warez script warez forum Leaks Forum orkide Link kısaltma sitesi shell indir mavi orkide Link kısalt PHP Scriptler Ataşehir kadın kuaförü Warez forumu hacklink satın al cialis yorumları Adalet.az | BİS SEXTUS... Adalet.az | BİS SEXTUS... Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

BİS SEXTUS...

Münhen sövdələşməsi... Və dünyanın görmədiyi çadır

30638    |   2008-12-31 00:47
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

... Gəl, gözümün işığı, gəl. Gəl səni sürüşdürüm bu ağ kağızın üstündə o tərəf-bu tərəfə. Nə qədər vaxtdı ayrı düşmüşük. Heç bilmirəm kim küsübdü, sənmi məndən, mənmi səndən? Ya da ki, bu ayrılıq nədən oldu? İndi ilin bu son günlərində çözələməyə başlasam ki, qələmimlə məni ayıran səbəblər nədi, öz ruhumun labirintlərində ilişib qalacam. Lap bəsitindən yapışım - hər dörd ildən sonra ki, bir gün artıq çəkir, həmin ili şəxsən mən ağır keçirirəm, sınamışam. Yəni fevral 29 gündürsə, lap başlanğıcdan gözləməyə başlayıram ki, görəsən, ilin "sürprizi" nə olacaq? Bu mənada 2008 də istisna olmadı...
   
   Bizim planet Günəş ətrafında ilboyu dövrülüyünü tam sutka ərzində başa vurmur. 5 saat, 48 dəqiqə, 46 saniyə artıq qalır. Həmin bu artıq saatlar dörd ildə yığışıb bir sutka təşkil edir ki, o da ilin 366-cı günü olur. Ruslar bu ilə "visokosnıy qod" deyirlər. Latın dilində "bis sextus" (ikinci altılıq) sözündən götürülüb. Və hətta qədim yunan-roma tarixinin şərəfli günlərində də bu "uzun" illərin adı yamana çıxıbmış. Belə bir inanc var ki, bu "uzun" ildə dağıntı və fəlakətlərin sayı başqa normal illərdən artıq olur. Xəstə və qoca adamlar daha çox ölür. (Xüsusən fevral ayında. Februarus sözü latın dilində "təmizləmə" deməkdir. Belə çıxır ki, ölüm özü də bir növ təmizləmədi). Bu illərdə bağlanan nigahlar da uğurlu sayılmır. Amma bir istisna var ki, belə dövrlərdə qadınlar, qızlar özləri elçilik edə bilərlər. Bu onlara ayıb sayılmaz, heç kim də onlara "yox" deyə bilməz. Nə isə, bu, qüdrətli avropalıların inanclarıdır, bizdə necədi, deyə bilmərəm. Amma çox sürətlə qərbləşdiyimizdən, onların hər sarsaq adətini götürdüyümüzdən bu inanclara niyə laqeyd qalaq ki? Qlobal iqtisadi böhran hansı ildə başladı - "uzun" ildə. Bizi vurdu-vurmadı? Deyirlər vurmadı, amma görüntülər başqa hikmətlərdən xəbər verir. Sözümün canı budur - bir halda ki, avropalıların bütün dəyərsiz dəyərləri bizim üçün vacibdi, inanclar niyə olmasın? Bu illərdə (yəni "uzun" illərdə) dünyada, ölkədə və öz həyatımızda baş verən bütün olayları yada salın. Görəcəksiniz ki, haqlıyam. İndi mən çoxdan ayrı düşdüyüm sevimli qələmimi kağızın üstündə sürüşdürə-sürüşdürə bu lənətə gəlmiş "uzun" ildən qurtulmağıma sevinirəm. Başıma gələn bütün işlərə görə "uzun" ili ittiham edə-edə düşünürəm ki, yazmaq istədiyim nə qədər mövzular vardı. Özümü xatirəsinə borclu bildiyim nə qədər insan vardı - qələmim işləmədi. Təbii ki, ürəyimin dərinliyində əsl səbəblərin nə olduğunu bir mən bilirəm, bir də yuxarıdakı mütləq həqiqət. Amma vallah, sınamışam, bu "uzun" illər mənə heç düşmür. İndi Qəzza sektorunun bombalanmasına baxa-baxa ilin necə "xoş" bitəcəyini düşünürəm. Atəş düşdüyü yeri yandırır (sözün bütün çalarlarında). Uzaqbaşı, baxıb "vay-vay" eləyə bilərik. Bizə od qoyulanda kimin tükü tərpənir ki? Heç olmasa, onları dünya kanalları göstərirlər (mənası olmasa da). Uzaqbaşı, bir-iki həmsədr hətərən-pətərən danışıb çıxıb gedir, uzaqbaşı, bir-iki razılaşma imzalanır (bu razılaşmadan kim razı qalır, o da bilinmir). "Razılaşma" sözünü işlədirəm və yadıma düşür ki, mən axı bu il sentyabrın sonunda 70 illiyi tamam olmuş "Münhen razılaşması" haqqında yazı yazmaq istəyirdim. Sadəcə həmin vaxt başım həkimə, dərmana qarışdığından nə qədər mövzular kimi bunu da "rəfə" qoymuşdum. Amma gec deyil. Belə razılaşmalar hər zaman gündəmdədi, hər zaman aktualdı. Bir də ki, bu lənətə gəlmiş "uzun" il hələ bitməyib. Bir də ki, yazımın əvvəlində sevib-oxşadığım qələm(lər) nə qədər belə razılaşmalarımı, sövdələşmələrimi imzalayacaq...
   
   Deməli, belə. 70 il əvvəl 3-cü Reyx Almaniyasının Münhen şəhərində dörd dövlətin böyükləri yığışıb başqa bir dövlətin parçalanma planını müzakirə edib saziş bağlayırlar. Hitlerin təkidi ilə parçalanan dövlətin heç bir nümayəndəsini dəvət etmirlər. Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa və İtaliya razılığa gəlirlər ki, Çexoslovakiyanın Sudet vilayəti Almaniyanın ixtiyarına keçir. Və çexlər on gün ərzində öz hakimiyyət - icra orqanlarını, ordusunu həmin vilayətdən çıxarmalıdır. O vaxt dünya dövlətləri Avropada sülhü qorumaq naminə Hitlerin nazı ilə oynayırdılar, amma axırı nə oldu?
   
   Məşhur türk yazıçısı Yaqub Qədri Qaraosmanoğlu həmin illərdə Türkiyənin Praqada səfiri olub. Yazıçının "Zorən diplomat" kitabında bu dövr haqqında maraqlı qeydlər var. Kitabdan bəzi fraqmentləri sizin diqqətinizə çatdırmaq istəyirəm və dünya siyasətinin necə "əbədi fahişə" olduğunu da bir daha vurğulamaq istəyirəm.
   
   "Çemberlen Sudet vilayəti ayrılandan sonra guya Hitlerdən Çexoslovakiyanın təhlükəsizliynə lazımi zəmanət almışdı. Bunu təmin etməyi İngiltərə və Fransa öhdələrinə götürmüşdülər. Biz heç cür başa düşə bilmirdik ki, Avropada sülhü qorumaq işində ingilis dövlət xadiminin oynadığı rola gülmək lazımdır, yoxsa ağlamaq. Faciə ünsürləri məzhəkə ilə qarışmışdı. Tamaşaçılar gülməyə hazırlaşanda birdən gözlərindən yaş axırdı. Bu oyunun müqəssiri kim idi, aktyorlar, yoxsa pyes? Biz nahaq yerə bunu özümüzdən soruşurduq. Cari hadisələrin mahiyyətini əbəs yerə öyrənməyə çalışırdıq. Bu mənasızlığın içində guya "siyasi müdriklik" var idi. Lakin diplomatik izahatlar bunu şərh edə bilmirdi. Bəlkə bu faciəli məzhəkə arxasında bizim görmədiyimiz və bilmədiyimiz hansısa bir həqiqət gizlənmişdi? Bəlkə məhz bu həqiqət istər-istəməz zavallı dövlət xadimini bu cür uğursuz hərəkət etməyə, belə təhlükəli və əcayib işə getməyə vadar etmişdi?
   
   Doğrudan da o zaman qərəzsiz müşahidəçilər olduqca çox idilər. Onlar hesab edirdilər ki, Fransa və İngiltərə müharibədən çox qorxurlar, onların hərbi qüdrəti zəifləmişdi, ona görə də Çemberlenin Hitlerin ayaqlarına döşənməkdən başqa əlacı yoxdur. Lap elə deyək vəziyyət belə idi, ancaq yenə də bu qara sülhün carçısı olmaq ixtiyarını cənab Çemberlenə kim həvalə etmişdi?"
   
   ... Tarixdən xəbərdar olanlar bilirlər ki, Almaniya 1-ci Dünya Müharibəsindən ağır torpaq itkiləri ilə çıxmışdı. "Versal müqaviləsi"nə görə, Mərkəzi Avropa dövlətləri mövcudluqlarını Fransa və Böyük Britaniyanın diqqətli baxışları altında sürdürə bilərdilər. Ancaq 1933-cü ildə Hitlerin hakimiyyətə gəlişi vəziyyəti kökündən dəyişdi. Çexoslovakiyanın ərazisinə daxil olan Sudet vilayətində 3 milyon yarım alman yaşayırdı. Və yerli hakimiyyət orqanları ilə milli azlıq arasındakı münasibətləri heç də idillik adlandırmaq olmazdı. Almaniyanın güclənməsi isə Çexiya almanlarını get-gedə daha çox radikallaşdırırdı. 1938-ci ilin aprelində Berlinin birbaşa diqtəsi altında Sudetalman partiyası Karlsbad proqramı deyilən bir sənəd qəbul etdi (Karlsbad - indi bizim oliqarxların tez-tez ziyarət etdikləri Karlovı Varı şəhərciyi). Bu sənədə görə, Sudet almanları özlərinə böyük muxtariyyət tələb edir, çex məmurlarının almanlarla əvəz olunmasını israr edir və alman dünyagörüşünün (yəni nasional-sosializmin) yayılması üçün azad təbliğat şəraiti istəyirdilər. Bu, yalnız başlanğıc idi.
   
   Çexlərə böyüklük edəcək Fransa və İngiltərə isə susurdu. Düzdür, Fransanın baş naziri Eduard Daladye Parisin Praqa qarşısındakı öhdəliklərini "dəyişməz və müqəddəs" adlandırırdı, amma öz qüvvələrinə arxayın olmadığı üçün də İngiltərəsiz hər hansı bir hərbi konfliktə qoşulmaq istəyində də deyildi. Britaniyanın "sülhpərvər" baş naziri Nevil Çemberlen isə bəyan edirdi ki, "Bu, dəhşətli, fantastik və gözlənilməz olar ki, biz uzaq ölkədən, tanımadığımız adamlardan ötrü burda - İngiltərədə səngər qazaq və əleyhqaz geyinək..." Fransanın xarici işlər naziri Bonne isə deyirdi ki, "ölkənin siyasi-iqtisadi durumu imkan vermir ki, "ikinci dərəcəli" münaqişələrə görə müharibəyə qoşulsunlar".
   
   Çexoslovakiyanın bədbəxt prezidenti Beneşi gecə saat 3-də yuxudan durğuzub ölkədən qovdular. Hitler onu oralarda görmək istəmirdi. Az sonra Beneş demişdi: "İndi baş verənlər böyük Avropa faciəsinin proloqudur. Müharibə olacaq. Müttəfiqlərimiz indi bizimlə birlikdə yaxşı şəraitdə döyüşmək istəmədilər. Neynək, onlar bizim uğrumuzda döyüşəcəklər, amma o zaman bizim döyüşmək imkanımız olmayacaq".
   
   Əslində o vaxt Münhendə Avropanın da taleyi həll olunurdu. Sonrasını da bilirsiniz. İndi biz üzümüzü bu adamların nəvə-nəticələrinə tutub imdad diləyirik. Yenə müxtəlif şəhərlərdə bəyannamələr, sazişlər imzalanır, mahiyyəti eynidi. Münhen sövdələşməsinin kabusu dünya üzərində fırlanır. "Zorən diplomat" kitabından:
   
   "Bədnam Münhen sazişindən sonra görkəmli çexlərdən çoxunun mənəvi düşgünlüyə düşdüyünün şahidi olduq. Bir parça çörək üçün boyun əyməyə məcbur olan məmurları hələ demirəm, Beneşin sənayesində milyonlar qazanmış sənayeçi və bankirlər belə almanlarla əməkdaşlıq etmək arzusu ilə alışıb-yanırdılar.
   
   Demək olar ki, həmin günlərdə Çexoslovakiya batan gəmiyə bənzəyirdi. Hər kəs ancaq öz əmlakını və öz canını qurtarmağa çalışırdı. Praqada danışılan söhbət ancaq öz ailələrini Fransaya, İsveçrəyə, İngiltərəyə göndərənlərdən Avropanı kifayət qədər təhlükəsiz saymayıb, Cənubi Amerika ölkələrində sığınan, sərmayəsini London və Nyu-York banklarına keçirən, mağazalarını, fabriklərini və firmalarını əcnəbilərə verən adamlar haqqında idi.
   
   O zaman Praqada mən "kapitan gəmini tərk edərək, canını xilas edir" və "məndən sonra hər şey batsın" sözlərinin nə qədər geniş yayılmış həyat kodeksi olduğunu ilk dəfə gördüm. Yüzillik mədəni inkişaf ənənələri olmasına baxmayaraq, dirçəlişə ümidini itirən bir cəmiyyətdə mənəvi və əxlaqi sərvətlərin necə qiymətdən düşdüyü aydın oldu. Bəli, bu sərvətlər Çexoslovakiya kronası ilə bərabər dəyərini itirirdi, saxta pasportlarla milliyyətini dəyişən və yalan nigah kəsdirib yeni familiya götürən qadınlar arasında yarış gedirdi. Hətta ən yaxın qohumlar, ən səmimi dostlar və bir-birini sevən ər-arvadlar arasında hədə-qorxu gəlmə, böhtan və təqib halları hədsiz dərəcədə artmışdı. Adama elə gəlirdi ki, elə bu saat ata uşaqlarından, uşaqlar atalarından çuğulluq edəcək, bir-birlərinə böhtan deyəcək, bəzilərini kommunistlərlə dostluqda, digərlərini Almaniyaya düşmənçilikdə ittiham edəcəklər. Birtəhər öz canlarını qorumaq üçün!
   
   Fahişəlik və əxlaqsızlıq elə geniş yayılmışdı ki, Praqanın Babildən, Sodom və Qomorradan demək olar ki, heç bir fərqi yox idi. Barlar və kazinolar bir yana qalsın, ən kübar mehmanxanaların salonları da, qədim kölə bazarlarında olduğu kimi qızların və qadınların alqı-satqı bazarına, hətta deyərdim ki, qara birjalara çevrilmişdi. Mənə elə gəlir ki, qədim vaxtlarda da "kənizlər" və "kölələr" bu qədər ucuz və olar-olmazına nə alınmışdı, nə də satılmışdı. Mən özüm görməsəm də, eşitmişdim ki, nə qədər qəşəng cavan qızlar, əksər hallarda Almaniya və Çexoslovakiyanın zəngin yəhudi ailələrinin qızları sərhəddən azad bir ölkəyə keçmək, yaxud "sığınacaq almaq" xatirinə özlərini qarşılarına çıxan ilk əcnəbiyə təslim edirdilər".
   
   Aman Allahım, nə tanış söhbətlərdi, nə tanış mənzərələrdi? İndi bizə xoş təbəssümlə baxıb xoş vədlər verən xarici diplomatların danışığında Çemberlenin sözlərini eşidirəm: "BU, DƏHŞƏTLİ, FANTASTİK VƏ GÖZLƏNİLMƏZ OLAR Kİ, BİZ HANSISA UZAQ BİR ÖLKƏDƏN TANIMADIIMIZ ADAMLARDAN ÖTRÜ İNGİLTƏRƏDƏ SƏNGƏR QAZAQ VƏ ƏLEYHQAZ GEYİNƏK".
   
   Bax, belə...
   
   Dekabr ayı olsa da Qəzzada "februarusla" məşğuldurlar. Bu hadisələri fikirləşirəm, deyirəm bəlkə lənətə gəlmiş Bis sextus bitsə problemlər də bitər. Mən bu fikirlərdəykən Əbülfət Mədətoğlu girir otağa və "müjdələyir" ki, operator qızlar Vahid Əlifoğlunun yazısını itiriblər. Vahid qardaşımız çadırdan dünyaya baxır (düzdü, dünya onu görmür). Və ilin son yazısını göndərib bizə. Biz də itirmişik (deməli, biz də görə bilmirik). Atəş düşdüyü yeri yandırır, qardaş. Qəzzada da, burda da. Sənin üçün də hansısa şəhərdə bir sövdələşmə imzalanıb, həmin o şəhərdən də çadır görünmür. İndi mən bu "uzun" ilin dalınca söylənsəm də bilirəm ki, dərdlərimiz cəmiyyətdən gəlir, amma hərəmiz bir tərəfdə sövdələşib oturmuşuq da...
   
   
   
   P.S. Bu günlərdə mənə dəstək olan bütün dostlarıma təşəkkür edirəm. Özəlliklə Tofiq abiyə.
   
   


YAZARIN ARXİVİ

2019-04-07 : Olsunmu?!
2018-11-27 : SEVGİ ADASI
2018-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2018-06-23 : İNSAN
2018-05-27 : 100 cavan oğlan
2018-05-10 : SEÇİLMİŞ
2018-02-13 : Qızım...
2018-02-09 : GEDİŞ
2018-01-19 : MÜƏLLİM
2017-11-25 : Sincab günü
2017-09-24 : Miqr - A - siya
2016-12-16 : CANAVAR VAXTI
2016-07-04 : Polis günü...
2014-12-11 : SEÇİLMİŞ
2014-11-07 : BU DA MƏN...
2014-08-21 : BEŞ
2014-04-02 : Elegiya
2014-03-14 : Quo vadis?..
2013-09-18 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2012-11-02 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2012-10-11 : KÖRPÜ
2012-08-18 : NEKROFİLİYA...
2012-06-23 : İNSAN
2012-02-22 : SOYQIRIM
2011-12-15 : CANAVAR VAXTI
2011-10-29 : Yol ROMANI
2011-10-22 : Yol ROMANI
2011-10-08 : Yol ROMANI
2011-10-05 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2011-05-21 : TELESKOP
2011-04-30 : MAY NƏĞMƏSİ
2011-04-23 : SEVGİ ADASI
2011-04-16 : SEVGİ ADASI
2011-04-09 : SEVGİ ADASI
2011-03-12 : MÜƏLLİM
2010-12-18 : MÜSAHİBƏ
2010-10-02 : WOMAN IN LOVE
2010-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2010-05-08 : SEÇİLMİŞ
2010-05-01 : MAY NƏĞMƏSİ
2009-11-14 : SARI ODALAR
2009-08-22 : BEŞ
2009-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2009-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2009-02-28 : FALA BAXIRAM
2009-02-07 : ANANIN KİTABI
2009-01-31 : BLOKADA
2009-01-24 : YADA DÜŞDÜ
2009-01-17 : İKİ SEVGİ
2008-12-31 : BİS SEXTUS...
2008-07-12 : SEZON FİNALI
2008-06-28 :
2008-06-24 : İNSAN
2008-06-21 :
2008-06-07 : NATURALİST YAZI
2008-05-31 : 555
2008-05-24 : YÜZ CAVAN OĞLAN
2008-05-17 : SORĞU
2008-05-03 : MAY NƏĞMƏSİ
2008-04-26 : ƏLAC NƏDİR?
2008-04-05 : DEPRESSİYA
2008-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2008-03-15 : QUO VADIS?..
2008-03-12 : ETİRAF
2008-02-16 : PAY
2008-02-12 : MƏN VƏ SƏN
2008-01-08 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-12-12 : SEÇİLMİŞ
2007-11-24 : RƏĞBƏT
2007-11-17 : AY ÖLKƏSİ
2007-11-15 : ƏZİZ İNSAN
2007-10-06 : YOLDAŞ ÇE
2007-09-29 : DAMA ÇIXAQMI?
2007-09-15 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2007-09-11 : BİR GÜN...
2007-07-09 : SƏS
2007-06-30 : HAVA AXINLARI
2007-06-23 : İNSAN
2007-06-09 : İMTAHAN
2007-05-26 : J F K
2007-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2007-05-09 : SEÇİLMİŞ
2007-05-05 : BƏHANƏ
2007-04-28 : NAĞIL
2007-03-10 : İT DƏFTƏRİ
2007-03-08 : QADIN BAYRAMI
2007-02-24 : SOYQIRIM
2007-02-17 : KÖRPÜ
2007-02-16 : TƏZADLAR
2007-02-16 : İMTAHAN
2007-02-16 : SAKİT MÖVSÜM
2007-02-16 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2007-02-16 : DAŞ
2007-02-12 : QƏLƏBƏ GÜNÜ
2007-02-10 : MÖVZU
2007-01-27 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-01-20 : SAKİT MÖVSÜM
2007-01-13 : Ehtiyac
2006-12-30 : HƏMRƏYLİK
2006-12-16 : CANAVAR VAXTI
2006-12-13 : QOVŞAQ
2006-12-09 : QOVŞAQ
2006-11-25 : ZƏİF BƏND
2006-11-11 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2006-11-04 : PASSİO
2006-10-28 : ŞƏKİLÇİ
2006-09-25 : DAŞ
SON XƏBƏRLƏR
2019-05-20


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Kubokun sahibi kim olacaq?

"Qarabağ" (71.43%)
"Qəbələ" (14.29%)
"Sumqayıt" (7.14%)
"Zirə" (7.14%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Aqşin Yenisey dostları ilə babat yeyib-içir, sonra gedir əmisigilə. Həyətdə it daraşır buna, qolun-qılçın cırmaqlayır. Evə girəndə əmisi deyir:

- Ay bala, bu nə haldı?

- İt tutdu.

- Ə, it bağlıydı axı?!

Aqşin:

- Əmi, it bağlıydı ey, amma mən açıqıydım.





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK