ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

BİR BARMAQ ALTINDA BİRLƏŞƏNLƏR

46783    |   2014-11-29 01:07
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır




Bəli, səhv yazılmayıb - bayraq deyil, məhz barmaq altında! Barmaq söhbəti bir az qəliz məsələdi və dünyada onun bir tərpənişiylə həyatların alt-üst olması təhlükəsi get-gedə artmaqdadır.
İnternetin əhəmiyyəti, yoxsa ziyanı çox olduğunu düşünərkən adətən qəti bir qərar qəbul etmək çətin olur. Onsuz isə, artıq həyatın yarım qalacağı şübhəsizdır. İllərlə axtardığımız bir kitab, film, ünvan, hər hansı sözün tərcüməsi, ən son dəb, hansı mövzuda istəsən əsərlər, tibbi, elmi, iqtisadi, sosial v.s. yeniliklər hər janrda musiqilər... bir neçə dəqiqəyə barmaqların hərəkəti ilə qarşında hazır olur.
İllər öncə fantastik mövzuda əsərlər oxuyanda, filmlərə baxanda onlara aludə olsaq da, bunun inanılmaz şeylər olduğunu düşünürdük. Ancaq son illərin təcrübəsi göstərir ki, o fantastikanı insan beyni, təfəkkürü düşünə, yarada, yaza, çəkə bilibsə, onu həyata tətbiq etmək də insan üçün çətin olmayacaqmış. Əsasən də Hollivud filmlərində çoxluq təşkil edən bu fantaziyalarda baş verənlər zaman-zaman həyata keçməkdədir. "Kompüter əsri" ifadəsi bir neçə il əvvəldən leksikonumuza daxil olsa da, əsl kömpüter əsri indi gəlib və bütün dünyanı ağuşuna almaqda olan internet şəbəkənin torları arasında qurbana çevrildiyimizin fərqində deyilik. Fərqində olanlar da çoxdur, ancaq qarşı durmaq iqtidarında deyilik, yaxud da buna həvəsimiz yoxdu. Fikir verirsinizsə, küçədə, nəqliyyatda, yolda, məclislərdə, evdə... hər yerdə on nəfərdən səkkizinin diqqəti əlindəki telefondadır. Ya facebook səhifəsində yazışır, ya whatsapp-da, ya da internetin başqa imkanlarından istifadə edir. Evdə ana da, ata da, uşaqlar da ayrı-ayrılıqda hər kəs internet şəbəkənin "qurban"larıdırlar. Hətta bu yaxınlarda bir lətifə də oxudum buna aid. Deyir "İki saatlığa işığımız sönmüşdü. Evdə söhbət etdik, dedik-güldük, yaxşı insanlarmış". Yəni, internet evimizə, beynimizə, şüurumuza qədər girərək ailə bağlarının qopmasını, yaxınların bir-birindən uzaq düşməsini məharətlə bacarır.
Bəzən internetin köməyi əvəzsiz olsa da, əksər vaxt ikiqat təhlükədir.
Biz özümüz də bilmədən bir, yaxud bir neçə adamın idarəsi ilə hərəkət edirik, onun əmrinə tabeyik. Kodla, şifrəylə gizlətdiyimizi zənn etdiyimiz istənilən mövzudan, xəbərdən, danışıqdan, şəkildən bizi "idarə edənlər" istədiyi an istifadə edə bilərlər. Bir vaxtlar on beş respublikanı bir bayraq altında birləşdirən Lenini dahi sanırdıq. İndi dilindən, dinindən, irqindən, inancından, mövqeyindən asılı olmayaraq dünyanın bütün nöqtəsinin insanlarını barmaqların sehri ilə, kimsəyə açıq müraciət, çağırış, dəvət etmədən, üzünü görmədən bir yerə toplayan qüvvənin nə qədər təhlükəli olduğunu düşünməmək olmur. Belə görünür ki, mutant adamları, yarı insan-yarı robotları, zombiləri, vampirləri, klonları ortalıqda dolaşan görəndə təccüblənməyəcəyimiz zaman da uzaqda deyil. Çünki bir zamanlar görərkən "qulağımızı çəkdiyimiz" çox şeylər indi gözümüzün qarşısında adi hala çevrilib. Və ən pisi də insanın gördüyünü qəbul edib öyrəşməsidir. İstər yaxşı olsun, istər pis.
Babalarımız "hər şeyin təzəsi, dostun köhnəsi" deyərdilər. İndi virtual dostluqları görsəydilər babalar... hələ sevgiləri demirəm! Bir dostdan incimək, ayrılmaq günlərlə, aylarla göz yaşlarına, kədərə, ruh düşkünlüyünə gətirərdi adamı. Bu ayrılığın kədərindən qəm yüklü səmimi şeirlər, mahnılar yaranırdı - "Dost gedib, özümə gələ bilmirəm...".
İncidiyin dostla üz-üzə gələnədək "bəlkələr" səni düşünməyə vadar edirdi, doğru nəticəyə gəlmək üçün zamanın olurdu və bəzən yanlışlığa yol verdiyini, haqsız olduğunu anlayıb dostunu itirməmək üçün üzr istəyə bilirdin. İndi bir düyməyə bənddi ən möhkəm dostluqlar - incidin, küsdünmü, düyməni bas, "blok" və bitdi dostluq! Saniyə keçməmiş yenisi peyda olacaq. Sevgilər də eyni - nə hicran, nə həsrət, nə göz yaşları, nə ayrılıqdan doğan hüzn... onlarla, yüzlərlə "aşiqlər" pusqudadı. Birini sil onu peyda olsun. Hamısının da əlinin altında hiss, həyəcan, duyğu yaradan, şairlərdən, yazıçılardan, rəssamlardan, bəstəkarlardan "kopyaladıqları" hazır eşq mesajları. İki dəqiqəyə sevir də, tanış olur da, ayrılır da... sevgi etirafları da kopyalanıb beş-on yerə birdən yollanır, hansı tuta, tuta!
Ülvi hisslər, müqəddəs dəyərlər incə maraqlı "O" barmağın köməyi ilə ələ salınır, oynadılır. Yaxın, uzaq qohumlar, orta məktəb, tələbə yoldaşların, qonşular, hətta evdəki, tutaq ki, dörd nəfər üzvün hər biri əl uzatsan çatdığı halda internet vasitəsiylə əlaqə saxlayır. Bu ilk baxışda çox sadə, adi görünsə də məni son günlər daha çox narahat etməkdədir. Adətlər, gələnəklər dəyişir, ailə bağları qopur, qohumluq, yaxınlıq, dostluq, sevgi də virtuallaşır. Bu, həqiqətdən üz çevirib, xəyala bel bağlamağa bənzəyir. Evdən kənarda, gəzintiyə çıxaraq təmiz hava udaraq, güvənilən bir dostla söhbət etməkdən, fikir bölüşməkdən saatlarla qapalı otaqda hərəkətsiz oturub gözlərini kompüterin zərərli mikrobları ilə şikəst etməyi üstün tutanların sayı günbəgün artır.
Bəzən ən yaxınlar bir-birindən uzaqlaşır, ən uzaqlar isə yaxınlaşır. Bunun bəzi müsbət tərəfləri olsa da, təhlükəli yanları daha çoxdur. Tanımadığın adamlarla - dünyanın ən ucqar guşəsindəki insanların həyat tərzi, mədəniyyəti, adətləri və s. ilə tanış olmaq maraqlıdı.
Amma bu tanışlığın mənfi tərəfləri daha çox olmaqdadır və təəssüf ki, bunun qarşısını almaq artıq çox gecdir, mümkün deyil. Dövlət əleyhinə çağırışlar etmək, dini sektaların fəaliyyətinin güclənməsinə xidmət edən dəvətlər, kütləvi davalara təhriklər, intiharların təbliği, qızların yoldan çıxarılması, işə götürmək adıyla gənclərin müxtəlif təhlükəli yönlərə cəlb olunması, ailələrin dağılması və sair bir çox təhlükələrin burdan daha asan olduğu hamıya məlumdur.
O barmaqların hər bir istifadəçiyə istər musiqiylə, istər hər hansı test sualları ilə, istər cürbəcür xəbərlərlə şüuraltı təsiri izsiz qalmır. Ən qorxulusu da budur ki, bu şüuraltı təsirin əsasən də gənclərin, azyaşlı uşaqların psixikasında buraxdığı izlərə heç bir valideyn tərbiyəsi, mühafizəkarlığı qarşı çıxa bilməyəcək.
Yəni, bir vaxtlar atomun kəşfindən sonra Eynşteynin söylədiyi kimi, "Həddən çox inkişaf insanları vəhşiliyə doğru aparır".






YAZARIN ARXİVİ

2018-09-14 : ŞİLLƏTERAPİYA
2018-03-30 : YAS DƏFTƏRİ
2018-01-20 : KİTAB OXUYAQ
2018-01-12 : ƏLÇATMAZ ARZU
2017-12-22 : TƏMİZ ADAM
2017-12-08 : SÖZ
2017-12-02 : AĞ XALATLI BƏLA
2017-09-23 : AYRILIQLAR
2017-08-31 : ŞAYİƏBAZLIQ
2017-08-11 : ANAMIN QOXUSU...
2017-06-30 : ŞƏHİDİM
2017-06-02 : ANAMIN QOXUSU...
2017-05-26 : NƏ VAXT QOCALDIM
2017-04-07 : QEYRƏT
2017-02-10 : QƏNAƏT
2017-02-03 : Əl vurmayın...
2017-01-27 : ÜMİD ÖLƏNDƏ
2016-12-23 : SƏBR
2016-12-17 : DEPRESSİYA
2016-12-10 : Sindrom
2016-11-05 : SON BAHAR
2016-10-22 : İNANCIM
2016-08-20 : SƏRHƏD
2016-07-30 : NƏFS...
2016-06-11 : KİŞİ SÖZÜ
2016-02-20 : YALTAQ
2016-02-06 : ÜMİD QAPISI
2016-01-30 : ÇƏTİN XİDMƏT
2016-01-16 : ACLIQ
2015-11-28 : AD QOYANIN...
2015-11-14 : ÜMİD KÖRPÜSÜ
2015-10-17 : YAĞIŞ YAĞIR...
2015-09-12 : DOST
2015-08-29 : LOĞMANLARIMIZ
2015-07-11 : İMAN BAYRAMI
2015-06-03 : İT ÖMRÜ
2015-05-02 : HACI ... LEYLƏK
2015-03-20 : YAŞAM SEVGİSİ
2015-02-21 : BÖHTAN
2015-01-17 : ÇÖPÇÜ
2014-12-27 : HƏMRƏY OLUN
2014-12-20 : SON İSTƏK
2014-12-13 : XƏZİNƏ
2014-11-08 : YÜK
2014-10-11 : HARAM SÜFRƏ
2014-09-20 : NOOLDU BİZƏ?..
2014-09-13 : UDUŞ
2014-09-06 : İSLAHAT
2014-08-30 : YAŞAM SEVGİSİ
2014-08-23 : YUXU
2014-07-26 : Əzrayıl andı
2014-07-19 : DİLƏNÇİ
2014-07-05 : DÖN
2014-06-14 : ÖZGƏ DƏRDİ
2014-06-07 : TUTİYƏ
2014-04-26 : MƏNƏMLİK
2014-04-05 : EVDAR KİŞİLƏR
2014-01-18 : ACI XATİRƏLƏR
2013-12-21 : QƏLPƏ
2013-12-07 : YAŞAMAQ ƏZMİ
2013-11-23 : GETMƏ...
2013-11-16 : ARXALI...
2013-11-09 : GÜNLƏR...
2013-10-26 : SARI GƏLİN
2013-10-19 : DƏLİ
2013-10-05 : FÜZULİ NAĞILI
2013-09-28 : VAXT OĞRUSU
2013-09-07 : ÖZÜNÜ TANI
2013-08-17 : ÇÖRƏK OĞRUSU
2013-08-03 : ZƏKAT
2013-07-27 : TALE
2013-07-20 : TALE
2013-06-15 : YAD AĞLAR...
2013-05-25 : DƏVƏ DÖZÜMÜ
2013-05-11 : ŞUŞANIN HİMNİ
SON XƏBƏRLƏR
2018-10-24
2018-10-23


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
Qiymətlər qalxandan sonra avtobusa minəcəksiniz?

Hə (70%)
Yox (30%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ
Qadın hirslə ərinə zəng edir:
-Hansı cəhənnəmdəsən indiyə qədər? Saat neçədir xəbərin var?
-Əzizim, o heç vaxt unutmadığın qeyri-adi üzük olan zərgərlik dükanı var idiye. O vaxt pulum olmadı, ala bilmədim sənə. Dedim ki, eybi yox, pulum olan kimi ilk işim bu üzüyü sənə almaq olacaq. Yadındadır? Qadın yumşalır və həyəcandan titrəyən səslə:
- Hə, əzizim, əlbəttə yadımdadır. Heç xatırlamaz olarammı?
- Bax o dükanın yanındakı çayxanada uşaqlarla domino oynayıram, bir azdan gələcəm.




digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK