƏFTƏMİN ACISI
2009-06-20 : XOCALI TOYU
2009-06-06 : UZUN BİR GÜN...
2009-05-23 : VAXTINDA
2009-05-02 : AĞLAYAN BULUDLAR
2009-03-14 : "BƏXTƏVƏRLİK"
2009-03-07 : ANAMA MƏKTUB...
2009-02-28 : ADİ RİYAZİYYAT
2009-01-31 : CAN AĞRISI
2009-01-24 : "ƏZABSIZ ANLAR
2009-01-10 : BƏHANƏ
2008-12-31 : Bazarlıq
2008-12-13 : DƏLİ ADAM
2008-12-06 : FAYDASIZ QAZINTI
2008-11-22 : PULUN VAR?
2008-11-15 : QALXANIN ENMƏSİ
2008-10-18 : ÖMRÜN BİR ANI
2008-10-11 : PAYIZ YAĞIŞLARI
2008-09-28 : MƏKTUBLAŞMA
2008-09-06 : QAYNAR QAZAN
2008-08-30 : ERA
2008-08-23 : OVCUMDA YANAN OD
2008-08-02 : QARIŞIQ YAZI
2008-07-12 : QƏFLƏT YUXUSU
2008-06-28 : ƏRKƏSÖYÜN
2008-06-07 : BAŞ AĞRISI
2008-05-17 : QURUMUŞ GÜLLƏR
2008-04-19 : DAŞ
2008-03-20 : ATHAAT
2008-02-02 : PASİBAN
2008-01-12 : AMERİKA AYISI
2007-12-06 : XƏBƏRDARLIQ
2007-11-24 : QALMAQAL
2007-11-23 : ÇÖKHAÇÖK
2007-11-22 : QIZDIRICI...
2007-11-03 : QOYUN BƏXTİ...
2007-10-27 : AŞİQLİK
2007-10-24 : XƏCALƏT
2007-10-19 : PAYIZ NOTLARI
2007-10-10 : BASARAT
2007-10-06 : ƏBƏDİ ÜNVAN
2007-10-06 : PERSONAJ
2007-10-05 : ÜÇ PÖHRƏ
2007-10-04 : HADİSƏ
2007-10-03 : HAVA
2007-10-02 : ÜZƏRLİK
2007-09-22 : HÖKM
2007-09-15 : VAHİMƏ
2007-09-01 : İNSTİNKT
2007-08-28 : NİYƏ ÖLDÜ?..
2007-08-15 : GÜNAH
2007-08-11 : PARALEL
2007-08-08 : GÜNVURMA
2007-08-07 : SALON
2007-08-04 : HÖRMƏT(sizlik)
2007-07-31 : TELEFON ZƏNGİ
2007-07-28 : QUDUZLUQ
2007-07-26 : BU DA 17 YAŞ...
2007-07-17 : BİLİRSƏNMİ?
2007-07-11 : BAŞAĞRISI
2007-07-04 : MƏNİ TANIMADIN?
2007-07-03 : SERİAL
2007-06-12 : "DEPUTAT OTAĞI"
2007-06-09 : ÖRKƏN
2007-05-25 : QARAVƏLLİ
2007-05-20 : AXSAYAN YERİMİZ
2007-05-05 : MUSA YAQUB -70
2007-05-01 : KƏNDİR
2007-04-20 : ŞƏKİL
2007-04-14 : STRESS
2006-12-08 : YUXU
2006-10-14 : GÜNAH
2006-10-10 : LAZIM GƏLSƏ...
SON XƏBƏRLƏR
2018-09-24


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Qiymətlər qalxandan sonra avtobusa minəcəksiniz?

Hə (66.67%)
Yox (33.33%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Aşot Moskvadan bir urus qız alır. Gəlir İrəvanda da toy edir. Aradan on beş gün keçir, gəlin gileylənir:

- Bu necə olacaq, nə atanın, nə də ananın məndən xoşu gəlmir.

Aşot:

- Onları boş ver, əsas odur ki, müdirimin səndən xoşu gəlir.





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK