Film izle hacklink kiralık bahis sitesi satılık bahis sitesi Adalet.az | ÜÇÜNCÜ SENTYABR Adalet.az | ÜÇÜNCÜ SENTYABR Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

ÜÇÜNCÜ SENTYABR

Nəvəm Toğrula

21709    |   2011-09-17 10:22
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Ömrümüzün açılan sabahların, qaralan axşamların qovuşub ayrılmasından başqa bir şey olmadığını düşünmək elə də ürəkaçan deyil. Bunların hansında işıqlı dünyaya qədəm basdığımız da həmin anda ağrılardan qovrulan analarımızdan başqa kimsənin yadında qalmır çox zaman. (Ağrılar yaddaşda daha dərin iz salır). Elə sabahlar var ki, ömürdə bir dəfə açılır. Ömrün bir parçası bitir, digər parçasına ayaq qoyulur. Və həmin sabahda havanın necəliyindən- günəşli, buludlu, yağışlı olmasından asılı olmayaraq hər yan işıqla dolu görünür...
   
   Arxada qalan uzun gecədə göylərdən ulduz-ulduz hərflər tökülür sənin və yaşıdlarının yuxularına. Yastığınızda gül əvəzinə hərflər, rəqəmlər bitir, sözlər, cümlələr göyərir...
   
   
   
   ***
   
   
   
   Əməlli-başlı fikir çəkirdim. "Görəsən, məktəbə alışacaqmı? Yoxsa, bir ay-iki ay ağlayacaq, darıxacaq, heç kəsə qovuşmayacaq?" Hələ ondan qorxurdum ki, ümumiyyətlə, heç məktəbə alışmaya da bilərsən. Allaha şükür ki, hər şey mən düşündüyümdən rahat oldu. Bir gün eşitdim ki, tanışlıq məqsədilə artıq məktəbə yığılrlar sizi. Həm də məktəb xoşuna gəlib...Özündən kiçik bacın Zəhra da hər gün qalxıb ev paltarındaca sənə qoşulur. Deyir ki, mənə də paltar, çanta, dəftər-qələm alın. Mən də dərsə getmək istəyirəm. Ancaq onu götürmədilər. Hələ beş yaş yarımlıqdı. Səndən daha həvəslidi, deyilənə görə. Yaman məyus olub. Əməlli-başlı fikir çəkir indi... Sənsə sevinirsən. Axı, deyirdin, onunla bir sinifdə oxumaq istəmirsən. Arzuna çatdın. Ağlın kəssəydi, sevinməzdin...
   
    Məktəb yolunuzu da mənə elə Zəhra göstərdi. Körpə qardaşın da qucağımda məktəbinizə qədər getdim
   
   ... Çox romantik bir məktəb yolunuz var. Bunun əhəmiyyəti danılmazdı. Deyirlər, insanın bilik və savadına, şəxsiyyətinin formalaşmasına, xarakterinə təbiətin təsiri böyükdü. (Tanrı ömür versə, bunu da yoxlayarıq!) Evinizin arxasından keçən yolu iki həyət adlayandan sonra sola dönüb arxın qırağıynan getdik. Yolun hər iki tərəfində böyürtkən kollarının qara-qırmızı meyvələri yayın son ayında bir az solub-saralan günəş işığında şeh kimi parıldayır. Qonşu həyətlərin çəpərlərindən nar, heyva, xurma ağacları budaq qollarını uzadıb sanki ev yiyələrindən xəlvət gedib-gələnlərə pay vermək istəyirlər. Bir az narahatlıq doğuran su arxıdı. Əslində gözəldi. Dolu axır. Qırağında çayır, gəndəlaş bitib. Üstünə təxminən darvaza boyda dəmir atıblar. O da neçə yerdən çürüyərək deşilib. Uşaqların ayağı yırtıqdan düşə bilər. "Korpü"nün yanları tutulmayıb. Əllə tutmağa heç nə yoxdu. Yağışda, palçıqda uşaqlar mütləq burada sürüşməmiş olmazlar. Ətrafa boylanıram. Arxın hər iki tərəfi evlər, həyətlərdi. Yəqin ki, hamısından da bu məktəbə uşaqlar gedir. Bir millət olaraq laqeydliyimiz, ətalətimiz burada da özünü göstərir. Eni heç metr yarım olmayan arxın üstündən rahatca körpü salmaq heç kəsi düşündürmür. Elə yerli icra və bələdiyyə orqanlarını da...
   
   Məktəbin həyətini uzaqdan da olsa, görürəm. Təmizdi, səliqəlidi...
   
   Yol sarıdan bir qədər arxayınlaşıb geri dönürəm. Zəhraya qalsa, məni güclə məktəbə aparar. Günün bu saatında orada heç kim yoxdu. Hələ bilmir ki, boş sinif otaqları necə kədərli olur...
   
   Hələ çox şeyləri bilmir. Biz böyüklər niyə darıxırıq ki, uşaqlar hər şeyi vaxtından əvvəl bilsinlər?! Unuduruq ki, heç bir şey bizim istəyimizdən, tələsməyimizdən asılı deyil. Onlar bilməli olduqlarını ancaq vaxtı çatanda biləcəklər...
   
   
   
   ***
   
   Səndən ötrü yazıram bunları, mənim balam. Sənə danışıram hər şeyi. Bu, mənim ömrümdə üçüncü sentyabr olacaq. Dördüncünü görməkdən ötrü yəqin ki, daha bir otuz il gərəkəcək. Buna isə ümidim yoxdu. Yaddaşsız bir ömür istəmərəm mən. Lap çox uzun olsa da. Çünki yaddaşımda gözlərimi işıqlı dünyaya son qapayacağımda da görmək istədiyim şeylər var. Onlarsız bir heçəm mən...
   
   Ən işıqlı sabahları sinif otaqlarında görmüşəm... Dərs otaqlarına düşən işıq başqa otaqlara düşən işığa bənzəməz... İlk ürək çırpıntılarım, qorxum, həyəcanım, arzu-diləklərim, ümidlərim... hamısı məktəblə bağlıdı. Qıçlarımı titrədən ilk xoş baxışı, qulaqlarımı yandıran ən şirin sözü o illərdə görmüş, eşitmişəm. İlk sevgi məktubunu da kitabların arasından tapmışam...
   
   Bir rəvayətdə deyilir ki, hansı ölkədəsə dünyasını dəyişənlərin başdaşına onların ancaq xoşbəxt olduğu illəri yazırlar. Hərdən mənə elə gəlir ki, hamımızın ömrü elə cəmi on ildən ibarətdi. Hələ heç nə anlamadığımız, hər şeyə heyrətlə baxdığımız, heyran olduğumuz, sabahlarımızdan xəbərsiz günlər yaşadığımız on ildən... Sonrakı yaşantılarımız, öyrəndiklərimiz məktəb illərinin bir az dadı-duzu qaçmış, bir az ağıllanmış, ilkinliyini, bənzərsizliyini itirmiş təkrarından başqa bir şey deyil...
   
   Həmişə saf qalmaq da qorxuludu...
   
   
   
   ***
   
   Çox nadir hallarda yazılarımı birbaşa kompüterə işləyirəm. Əlyazma eləmək daha rahatdı mənimçin. Həm də kompüterin qarşısında çox oturmaq istəmirəm. Yanımda gəzdirmək rahat olsun deyə qeydlərimi şagird dəftərində aparıram. Bu yazını işləyəndə siyirmədəki dəftərlərin birinin arasından nə vaxtsa qoyduğum iki şəklimi tapdım. Şəklin birində boynumu büküb harasa baxıram. Gözlərimdən heç nə oxumaq olmur. Baxışlarım o qədər lal-matdı ki, adam şəklin çiyinlərindən tutub silkələmək istəyir: "Xəbərin var, ay qız, nəvən dərsə gedir ey?!..."
   
   İkinci şəkildə qızım qucağımdadı. İş vaxtının axırında bağçadan gətirirəm. Qəfildən fotomüxbirimiz böyürdən çıxır: "Dayanın, şəklinizi çəkim..." Makinaçıynan korrektor da özlərini yetirib, sağımda-solumda durublar. İkisi də gülümsəyir... Mənsə...
   
   Şəkilləri tərpətmək, güldürmək olmur. Onlar daha təbiidilər. Ömrün bir anında həmişəlik donublar. İçində olduqları ana sədaqətlə...
   
   
   
   ***
   
   
   
   Mənim balam, bu gündən başqa bir aləmə qədəm basırsan. Bundan belə nə etsən, deyəcəklər ki, daha uşaq deyilsən, artıq məktəblisən. Uşaqlığını gücnən əlindən almağa çalışacaqlar. Bu hələ başlanğıcdı. Həmişə sənə verdiklərindən daha çox şeylər almaq istəyəcəklər səndən... Mənim qeyri-adi ana nənəm vardı... Bənzərinə hələ rastlamadığım bir qadın, təpədən-dırnağa ləyaqət simvolu... Mənim ilk universitetim... Ona bənzər nənə olmaq istərdim sənə. Nənələr heç zaman qabağa keçmirlər. Mən də sənin ardınca gəlmək istəyirəm. Görüm, harayacan gedəcəksən. Hələ bərkiməmiş balaca ayaqlarını məktəb yolları bərkidəcək. Nə qədər gücün var irəli get!
   
   Amma istəyirəm arada dönüb geri baxanda məni də görəsən...
   
   
   
   ***
   
   Bu yazını sənə oxuyacağam. Nə zamansa özün də təkrar-təkrar oxuyarsan. İstəyirəm biləsən ki, mən bilikli, savadlı adamları mələklərdən də ucalarda görürəm. Yer kürəsi ona görə belə ləngərli, nizamlıdı ki, onun üstündə cild-cild kitablar var. Bir də,,, ağlım kəsəndən ağıllı adamların həsrətindəyəm. Elə adamların ki, onların yanında özüm oluram. Zəifliklərimi, qorxularımı etiraf edə bilirəm...
   
   Belələrindən ola biləcəksənmi?!...
   
   Olsaydın...
   
   Heyf ki, mənimlə dost olmağa sənin yaşın çatmır...
   
   Mənim də ömrüm çatmayacaq...


YAZARIN ARXİVİ

2015-01-10 : ƏN UZUN GECƏ
2014-11-15 : QIRMIZI İP
2014-07-12 : GEC OLMAYAN
2014-07-05 : SAMAN ÇÖPÜ
2014-06-21 : GÜNAHSIZ
2014-06-14 : GÜNAHSIZ
2014-06-07 : GÜNAHSIZ
2014-05-31 : GÜNAHSIZ
2014-05-24 : GÜNAHSIZ
2014-05-17 : GÜNAHSIZ
2014-05-09 : GÜNAHSIZ
2014-05-03 : GÜNAHSIZ
2014-04-26 : GÜNAHSIZ
2014-03-15 : SONUNCU YARPAQ
2014-03-08 : MONMARTR, 18-40
2014-03-01 : Marsa da uçsaq
2014-02-22 : DƏRD ZİRVƏSİ
2014-02-15 : GEC DƏ OLSA...
2014-01-25 : GÜNDƏLİK
2014-01-18 : XİLASKAR
2013-10-12 : NƏNNİ
2013-09-21 : PAYIZ GƏLİR...
2013-08-17 : ADSIZ DUYĞULAR
2013-08-03 : ƏHYA GECƏLƏRİ
2013-07-06 : Sən dönsən...
2013-06-22 : KÖYNƏK
2013-05-25 : ÖZGƏ DƏRDİ
2013-02-09 : AĞILDAN BƏLA
2013-01-26 : DARIXAN ADAMLAR
2013-01-19 : DƏLİLİK ZAMANI
2013-01-12 : ƏSKİ YARALAR
2012-12-01 : SUSUZ DƏNİZ
2012-09-22 : GƏLDİN...
2012-09-15 : BİR QUCAQ SABAH
2012-09-08 : ANGEDONİYA
2012-08-18 : "DÜBEYTİ"
2012-06-30 : O TƏNHA AĞAC...
2012-06-02 : AĞ QARANQUŞ
2012-02-18 : HARMONİYA
2012-01-14 : QONŞU QIZ
2011-12-31 : TƏLƏSİRİK...
2011-12-10 : AYAQYALIN
2011-11-19 : XƏZAN YELİ
2011-10-15 : TƏSƏLLİ
2011-08-06 : DƏYİRMAN
2011-07-16 : ÇOX AZ ŞEY
2011-06-25 : SAVAŞIN 70 YAŞI
2011-05-14 : "QARA QUTU"
2011-03-19 : VƏDƏ KÜLƏYİ
2011-03-05 : KİŞİSİZ...
2011-02-26 : YAZA NƏ QALDI?!.
2011-02-19 : ADİ HƏYAT
2010-12-31 : İL KEÇDİ...
2010-11-06 : İMTİNA
2010-08-21 : KİBRİT FALI
2010-07-24 : YEL DƏYİRMANI
2010-05-08 : XİLASKAR
2010-04-10 : QİYAMƏT
2010-03-20 : XINAYAXDI
2010-02-27 : BOŞLUQ
2010-01-09 : KARVAN GETDİ...
2009-12-26 : YUXU KİMİ...
2009-12-19 : DARIXANDA...
2009-12-12 : İMTAHAN
2009-12-05 : QUYU
2009-10-17 : ELDƏN AYRI...
2009-10-10 : GÖZÜ YOLDA...
2009-10-03 : TARAZLIQ
2009-09-26 : ...YALVARMA!
2009-09-12 : İLĞIM
2009-09-05 : BİR STƏKAN ÇAY
2009-08-08 : QIRMIZI
2009-08-01 : SƏKKİZ SAAT
2009-07-11 : AĞIRLIQ
2009-04-25 : SIĞINACAQ
2009-04-11 : SÖZ VAXTI
2009-02-14 : ÜÇÜNCÜ YOLÇU
2009-01-31 : BİXƏBƏR
2009-01-24 : QIRMIZI VƏ QARA
2009-01-17 : BAŞQA ADAM
2009-01-10 : 3 SAATLIQ NƏFƏS
2008-12-31 : QUM SAATI
2008-12-13 : QURBANSIZ
2008-11-22 : CİDDİ MÖVZU
2008-11-15 : ÜMİD VƏ QORXU
2008-11-01 : AĞ YOL
2008-10-18 : AG VƏ QARA
2008-10-11 : KÜTLƏ
2008-09-20 : TƏSƏLLİ
2008-09-06 : YAZIQLIQ
2008-08-23 : ATA EVİ
2008-08-02 : ÇAY PULU
2008-07-05 : YADDAŞ AĞRISI
2008-06-14 : ÇƏRÇİVƏ
2008-04-19 : SÖZ ARDINCA...
2008-03-30 : İRƏVANLILAR
2008-03-20 : YAZA ÇIXDIQ...
2008-03-08 : UTANCAQ
2008-02-23 : BOZ AY
2007-12-15 : DARIXAN ADAMLAR
2007-12-01 : BİZƏ QALSA...
2007-11-24 : İŞIQSIZ DÜNYA
2007-10-27 : ETİRAF
2007-10-06 : GÜNLƏR VARDI...
SON XƏBƏRLƏR
2019-09-23
2019-09-21


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
"Qarabağ", yoxsa "Sevilya"?

"Qarabağ" (42.86%)
"Sevilya" (57.14%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Vaxtilə ölkənin baş antisemiti Mixail Andreyeviç Suslov danışdığı bu anektoda hələ də gülürük.

Sovetin vaxtı.

Bulvara bir çəllək kvas gətirirlər. Satıcı onu qoşqudan açıb satmağa hazırlaşır.

Bir nəfər yaxınlaşır:

-Çəlləyin hamısının qiyməti nə edir?

-Özün hesabla: iki yüz litr, hər bardağı da 30 qəpikdən. Yüz iyirmi manat.

-Al, bu da sənin pulun, get gəz, kef elə. Axşam gəlib boş çəlləyi götürərsən.

-Yaxşı!

Satıcı çıxıb gedir. Kişi plakat açır: "Kvas pulsuzdur”.

Camaat əvvəlcə təəccüblənir. Sonra yavaş-yavaş yaxınlaşır. Sonra növbə, sonra uzun növbə, daha sonra əsl izdiham. Söyüş, hay-həşir. Kimi növbəsiz soxulur, kiminə çatmır. Dava, mərəkə, bıçaqlaşma.

Milis gəlib, izdihamı dağıdır. Təhrikçilərisə qoduqluğa.

Kişini də aparırlar.

Sıxma-boğmaya salırlar.

-Dava salmaqda məqsədin nə idi?

-Qətiyyən belə bir məqsədim yox idi!

-Qeyri-qanuni ticarətlə məşğulsan?

-Camaata havayı kvas paylayırsan. Şahidlər var.

-Deməli oğurlamısan!

-Öz pulumla almışam. İxtiyarım çatır.

-Bəlkə dəlisən?

-Normal adamam. Arayışım var.

-Yaxşı, başa düşdük, biz səni buraxırıq. Ancaq, de görüm, niyə bunu edirdin? Niyə öz pulunu göyə sovurursan? Niyyətin nədir?

- Yaxşı, qoy deyim. Mən artıq yaşlı adamam. Dəqiq bilirəm ki, kommunizmə kimi yaşaya bilməyəcəm. Ancaq çox istəyirdim ki, kommunizmin necə olacağını öz gözlərimlə görüm...

Kommunizmdə...





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK