SON DƏQİQƏ:

Əbülfət MƏDƏTOĞLU: Bakıdan Trabzona könül yolu

  21707   |  
Şriftin ölçüsü  

(Əvvəli burada)

... Artıq əməlli-başlı qaranlıq bürüyüb ətrafı. Necə deyərlər, yalnız yol kənarındakı közərən işıqlardan ətrafı izləmək mümkündür. Mən də bu qaranlığın içində xatirələri çözə-çözə yol gedirəm... gedirəm ki, səhərimi Trabzonda açım... gedirəm ki, bu şəhərdə ürəyimi müalicə edən, onun yaşamaq imkanını artırmağa səbəbkar olan həkimimin qəbuluna düşəm... gedirəm ki, bir az nəfəs alam. Elə bir nəfəs ki, o məni ağrıların caynağından müəyyən zaman kəsiyi üçün qoparsın...

Bəli, artıq yolçusu olduğum "Metro”nun sərnişinlərinin çoxu şirin yuxudadı, hətta xoruldayanlar da var. Tək-tək sərnişinlər isə ya mobil telefonla "oynayırlar” ya da kiminləsə danışırlar. Özümdın asılı olmayaraq, həmin söhbətlərin qulaq şahidinə çevrilirəm. Tiflis-Batumi yolu yaşayış massivlərinin içərisindən keçib gedir. Həmin qəsəbə və kəndlərin sakinlərinin yol kənarında düzdükləri alış-veriş malları, xüsusilə meyvə-tərəvəz və bir də özlərinin bəh-bəhlə yedikləri milli çörəkləri düzülüb. Elə bizim magistralların kənarlarında olduğu kimi, bu yol boyunca da alver heç də pis getmir. Gecə saat 3 radələrində avtobus bir türk lokantasının qarşısında dayanır. Sürücü 15 dəqiqəlik fasilə elan edir. Məqsəd yolçular üçün su, meyvə şirələri və çay ehtiyatını yeniləməkdi. Hamı kimi mən də fürsətdən istifadə edib avtobusdan düşürəm. Siqareti yandırıb ətrafa boylanıram. Dayandığımız kiçik bir məkanda daha çox türklərin nəfəsi duyulur. Çünki bu lokantada çalışanların əksəriyyəti türklərdi. Mən də söhbət həvəskarı olduğumdan onlardan söz qoparmaq istəyirəm:

- Əfəndim, burda durum necədi?

- Abi, şükür, dolanırıq.

- Əfəndim, dolanmaq hər yerdə mümkündür. Amma burada farklı bir şeylər varmı?

- Abi, mən siyasət adamı deyiləm. Amma sorursunuzsa deyim ki, gürcülər bizim kimliyimizi də bilirlər və bizim onlarla anlaşmamızın farkına da vara bilirlər. Odur ki, sakin-sakin hərəmiz öz işimizi görürük.


Bəli, bu qısa söhbətdən bir daha hiss edirəm ki, mənim Gürcüstanın girişində keçid qapısında duyduqlarım heç də təsadüf deyil və üstəlik Batumidən keçib gedərkən həmin sonuncu sərhəd qapısında da oxşar mənzərəni bir daha yaşadım. Yaşadıqlarımın bir ucu sovet dönəminə gedib çıxırdı. Belə ki, həm bizdən Gürcüstana, həm Gürcüstandan Türkiyəyə, həm də Gürcüstandan bizə keçidlərdə bir xoşagəlməyən mənzərə var. Hər kəs səndən nə isə xahiş edir, hər kəs səndən onun bir blok siqaretini və yaxud bir-iki ədəd araq və yaxud çaxırını özünlə sərhəddən keçirməyini istəyir. Tanımadığım bu adamlar elə yalvar-yapış edirlər ki, qalırsan çarəsiz. Mən yol boyu məhz Gürcüstanla bizim və Türkiyənin aramızda yaşanan bu mənzərənin nə qədər acınacaqlı olduğunu düşünüb bu nəticəyə gəldim ki, bu alverçi psixologiyası Sovet dönəminin qalığıdır. Ona görə bu qənaətdəyəm ki, Türkiyədən, yəni Sarp deyilən məntəqədən keçəndə kimsə səndən nəyisə Gürcüstan tərəfə keçirməyi rica etmir. Həqiqətən bu ağrılı bir məsələdir. Bu işdə gürcülərin Türkiyəyə alkoqol və siqaret keçirmək həvəsi lap kəllə-çarxa vurubdu...

Artıq səhər saat 5-dir. Biz Gürcüstan sərhəddindən keçib Türkiyə ərazisindən yolumuzu davam etdiririk. Qara dənizin sahili boyu hərəkət edən avtobusun pəncərəsindən dənizi seyr edərkən yadıma bu şəhərə ilk gəlişim və o gəlişin ilk təəssüratı olan misralar düşür.


Mən bu qoca şəhərə

Ümid dalınca gəldim...

Bu ümiddən bir zərrə -

Soraq alınca gəldim...


İçimdəki zərrədi

Fərq eləməz hər nədi...

Yer yataqsız çərrədim –

Ona, balınca gəldim!..


Dağ üstə düşdü dağım

Doğrandı qol-budağım...

Külək çevirən tağım –

Barsız qalınca, gəldim...


Kiprikdə şeh, gözdə nur

Boyunu sev, göz də vur...

O qız məni gözlədir –

Dilə salınca gəldim...

Bəli, artıq Türkiyənin Qara dəniz boyunca uzanan şəhərlərini keçirəm.. Of, Rizə, Artvin... və digərləri yavaş-yavaş arxada qalır. Şəhərlər oyanır. Və mən bu oyanan şəhərin dan üzünə, sübh çağına doğru yüksələn azan səslərini də eşidirəm. Az qala ləpələrin səsilə azan səsi bir-birinə qarışıb bəndənin Tanrıya duası kimi səslənir. İçimdəki bir rahatlıq məni elə bürüyür ki, elə bil yol boyu çəkdiklərim, düşündüklərim, qarşılaşdıqlarım hamısı Gürcüstan sərhəddində qalıbdı. Özüm də hiss etmədən ağlıma gələn fikri pıçıldayıram:


- Gürcü gömrükçüləri və sərhədçiləri sıxıntılarımı və ağrılarımı gömrük nəzarətindən keçirməyə imkan vermədilər! Sağ olsunlar!

Hə, yol üstündə Kamal Paşa deyilən bir məntəqə var. Avtobus buradakı özlərinə aid dayanacağa yan alır. Bu bizim Türkiyə ərazisində ilk suyunu içib, çörəyini kəsdiyimiz ilk ünvandı. Yol boyu bizə istirahət dəqiqələrini xatırladan şəxs (onunla yolda bir balaca sözümüz çəp gəldiyindən heç adını öyrənməyə maraq göstərmədim – Ə.M.) bildirdi ki, yarım saat burda dayanacağıq. Hər kəs çayını, kofesini sifariş verə bilər. Mən həvəslə bir türk qəhvəsi istədim və bəzilərimizə xoş gəlməyən, yəni acı olduğu üçün çoxlarının maraq göstərmədiyi bu qəhvəni həvəslə nuş edirəm... Elə yolüstü yeməkxanada yadıma bu torpaqlarla bağlı yazdığım misralar düşür:

Qayaların çapığı bir yaraşıq

boylanıram – gözəlliyə baxıram.

Gözəlliyin göz qaytaran silahı –

Tala-tala üzərliyə baxıram.


Bulaqların şırıltısı pıçıltı

Qulaq asdım, vallah eynim açıldı.

Gördüklərim gözlərimə qaçırdı –

Ruh oxşayan özəlliyə baxıram.


Ağlım qalıb xan çinarda, palıd da

Bir budağı ildırımdan yanıb da!

Ürəyimin gözlərini alıb da –

Mən dörd gözlə gözəlliyə baxıram.


Bu şeiri Trabzonu ilk dəfə görəndə yazmışam və həmin şeiri yaza-yaza Qarabağımı, kəndimi, düşmən tapdağı altında olan torpaqlarımızı düşünmüşdüm. Çünki gördüyüm mənzərə mənə Qarabağı xatırlatmışdı – Şuşanı, Kəlbəcəri, Laçını, Füzulini, Qubadlını, Zəngilanı, Cəbrayılı, Xocalını, Xocavəndi xəyalən gəzmişdim orda, özü də ağlaya-ağlaya. Dağların, dağlarımın əkizi, çayların, şəlalərin, bulaqların, göllərin gözümü açandan gördüklərimin əkizi olduğunun şahidinə çevrilmişdim. Elə bil ki, ürəyim nanə yarpağına dönmüşdü. Elə çırpınırdı, elə əsirdi ki, sanki indi qopub yerə düşəcəkdi. Amma...

Bir az dözümüm var imiş! Hələ ayaqda qalmaq müddətim başa çatmayıbmış. Ona görə də dözdüm. O mənzərəni seyr edə-edə düşmənin gəzdiyi yerləri xəyalımda canlandırdım, qoşalaşdırdım. İnanın ki, bu, obrazlı, pafoslu ifadələr deyil. Bu, mənim içimdən qalxan və burula-burula da Tanrıya doğru üz tutan keçdiyi yoldu. Yəni ahımdı, ünümdü, fəryadımdı və bir də...

İçimdəki tüstünün acısı məni gözlərimi ovuşdurmağa məcbur edir. Bax, bu məqamda qəhvə içdiyim yeməkxananın bacasından palıd odunun tüstüsünün qalxdığını görürəm. Yeri gəlmişkən, mən xatırladım ki, mən Trabzonda yeməkxanaların əksəriyyətində odundan istifadə edildiyinin şahidiyəm. Hətta dostum Rəcəb abimin dönərxanasında da palıd odunuyla bişən dönərin dadını heç İstanbulda da hiss etməmişəm. Bu kişinin dönərinə söz ola bilməz! Mən də həmin o yeməkxanadan qalxan tüstünün misralara çevrildiyini də hiss edirəm.

Bir tüstü burulub qalxır yuxarı

Sanki söz aparır yerdən buluda...

Mənə elə gəlir gedib qarışıb –

Bu tüstü çevrilir hərdən buluda!


Bir azdan avtobus yenə öz yoluna davam edir. Mən artıq bu yerlərə bələd olduğumdan necə deyərlər, oturacaqda qərar tuta bilmirəm. Tez-tez ya pəncərədən, ya da yerimdən qalxıb sərnişinlərin başı üzərindən önə baxıram. Elə bilirəm ki, mən nə qədər boylansam, o qədər də tez çatacam Trabzona. Amma unuduram ki, burada yol polisi də, sürücülər də bizimkilərə nisbətən da diqqətlidilər. Onlar sürət həddini heç vaxt açmırlar. Elə türklərin dediyi kimi trafik polisi də hardasa daldalanıb "günahkar ovuna” çıxmır. Yəni hamının kimliyindən asılı olmadan qanuna hörməti birmənalıdır. Ona görə də bizdən fərqli olaraq orda sürücü və yol polisi dartışması, yaxalaşması baş vermir. Hətta nömrəsini yazmaq istəmədiyim bir həmyerlimin idarə etdiyi bir "Mersedes” maşını yanımızdan elə sürətlə keçdi ki, sürücü özündən asılı olmadan dedi:

- Kardeşim, burası Türkiyə, burası Azərbaycan deyil!

Həqiqətən bir neçə dəqiqədən sonra həmin Azərbaycan seriyası ilə hərəkət edən avtomobilin yol polisi tərəfindən saxlanıldığını gözlərimlə gördüm. Və bu hal mənə həqiqi mənada çox ağır təsir etdi. Türk qardaşlarımın təbirincə desək, olanlardan üzüldüm... Burada bir daha əlavə edim ki, mən Türkiyə ərazisində həmyerlilərimizin idarə etdiyi xeyli sayda müxtəlif markalı avtomobillər görmüşəm. Onların da çoxu oradakı dostlarımın dediyi kimi, qanunlara çox böyük sayqıyla yanaşırlar. Bu da o deməkdir ki, biz istəyəndə hamıdam yüksəkdə dayanmağı bacarırıq. Zamanın və məkanın tələblərinə uyğunlaşa bilirik. Nə isə...

Bəli, artıq Trabzon ərazisində hərəkət edirik. Bir azdan avtobus terminalın önündə dayanacaq və mən "Metro” ilə, buradakı sərnişinlərlə sağollaşacam. Məni maşından enəcəyim məntəqədə könül dostum, can sirdaşım Əhməd Varol gözləyir...

(Ardı var)


Dosta Göndər :

  

SON XƏBƏRLƏR

2020-11-23

Video

Yazarlar

MARAQLI

DÜNYA

ƏDALƏT BU GÜN
November: 21, 19, 17, 14, 12, 11, 07 05, 03,
October: 31,

Redaktor seçimi

FOTOREPORTAJ

GÜNÜN SİTATI

SORĞU

«McDonalds»ı boykot etmisinizmi?

ÇOX OXUNAN

GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Təyyarə qəzaya  uğrayır, səbəb də Paşinyan olur. Deməli, Erkin Qədirli, Paşinyan  və Saakaşvili sağ qalıb bir kimsəsiz adaya düşürlər.  Ac-susuz, Erkin hər  aclığı tutanda Paşinyanı  salır  təpiyinin  altına, Saakaşvili birtəhər tutub Paşinyanı  Erkinin  əlindən alır. Day döyülməkdən  Paşinyanın  üz-gözü qalmayıb, qaçıb  gizlənməyə yer də yoxdu. Deyirlər  balıq tutaq  heç olmasa. Dənizin  kənarında oturub balıq tuturlar.

Əllərinə bir qızıl balıq  düşür. Qızıl balıq yalvarır ki, məni buraxın, hərənizin bir  arzusunu  yerinə yetirim.

Saakaşvili deyir:

- Məni at Tiflisə. Çoxdandı ev  çaxırı içmirəm, çexoxbili yemirəm.

Balıq Saakaşvilini atır Tiflisə.

Paşinyan deyir:

 Balıq qardaş, məni də at Tiflisə, Saakaşvilinin  yanına, yoxsa bu türk  məni  minəcək.

Balıq onu da atır  Tiflisə.

Erkin Qədirli deyir:

- Sən  belə elə də, bir qəşəng süfrə aç – xaş, sirkə-sarımsaq , üstünə nar  sıxılmış soğan, bir də tut arağı, o oğraş Paşinyanı da qaytar geri.

ARXİV

TƏQVİM

FACEBOOK