Çağdaş Azərbaycan ədəbi mühitində sözün mənəvi çəkisinin getdikcə seyrəldiyi, poetik pafosun və təmənnasız pərəstişkar axtarışının səs-küy yaratdığı bir zəmanədə yaşayırıq. Belə bir mühitdə sözü bəzək elementi deyil, birbaşa mənəvi ləyaqət pasportu kimi daşıyan müəlliflərin varlığı poeziyamızın dirilik və saflıq nişanəsidir. Bu cür özünəməxsus poetik missiyanı çiyinlərində daşıyan, sözün cəfasına qatlaşıb səmimiyyəti bədii fəlsəfəyə çevirən qələm sahiblərindən biri də Ayaz Arabaçıdır. O, oxucunun ruhuna sığal çəkmək üçün deyil, onu oyatmaq, düşündürmək və sükutun buzunu sındırmaq üçün yazır.

1967-ci ildə Gədəbəyin zəngin folklorlu, ozan-aşıq nəfəsli Arabaçı kəndində, ziyalı müəllim ocağında dünyaya göz açan Ayaz İbrahimov üçün bu təxəllüs sadəcə bir coğrafi mənsubiyyət bildirmir. Bu imza doğulduğu dağların sərtliyini, yaylaq havasının saflığını və ulu sazın genetik yaddaşını poeziyaya daşımaq öhdəliyidir. 1999-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olan, "Ömrümdən kəsdiyim günlər", "Dünyaya sevgim var", "Uzaq üfüqlərə aparan cığır", "Başqa bir planetdən" kimi poetik topluları ilə oxucu qəlbini fəth edən şair, şəhərin tozlu və gurultulu mühitində də öz kəndli təmizliyini və bədii toxunulmazlığını qorumağı bacarmışdır.

Ayaz Arabaçı poeziyasının ana xəttini insanın öz daxili aynası ilə üz-üzə qalması və saxtalıqdan imtina etməsi təşkil edir. Şairin üsyanı xarici dünyaya yox, ilk növbədə öz daxilindəki zəifliklərə və rahatlıq vərdişlərinə qarşıdır. O, insanın iztirabını fəlsəfi müstəvidə dərk edərək, bədii təsvirində heç bir bəzəyə qaçmadan çılpaqlığı ilə təqdim edir. "Yada sal" şeirindəki bu alovlu misralar şairin ruhundakı kövrək yanğını və mənəvi dürüstlüyü bütün çılpaqlığı ilə ortaya qoyur:

Qırov tutub saqqalımı-saçımı,

Üşüyürəm apar məni oda sal.

Bilirsən ki, iyrənirəm çiy ətdən,

Ürəyimi kabab elə, dada sal...

Lirik qəhrəmanın kədəri sadəcə fərdi ağrı deyil, vaxtsız itirilmiş hisslərin və daxili tənhalığın poetik fəryadıdır. Ayaz Arabaçının məhəbbət lirikası da bu baxımdan klassik təkrarlardan tamamilə fərqlənir. O, sevgini mücərrəd romantika üzərində deyil, həyatın acı həqiqətləri, zamanın amansızlığı və ayrılığın qaçılmazlığı üzərində bədii misralara köçürür. "Ayrılaq" şeirindəki təbiilik və səmimiyyət oxucunun ürəyinə birbaşa yol tapır:

Day, bizimki neynəsək də alınmır,

Ay həyatım, ay əcəlim, ayrılaq.

Bu sevginin nöqtəsini qoymağa,

Gəlməsə də heç cür əlim, ayrılaq...

Şairin obrazlı təfəkküründə ötüb keçən illərin kövrək xatirələri və unudulmuş zənglər müasir insanın mənəvi böhranını göstərən ədəbi kadr kimi canlanır. İllər sonra gələn bir telefon zənginin insanda yaratdığı ruhani sarsıntını Ayaz Arabaçı qədər səmimi və təsirli ifadə edən ikinci bir müasir şair tapmaq çətindir:

İllər sonra eşitdim səsini telefonda,

Mənə zəng eləmişdin o axşam saat onda.

Elə bil ki, minillik bir məzardan oyandım,

Başdan-başa o səsin işığına boyandım...

Onun "Hardasan" şeirindəki kədər isə artıq insan daxilindən daşıb coğrafi məkanı, təbiəti və bütün kainatı bürüyür. Təşbeh və mübariz poetik fiqurlar şairin misralarında təbii bir axarla birləşir:

Dilim heca-heca adında çaşır,

Məni sinəmdəki bu dağdan aşır.

Göz yaşım gözümdə Kür kimi daşır,

Baş alıb hayana qaçım, hardasan?

Şairin yaradıcılığında eyni zamanda xalq təfəkkürünə dayanan gözəl bir yumor, sosial acı realizm və gənclik saflığı qarışığı var. "Varıydı" şeirindəki bu sətirlər şairin gənclik xatirələrinə və sosial gərginliyə hansı incə bədii ovqatla yanaşdığını parlaq şəkildə nümayiş etdirir:

Hər görəndə söz salırdı bibim də,

Arzularım lillənirdi dibimdə.

Bircə dəfə gül istədi, cibimdə

Cəmi-cümü iki manat varıydı...

Müasir ədəbi prosesin qarmaqarışıqlığı içərisində Ayaz Arabaçı öz dəst-xəttini, poetik leksikonunu və mənəvi dürüstlüyünü qoruyub saxlaya bilən nadir söz adamlarındandır. Onun dili aydın, rəvan və xalq ruhuna tamamilə yaxındır. Şeirlərindəki ritm və bədii ahəng oxucunu yormur, əksinə onu daxili aynasına baxmağa, öz vicdanı ilə baş-başa qalmağa sövq edir.

Nəticə etibarilə, Ayaz Arabaçı poeziyası birbaşa qəlbə işləyən xalq dilinin təbii təzahürüdür. Klassik heca vəzninin və aşıq şeirinin poetik dayaqlarından bəhrələnən şair, müasir insanın daxili tənhalığını, yurd həsrətini və vətəndaşlıq mövqeyini səmimiyyətlə tərənnüm edir. Onun yaradıcılığı müasir Azərbaycan ədəbiyyatında öz təbii axarı, öz bədii cazibəsi və ləyaqətli duruşu ilə zamanın sınağından keçib həmişə diri qalacaq dəyərli bir səhifədir.