Film izle hacklink kiralık bahis sitesi satılık bahis sitesi Adalet.az | NO TO RACİSM ! Adalet.az | NO TO RACİSM ! Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

NO TO RACİSM !

25700    |   2008-06-28 17:46
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

... Avropa futbol çempionatı bizim evdə əməlli ikitirəlik yaradıb. Türk millisinə tərəfdarlıq öz yerində, amma evdəki böyüklərin ruslara rəğbətlə yanaşması oğlumu əsəbləşdirir. Oğlum bizi anlamır - onun yaxın qonşuları ruslar olmayıb, həyətdə rus uşaqları ilə oynamayıb, o, Moskvaya paytaxt kimi baxmayıb, həmin paytaxtın küçələrində veyllənməyib, həmin millətin mahnıları, filmləri ona doğma deyil. Ötən əsrin 80-ci illərində doğulan uşaqlar başqa dövrün övladlarıdı. Onlar üçün Rusiyanın Dövlət Himni qulağa xoş gəlmir (Putinin çoxbilmiş siyasətindən biri də Dövlət Himninin yeni redaktə ilə Sovet himninə qayıtması idi. Keçmiş Sovet xalqları bu himni hələ də çox doğma sayırlar. Nostalji adamları rahat qoymur), komandalarda oynayacaq oyunçuların adları açıqlananda avropalıların təhriflə ifadə etdikləri sözlərə düzəliş vermirlər. Yeni nəsil rus idmançılarına bizim kimi "bizimkilər" demir. Əksinə, oğlum məndən "xeyir ola, rusdan sənə nə var" soruşur. "İndi heç nə" deyirəm, "amma əvvəl var idi". "Nə var idi" deyir. "Ay balam, rusların vaxtında bizim ən ucqar dağ kəndimizdə də məktəb var idi. Onların vaxtında qız uşaqlarını məktəbdən çıxarıb 12 yaşında ərə vermirdilər. Onların vaxtında 12 yaşında uşaqlar məktəbdən yayınıb avtobuslarda konduktorluq eləmirdi" -deyirəm- "Bir də bu qədər olub-keçəni unutmaq olmaz. Ürəyimlə, qanımla türklərə bağlı olsam da, şüurumla, beynimlə ruslara yaxınam". "Ruslar olmasa məktəb olmazdı?"- deyir oğlum. "İndi niyə yoxdu, başqa müstəmləkələrdə niyə olmayıb?"- cavab verirəm. "Əşi, qoy futbola baxaq". Hərə öz fikrində, öz düşüncəsində ekranı izləyir. Futbol çempionatı özünə yeni deviz tapıb: "İrqçiliyə yox deyək!" (İngiliscə "No to racism!") Bu avropalılar çox saxtakardılar. Dünyanın ən böyük irqçiləri özləri, bütün millətlərə yuxarıdan baxan özləri, nə qədər xalqları dünyanın etnoqrafik xəritəsindən silən özləri, irqçiliyə "yox" deyən də özləri? Gözünün, saçının, dərisinin rənginə görə insanları ayıran kimdi görəsən? Mən sərhəd məntəqələrində aşağılayıcı prosedurları gözümlə görmüşəm. Elə bizim şəhərdə yerləşən Avropa səfirliklərində viza alarkən bizlərə olan münasibəti də gözümlə görmüşəm. Bu, irqçilik deyil? Elə bu çempionatda hakimlərin türklərə və ruslara yanaşması nə idi görəsən, irqçilik deyildi? Türk komentatorun dediyi "Əynindəki forma qırmızıysa, gördüyün sarı kart olacaq" ifadəsi çox yerindəydi. Amma dəxli yoxdu, nə qədər qarşısını almağa çalışsalar da yenidən dirçəlişin önünü rəngbərəng kartlarla almaq mümkün olmayacaq. Sadəcə türklərə də, ruslara da bir az ağıllı olub birləşmək lazımdır. Sovet İttifaqı böyük anlamda slavyanların və türk respublikalarının ittifaqı idi. Bu gün də Rusiyanın ərazisində milyonlarla türk yaşayır. Elə rus millətinin də kökü slavyanların və türklərin birliyindən gəlir. Tarix boyu ingilis siyasəti bu xalqların arasına girib, müharibələr olub. Yenə deyirəm, bu iki ölkənin xalqı bir az ağıllanmalıdılar. Bax, onda yenə Avropa onların ayaq səslərindən diksinəcək. Bax, onda irqçiliyə son qoyulacaq. Məlum həqiqətdir ki, bu iki xalq fəth elədiyi torpaqlarda irqçi siyasət yürütməyib.
   
   
   
    ***
   
    1529-cu ildə Sultan Süleymanın ordusu Habsburq imperiyasına yürüş eləyəndə və paytaxtını mühasirəyə alanda Vyana kiçicik bir şəhər idi. Hətta Dunay çayı da şəhərin hüdudlarından kənarda idi. Demək olar ki, bütün Avropanın qorxu ilə izlədiyi Sultanın döyüşçüləri ilk dəfə burda yaxşı döyüşə bilən ordu ilə üzləşdilər. Sentyabr-oktyabr aylarında şəhər mühasirədə qalsa da Sultanın ordusu Vyanaya girə bilməmişdi. Soyuqların başlaması ilə Sultan Süleyman geri qayıtmaq fikrinə düşür və böyük vəzir İbrahim paşa özlərinin geri çəkilmələrinin səbəblərini izah edən bir məktub göndərir şəhərin hakimlərinə: " Mən İbrahim paşa sizə - cəsur və nəcib döyüşçülərə bildirmək istəyirəm ki, biz bura şəhərinizi fəth eləmək üçün yox, sizin ershersoqla döyüşmək üçün gəlmişdik. Məhz buna görə burda vaxt itirdik və hersoqla döyüşə bilmədik. (Ershersoq Ferdinand şəhərdən qaçmışdı - müəllif)".
   
    Vyananı ala bilməsələr də bütün Habsburq imperiyası türk süvarilərinin ayaqları altında qaldı. Vətənə döndükləri 20 gün ərzində Avstriya talan olundu, minlərlə əsir götürüldü. Dekabrın ortalarında İstanbula qayıdan Sultan yenidən Vyanaya çox illər sonra ahıl yaşlarında dönəcək. Amma 1529-cu ildən sonra Avropa türk qorxusu ilə yaşayır. Vyananın mühasirəsi Avropa kral saraylarını çox həyəcanlandırmışdı. Reformasiyanın banisi Martin Lüter böyük izdiham qarşısında dua edərək türk terrorundan xilas olduqlarına görə Yaradana minnətdarlıq etmişdi. "De Bello Turcica" traktatında türkləri Allahın düşməni adlandırmışdı. Qəribədir ki, 1530-cu ildə qalib avstriyalılar guya məğlub osmanlılara müttəfiqlik təklifi ilə müraciət edirlər. İmperator Karl öz adından olmasa da ershersoq Ferdinandın adından türklərə sülh təklif edir. İbrahim paşa elçiləri böyük ustalıqla yola salır: "Siz iddia edirsiniz ki, İspaniya kralı da, Ferdinand da Roma Papası ilə barışıblar. Amma bizə elə gəlir ki, bu barışıq səmimi deyil, çünki sizin qoşunlarınız Romanı talan edib, Papanı isə əsir alıb. Macarıstan taxtına oturmaq arzusunda olan Ferdinanda gəldikdə isə... Biz Buddaya çatanda onu orda tapmadıq, qaçmışdı. İrəliyə gedib gözəl Vyanada da axtardıq, orda da tapmadıq. Ershersoq ordan da qaçmışdı. Biz Avstriyanı işğal etmək niyyətində deyildik, sadəcə o başından bu başına yürüş etdik. Bizim akınçılarımız sizin ərazilərdə göstərdilər ki, əsl sahib kimdi... Ferdinand indi hardadı? Siz iddia edirsiniz ki, Macarıstana qayıtmağa hazırlaşır, amma bu doğru deyil. Çünki onun ordusu da ora getməkdən boyun qaçırır. Onlar, yəni ordu bizim taxtda oturtduğumuz Yanuş Zapolyayiyə tabe olublar. Ferdinand gözəl yalanlar sənətinə sahiblənib, amma kral taxtına sahiblənə bilməyib".
   
    Bu elə bir dövr idi ki, Avropa saraylarında kimin taxt sahibi olacağını Osmanlı müəyyən edirdi. İki əsr sonra ruslar da bu fürsəti ələ keçirdilər. Napoleonun məğlubiyyətindən sonra da, Birinci və İkinci Dünya Müharibələri zamanı da Avstriya rusların ayaqları altında qaldı. Eyni vaxtda hakimlik etmiş iki möhtəşəm şəxsiyyətin - Sultan Süleymanın və İvan Qroznının uzaqgörən siyasəti hesabına. Qərb tarixçiləri bu iki monarxı müqayisə edəndə yazırlar ki, İvan Qroznı Süleymandan daha çox aziat idi. Onun sələfləri tatar istilasında yaşamışdılar və 250 il Şərqin birbaşa təsiri altında dəyişmişdilər. Ruslar bu fikri inkar edir, amma neçə əsrdir ki, Sultan Süleymanın sahibləndiyi Qara dəniz uğrunda savaşdan da tam qalib çıxa bilmirlər. Qara dəniz heç zaman bütünlükdə rusların olmadı. İndi isə... İndidən heç danışmağa dəyməz.
   
    Avropalıların, xüsusilə Vatikanın təsiri altında rus çarları öz köklərindən uzaqlaşıb üzlərini Qərbə çevirdilər və avropalılar kimi türkləri də, türk sultanlarını da "xəstə" adlandırmağa başladılar. Dünyanın iki böyük qüdrəti üzbəüz dayandı. Amma Qərb bu gün də həm rusları, həm də türkləri vəhşi adlandırır. Nə rusları, nə də türkləri qəbul edir. Heç biri də olub-bitənlərin üstündən bir xətt çəkib birləşə bilmir. Rusların gözü hər zaman Dardanel və Bosfor boğazlarındadı. Türklərin gözü də Qara dənizin şimal sahillərində. Və bu gün tərəfdarların, yəni fanatların mühasirəyə aldığı Vyanada hər ikisi uduzur.
   
   
   
    ***
   
    Oyun rusların məğlubiyyəti ilə bitdi. Oğlum mənə qalib nəzərlərlə baxır:
   
    - Səninkilər uduzdu!
   
    - Mənimkilər?.. Hə, nolar, hər dəfə qalibiyyət olmaz ki?.. Əynindəki forma qırmızı olarsa, görəcəyin bu olacaqdı da.
   
    - Nə vaxt olub ey, qələbə?
   
    ...
   
    Cavab vermirəm, uşaqdı, hələ çox mətləbləri anlamır. Anlamır ki, dünyanın mizan-tərəzisinin düzəlməsi üçün yenidən türkün də, rusun da dirçəlməyi lazımdır. Bax, onda "No to racism!" olacaq.


YAZARIN ARXİVİ

2019-04-07 : Olsunmu?!
2018-11-27 : SEVGİ ADASI
2018-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2018-06-23 : İNSAN
2018-05-27 : 100 cavan oğlan
2018-05-10 : SEÇİLMİŞ
2018-02-13 : Qızım...
2018-02-09 : GEDİŞ
2018-01-19 : MÜƏLLİM
2017-11-25 : Sincab günü
2017-09-24 : Miqr - A - siya
2016-12-16 : CANAVAR VAXTI
2016-07-04 : Polis günü...
2014-12-11 : SEÇİLMİŞ
2014-11-07 : BU DA MƏN...
2014-08-21 : BEŞ
2014-04-02 : Elegiya
2014-03-14 : Quo vadis?..
2012-11-02 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2012-10-11 : KÖRPÜ
2012-08-18 : NEKROFİLİYA...
2012-06-23 : İNSAN
2012-02-22 : SOYQIRIM
2011-12-15 : CANAVAR VAXTI
2011-10-29 : Yol ROMANI
2011-10-22 : Yol ROMANI
2011-10-08 : Yol ROMANI
2011-10-05 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2011-05-21 : TELESKOP
2011-04-30 : MAY NƏĞMƏSİ
2011-04-23 : SEVGİ ADASI
2011-04-16 : SEVGİ ADASI
2011-04-09 : SEVGİ ADASI
2011-03-12 : MÜƏLLİM
2010-12-18 : MÜSAHİBƏ
2010-10-02 : WOMAN IN LOVE
2010-09-22 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2010-05-08 : SEÇİLMİŞ
2010-05-01 : MAY NƏĞMƏSİ
2009-11-14 : SARI ODALAR
2009-08-22 : BEŞ
2009-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2009-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2009-02-28 : FALA BAXIRAM
2009-02-07 : ANANIN KİTABI
2009-01-31 : BLOKADA
2009-01-24 : YADA DÜŞDÜ
2009-01-17 : İKİ SEVGİ
2008-12-31 : BİS SEXTUS...
2008-07-12 : SEZON FİNALI
2008-06-28 :
2008-06-24 : İNSAN
2008-06-21 :
2008-06-07 : NATURALİST YAZI
2008-05-31 : 555
2008-05-24 : YÜZ CAVAN OĞLAN
2008-05-17 : SORĞU
2008-05-03 : MAY NƏĞMƏSİ
2008-04-26 : ƏLAC NƏDİR?
2008-04-05 : DEPRESSİYA
2008-03-20 : ƏNƏNƏLƏR
2008-03-15 : QUO VADIS?..
2008-03-12 : ETİRAF
2008-02-16 : PAY
2008-02-12 : MƏN VƏ SƏN
2008-01-08 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-12-12 : SEÇİLMİŞ
2007-11-24 : RƏĞBƏT
2007-11-17 : AY ÖLKƏSİ
2007-11-15 : ƏZİZ İNSAN
2007-10-06 : YOLDAŞ ÇE
2007-09-29 : DAMA ÇIXAQMI?
2007-09-15 : LEYSAN ÖZLƏMİ
2007-09-11 : BİR GÜN...
2007-07-09 : SƏS
2007-06-30 : HAVA AXINLARI
2007-06-23 : İNSAN
2007-06-09 : İMTAHAN
2007-05-26 : J F K
2007-05-19 : ATA OLMAQ HAQQI
2007-05-09 : SEÇİLMİŞ
2007-05-05 : BƏHANƏ
2007-04-28 : NAĞIL
2007-03-10 : İT DƏFTƏRİ
2007-03-08 : QADIN BAYRAMI
2007-02-24 : SOYQIRIM
2007-02-17 : KÖRPÜ
2007-02-16 : TƏZADLAR
2007-02-16 : İMTAHAN
2007-02-16 : SAKİT MÖVSÜM
2007-02-16 : MÜƏLLİM GÜNÜ
2007-02-16 : DAŞ
2007-02-12 : QƏLƏBƏ GÜNÜ
2007-02-10 : MÖVZU
2007-01-27 : İKİ ÜZLÜ AY
2007-01-20 : SAKİT MÖVSÜM
2007-01-13 : Ehtiyac
2006-12-30 : HƏMRƏYLİK
2006-12-16 : CANAVAR VAXTI
2006-12-13 : QOVŞAQ
2006-12-09 : QOVŞAQ
2006-11-25 : ZƏİF BƏND
2006-11-11 : ƏQRƏB BÜRCÜ
2006-11-04 : PASSİO
2006-10-28 : ŞƏKİLÇİ
2006-09-25 : DAŞ
SON XƏBƏRLƏR
2019-10-16
2019-10-15


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Dövlət xəstəxanaları pulludu, yoxsa pulsuz?

Pullu (83.33%)
Pullsuz (16.67%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Millət vəkili Elman Məmmədov bir tədbirdən çıxanda bir xanım ona yaxınlaşaraq:

- Müəllim, səhv etmirəmsə, siz mənim uşaqlarımdan birinin atasısınız.

Elman müəllim təlaşla:

- Məəən?

Xanım:

- Müəllim, təlaşa düşməyin, mən müəlliməyəm, dərs dediyim uşaqları nəzərdə tuturam.





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK