viagra sipariş viagra satış palo santo viagra fiyatları viagra fiyatı time4bets kaçak bahis canlı bahis güvenilir bahis siteleri izmir escort live bet Film izle hacklink kiralık bahis sitesi satılık bahis sitesi Adalet.az | SİLİNMƏK VƏ... UNUDULMAQ DƏHŞƏTİ Adalet.az | SİLİNMƏK VƏ... UNUDULMAQ DƏHŞƏTİ Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

SİLİNMƏK VƏ... UNUDULMAQ DƏHŞƏTİ

29083    |   2014-04-12 09:49
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Bəlkə çox oxumağın elə də faydası yoxdu, deyə özümü qınadığım anlar da olur. Mənəvi tərəfi bir yana dursun, ən azından, gözünün nurunu itirirsən. Gözdən şirin şey yoxdu-bütün mövcudluğun qəlbimizə, beynimizə açılan qapılarıdı gözlərimiz. Onlarsız mütaliə zövqü də mümkün deyil, üstəlik...
Bir tərəfdən də, çox oxuduqca, çox da əzab çəkirsən...
Ancaq... özümüzlə nə vaxt bacarmışıq ki?! Yaxşı ki, yorğunluqdan, bezginlikdən doğan bu ötəri hissin əsiri olmuruq. Yoxsa...
Yoxsa, ruhumuzun ən dəyərli qidasını, zövqümüzün bəlkə də yeganə sığınacağını itirərdik. Sonra da içi boş qab kimi cingildəməkdən başqa heç nəyə yaramazdıq...
Bütün oxuduqlarımız da qəlbimizdəki boşluğu yetərincə doldurmur desəm, "Kaspi" qəzetinin ötən şənbə sayındakı "Ədəbiyyat" əlavəsində dərc olunmuş bir yazıdan aldığım zövqdən, zövqdən çox öyrənib təsəlli tapmağımdan danışmağa yaxşı bir giriş vermiş olaram. "İçimdə kədərə aid heç nə yoxdur" adlı yazıda Xose Luis Borxeslə 1984-cü ildə Buenos-Aires Universiteti fəlsəfə professorları və psixologiya fakültəsində təhsil alan tələbələrin görüşündə səsləndirilən suallar və yazarın cavabları təqdim olunur. Öncə yazının adı mənə qəribə göründü. Necə yəni, içimdə kədərə aid heç nə yoxdu?! Yazar olasan, kədərsiz yaşayasan?! Yazarların dünyanın dərdini çəkmək və qələmə almaqçın doğulduqlarını düşünmüşdüm həmişə. Yazar bir yana dursun, adi adamların da kədərsiz, düşüncəsiz siması mənə mənasız və darıxdırıcı görünüb, həmin şəxslərdən uzaq durmağıma səbəb olub indiyədək...
Deyəsən, tələsmişəm...
"...Ömrümü hər şeydən çox mütaliəyə həsr etmişəm. Və qiraətlə fərqinə vardım ki, fəlsəfi mətnlər oxumaq heç də ədəbi nümunələr oxumaqdan daha az əyləndirmir, daha az zövq vermir. Hətta aralarında elə də bir ciddi fərq belə yoxdur. Atam mənə kitabxanasını göstərəndə kitabxana mənə sonsuzmuş kimi görsənmişdi. Nəyi oxumaq istəsəm, oxuya biləcəyimi dedi, yəni sərbəst idim. Ancaq onu da dedi ki, nə oxuduqca mənə sıxıcı gələrsə, onu dərhal yerinə qoymalıyam... Oxumaq bir fəaliyyət kimi, iş kimi insanı əyləndirməlidir. Fəlsəfə də..."
Xəyala dalmaqçın əlimə fürsət keçmişdi. Sözləri bütöv oxumağa başlayan gündən əlimə düşən hər kitabı, qəzet-jurnalı necə acgözlüklə oxuduğum zamanlar ömrümün ən unudulmaz və zəngin çağları kimi gözümün önündən keçdi. Yorğunluq və bezginlikdən doğan düşüncələrim də həmin xatirələrin cazibəsində əriyiyb yox oldu... "Bir oxucunun, qiraətlə məşğul olan birinin həyatı mərhəmət oyandıracaq qədər səfil görünürdü mənə. Amma indi buna təbii ki, inanmıram. Sıradan bir oxucunun da həyatı digərlərininki kimi zəngin ola bilər".
Sonuncu cümləni oxuyanda ürəyindən tək bir arzu keçir: Tanrı mənə elə bir ömür verəydi ki, indiyəcən yazılan bütün kitabları oxuyaydım. Amma nə yazıq ki, mütaliəsi zəngin olanlar bu günümüzdə də çoxlarına səfil kimi görünürlər...
Dünyada istedadlı adamlar çoxdu. Amma ağıllılar və şəxsiyyətlər azdı. Lap nadirdi.
İstedadıyla yanaşı, həm də çox ağıllı kişiymiş bu Borxes...
Müsahibəni oxuduqca anlayırsan ki, yazarın fikrincə, mütaliə insanı tənhalıqdan da qoruyurmuş. Uzun ömür yaşadıqda illər ötdükcə yaxınlarını, doğmalarını bir-bir itirirsən. İtirdiklərinin yerini xatirələr tutur. Doldurmur, tutur. Xatirələr heç zaman canlı insanın təmasını-səsini, nəfəsini, toxunuşunu, söz-söhbətini əvəz edə bilməz. Sən olsa-olsa, özünü aldada bilirsən. Yoxluğuna dözə bilmədiklərindən ötrü dəli olmamaqçın saman çöpünə əl atırsan. Kitablar və xatirələr bütün darıxdıqlarının yerini doldura bilməsə də, səni həyata bağlamaqçın nəyəsə yarayır... "Mənim yaşımda birinin müasiri olmur, hamısı ölür. Səksən beş yaşıma girmək üzrəyəm, amma içimdə kədərə aid heç nə yoxdur. Arxada macəralar və kitablardan ibarət xatirələrlə dolu bir həyat var. Keçmiş həyatımı düşünəndə hərdən dostluqlarım, sevgilərim təbii ki, yadıma düşür, amma ən çox düşündüyüm şey kitablardır..."
Bu yerdə bir az tərəddüdlüyəm. Bilmirəm, kədərlənim, yoxsa, qibtə eləyim. Sözün düzü, səksən beş yaşlı sənətkarın bu nikbinliyi qarşısında kədərlənməkdən də utanırsan. Fəlsəfə ilə bağlı dediklərindən yazarın nikbinliyinin sirri açılmış kimi olur. Borxesin həyat fəlsəfəsi nikbinlikdən yoğrulub sanki. Hətta burada "sanki" sözü də artıqdı. Ona görə fəlsəfənin əyləncəli tərəfləri də var. Bu da-şübhələr üzərində işləməkdən ibarətdir. Doğrudan da, hər gördüyünə, oxuyub, eşidib öyrəndiyinə şübhə ilə yanaşanlar arayıb-axtarıb öz həqiqətlərini mütləq tapırlar. Bu həqiqətlər də onun həyatını istiqamətləndirəcək şəxsi fəlsəfəsindən başqa bir şey deyil...
"Fəlsəfə bizi dünyanın düşündüyümüzdən daha əsrarəngiz bir yer olduğunu göstərərək zənginləşdirir..."
Deyəsən, bu sözlərin müəllifindən fərqli olaraq, mən axıracan nikbin ola bilməyəcəm. Ölümün əsrarəngizliyi barədə suala verdiyi cavabdan sonra buna bir səbəb də tapa bilmədim.
"Məncə, ölüm bir ümiddir. Yox olmağın, mövcud olmamağın beynin dərk etmədiyi mütləqliyidir. Silinmək və unudulmaqdır..."
Hamletin monoloqu sayaq düşüncələr qəlbimi didib həmişə. Sonsuzluğun və əbədi sükutun olacağı barədə suallar və şübhələrə cavab tapmaqdan ötrü çox vurnuxmuşam içimdə. Ölümdən sonrakı həyata inanmaq istəmişəm. Bu dünyada doyunca görə bilmədiklərimə O Dünyada qovuşmaq ümidiynən yaşamışam...
Silinmək və unudulmaq dəhşəti dondurdu qəlbimi...
Yaxşı ki, müəllifin özü də bu fikirlərindən şübhəlidi. "...ola bilər ki, yanılıram. Bəlkə də başqa bir planetdə yaşamağa davam edəcəyik, fərqli bir həyatda yaşayacağıq. İndiki həyatımızdan heç də darıxdırıcı olmayacaq, amma bu həyatı qəbul etdiyim kimi onu da qəbul edəcəyəm. Ancaq doğrudan elə bir həyat olacaqsa, o həyata gənclik illərimdəen başlamaq və buradakı həyatımı tamamilə unutmaq istəyərdim".
Hə... indi rahat nəfəs ala bilərəm. Yoxsa...
Yoxsa, nə? Görəsən, əl uzatmadığın saman çöpü qalıbmı bu günəcən?!.

***
Məşhurluğu hərə bir cür istəyir. Kimi göz çıxarmaqdan ötrü, kimi fərqlənməkdən, kimi də yararlanmaqdan ötrü...
Amma məşhurluğun bir gözəl tərəfi var: özünə çoxlu həmfikir toplamaq, qəlbini tənhalıq sökəndə hardasa səni tanıyan və düşünən birilərinin olduğuna inanmaq... Bir də ona inanmaq ki, sən heç vaxt silinməyəcəksən, unudulmayacaqsan...
Ədəbiyyatımızın İsa Muğannasını itirdik. Silinəcəyini və unudulacağını düşünmək belə istəmirik. Dünyanın o başında xəstəxanalıq olan Markes bəlkə də Azərbaycan adlı məmləkəti tanımır. Burda isə bizlər onun halından xəbərdarıq...
Məşhurluğa haqq eləmək xoşbəxtlikdi. Gəlişini bilməsə də, gedişindən xəbər tutur dünya...
P.S. Görəsən, biz adi adamlardan bir zərrə də olsa, Kainatda qalacaqmı?!.


Vəsilə USUBOVA
vasila-usubova@mail.ru


İmza:

YAZARIN ARXİVİ

2015-01-10 : ƏN UZUN GECƏ
2014-11-15 : QIRMIZI İP
2014-07-12 : GEC OLMAYAN
2014-07-05 : SAMAN ÇÖPÜ
2014-06-21 : GÜNAHSIZ
2014-06-14 : GÜNAHSIZ
2014-06-07 : GÜNAHSIZ
2014-05-31 : GÜNAHSIZ
2014-05-24 : GÜNAHSIZ
2014-05-17 : GÜNAHSIZ
2014-05-09 : GÜNAHSIZ
2014-05-03 : GÜNAHSIZ
2014-04-26 : GÜNAHSIZ
2014-03-15 : SONUNCU YARPAQ
2014-03-08 : MONMARTR, 18-40
2014-03-01 : Marsa da uçsaq
2014-02-22 : DƏRD ZİRVƏSİ
2014-02-15 : GEC DƏ OLSA...
2014-01-25 : GÜNDƏLİK
2014-01-18 : XİLASKAR
2013-10-12 : NƏNNİ
2013-09-21 : PAYIZ GƏLİR...
2013-08-17 : ADSIZ DUYĞULAR
2013-08-03 : ƏHYA GECƏLƏRİ
2013-07-06 : Sən dönsən...
2013-06-22 : KÖYNƏK
2013-05-25 : ÖZGƏ DƏRDİ
2013-02-09 : AĞILDAN BƏLA
2013-01-26 : DARIXAN ADAMLAR
2013-01-19 : DƏLİLİK ZAMANI
2013-01-12 : ƏSKİ YARALAR
2012-12-01 : SUSUZ DƏNİZ
2012-09-22 : GƏLDİN...
2012-09-15 : BİR QUCAQ SABAH
2012-09-08 : ANGEDONİYA
2012-08-18 : "DÜBEYTİ"
2012-06-30 : O TƏNHA AĞAC...
2012-06-02 : AĞ QARANQUŞ
2012-02-18 : HARMONİYA
2012-01-14 : QONŞU QIZ
2011-12-31 : TƏLƏSİRİK...
2011-12-10 : AYAQYALIN
2011-11-19 : XƏZAN YELİ
2011-10-15 : TƏSƏLLİ
2011-08-06 : DƏYİRMAN
2011-07-16 : ÇOX AZ ŞEY
2011-06-25 : SAVAŞIN 70 YAŞI
2011-05-14 : "QARA QUTU"
2011-03-19 : VƏDƏ KÜLƏYİ
2011-03-05 : KİŞİSİZ...
2011-02-26 : YAZA NƏ QALDI?!.
2011-02-19 : ADİ HƏYAT
2010-12-31 : İL KEÇDİ...
2010-11-06 : İMTİNA
2010-08-21 : KİBRİT FALI
2010-07-24 : YEL DƏYİRMANI
2010-05-08 : XİLASKAR
2010-04-10 : QİYAMƏT
2010-03-20 : XINAYAXDI
2010-02-27 : BOŞLUQ
2010-01-09 : KARVAN GETDİ...
2009-12-26 : YUXU KİMİ...
2009-12-19 : DARIXANDA...
2009-12-12 : İMTAHAN
2009-12-05 : QUYU
2009-10-17 : ELDƏN AYRI...
2009-10-10 : GÖZÜ YOLDA...
2009-10-03 : TARAZLIQ
2009-09-26 : ...YALVARMA!
2009-09-12 : İLĞIM
2009-09-05 : BİR STƏKAN ÇAY
2009-08-08 : QIRMIZI
2009-08-01 : SƏKKİZ SAAT
2009-07-11 : AĞIRLIQ
2009-04-25 : SIĞINACAQ
2009-04-11 : SÖZ VAXTI
2009-02-14 : ÜÇÜNCÜ YOLÇU
2009-01-31 : BİXƏBƏR
2009-01-24 : QIRMIZI VƏ QARA
2009-01-17 : BAŞQA ADAM
2009-01-10 : 3 SAATLIQ NƏFƏS
2008-12-31 : QUM SAATI
2008-12-13 : QURBANSIZ
2008-11-22 : CİDDİ MÖVZU
2008-11-15 : ÜMİD VƏ QORXU
2008-11-01 : AĞ YOL
2008-10-18 : AG VƏ QARA
2008-10-11 : KÜTLƏ
2008-09-20 : TƏSƏLLİ
2008-09-06 : YAZIQLIQ
2008-08-23 : ATA EVİ
2008-08-02 : ÇAY PULU
2008-07-05 : YADDAŞ AĞRISI
2008-06-14 : ÇƏRÇİVƏ
2008-04-19 : SÖZ ARDINCA...
2008-03-30 : İRƏVANLILAR
2008-03-20 : YAZA ÇIXDIQ...
2008-03-08 : UTANCAQ
2008-02-23 : BOZ AY
2007-12-15 : DARIXAN ADAMLAR
2007-12-01 : BİZƏ QALSA...
2007-11-24 : İŞIQSIZ DÜNYA
2007-10-27 : ETİRAF
2007-10-06 : GÜNLƏR VARDI...
SON XƏBƏRLƏR
2019-08-22
2019-08-21


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
"Qarabağ", yoxsa “Linfild” ?

"Qarabağ" (75%)
“Linfild” (25%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ
Dünən yazıçı Samirə Zeynalovanın ad günü idi. Onu dəlicəsinə sevən Vəli Xramçaylının möhtəşəm məhəbbətindən də xəbərdarsınız. Qısası...
İkisi  ayrıca qeyd etdilər. Restoranda. Qarson toy havası vermək üçün tanıdığınız o üzərliyi yandırır. Yəni atır boşqabın içinə, tüstülədə- tüstülədə gəlir onların yanına " göz dəyməsin ".
boşqabı Samirənin başına fırladır və xanım onun qabına babat pul qoyur. Qarson sevinə- sevinə Vəli Xramçaylıya yanaşanda Samirə qışqırır :
- Ə bura gəl , ə. Nə iş görürsən? Onu da tüstüyə verirsən ki, göz dəyməsin? Ə, bir diqqətlə bax də... O boyda adamda göz dəyəcək bir şey görürsən ?!
-- ...



digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK