Kitab bəşəriyyətin yaratdığı ən böyük mənəvi sərvətlərdən biridir. O, insanın düşüncəsini zənginləşdirir, dünyagörüşünü genişləndirir, tarixi yaddaşı qoruyur və nəsillər arasında mənəvi körpü yaradır. Hər bir kitabda müəllifin düşüncəsi, duyğuları, həyat təcrübəsi və dünyaya baxışı öz əksini tapır. Buna görə də kitab sərgiləri yalnız nəşrlərin nümayiş olunduğu məkan deyil, həm də elmin, ədəbiyyatın, mədəniyyətin və yaradıcı düşüncənin böyük bayramıdır.

2026-cı il oktyabrın 21-də Bakıda fəaliyyətə başlayan XII Beynəlxalq Bakı Kitab Sərgisi də bu baxımdan Azərbaycanın mədəni həyatında mühüm hadisədir. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə Bakı Ekspo Mərkəzində keçirilən sərgi oktyabrın 27-dək davam edir. Tədbir yerli və xarici nəşriyyatları, yazıçıları, şairləri, alimləri, tərcüməçiləri, kitabxanaçıları, müəllimləri və kitabsevərləri bir araya gətirərək geniş ədəbi-mədəni ünsiyyət mühiti yaradır.

Beynəlxalq iştirakın miqyası və sərginin əhəmiyyəti

XII Beynəlxalq Bakı Kitab Sərgisinin diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri onun beynəlxalq miqyasıdır. Rəsmi məlumata əsasən, sərgidə 32 ölkədən 59 xarici iştirakçı, eləcə də 148 yerli nəşriyyat və təşkilat təmsil olunur. Bu rəqəmlər Azərbaycanın kitab və nəşriyyat sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığa verdiyi əhəmiyyəti göstərir.

Sərgidə ilk dəfə iştirak edən on ölkə bunlardır, ABŞ, Almaniya, Belarus, Əlcəzair, Hindistan, Kanada, İsrail, Pakistan, Portuqaliya və Səudiyyə Ərəbistanı. Bununla yanaşı, Türkiyə, Norveç, Böyük Britaniya, Polşa və digər ölkələrdən müəlliflər, elm adamları və nəşriyyat nümayəndələri də tədbirdə iştirak edirlər. Belə geniş coğrafi təmsilçilik müxtəlif xalqların ədəbi irsini, mədəniyyətini və elmi nailiyyətlərini bir məkanda tanımaq üçün əhəmiyyətli imkan yaradır.

Beynəlxalq kitab sərgisinin əsas üstünlüyü müxtəlif ölkələrin nəşriyyatları və yaradıcı insanları arasında əlaqələrin qurulmasıdır. Burada kitablar vasitəsilə xalqlar bir-birini daha yaxından tanıyır, fərqli düşüncələrlə tanış olur, tərcümə və nəşr sahəsində əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə edirlər. Azərbaycan ədəbiyyatının xarici oxuculara çatdırılması, dünya ədəbiyyatının nümunələrinin ölkəmizdə tanıdılması və qarşılıqlı mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi belə tədbirlərin başlıca əhəmiyyətlərindəndir.

Xalq yazıçısı Anar və Azərbaycan ədəbiyyatının klassik irsi

Sərginin ədəbi proqramında Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrinə də xüsusi yer ayrılıb. Oktyabrın 21-də Xalq yazıçısı Anarın timsalında “Modern Azərbaycan Klassikləri” seriyasının təqdimatı keçirilib. Bu tədbir milli ədəbiyyatımızın tanıdılması, görkəmli müəlliflərin yaradıcılığının yeni oxucu nəsillərinə çatdırılması baxımından əhəmiyyətlidir.

Anar Azərbaycan nəsrinin, dramaturgiyasının və publisistikasının tanınmış nümayəndələrindən biridir. Onun əsərlərində insan xarakteri, mənəvi seçimlər, cəmiyyət və şəxsiyyət münasibətləri, zamanın insana təsiri kimi məsələlər geniş əksini tapır. Yazıçının yaradıcılığı Azərbaycan ədəbiyyatının müasir inkişaf mərhələsinin öyrənilməsi baxımından da diqqətəlayiqdir.

Klassik və müasir ədəbiyyat nümunələrinin yeni nəşrlərlə oxucuya təqdim edilməsi milli ədəbi irsin davamlılığını təmin edir. Belə təqdimatlar gənclərin tanınmış yazıçıların yaradıcılığına marağını artırır, ədəbi müzakirələrə şərait yaradır və kitabın cəmiyyətdəki mövqeyini gücləndirir.

Sərginin proqramında Xalq yazıçısı Çingiz Abdullayevin oxucularla görüşü və imza saatı da yer alıb. Bu cür görüşlər müəlliflə oxucu arasında birbaşa ünsiyyət yaradır, yazıçının yaradıcılığına marağı artırır və ədəbiyyatın canlı ünsiyyət vasitəsilə daha yaxından tanınmasına imkan verir.

XII Beynəlxalq Bakı Kitab Sərgisində Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı və uşaq ədəbiyyatı yazarı Reyhan Yusifqızı fəxri yazarlar kimi təqdim olunublar. Bu seçim Azərbaycan ədəbiyyatının müxtəlif istiqamətlərinə, həm milli düşüncəyə, həm də uşaq mütaliəsinə göstərilən diqqətin ifadəsidir.

Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında milli kimlik, vətən sevgisi, azadlıq düşüncəsi, tarixi yaddaş və insan məsuliyyəti mühüm yer tutur. Onun əsərləri oxucunu milli-mənəvi dəyərlər, xalqın taleyi və insanın cəmiyyət qarşısındakı vəzifələri haqqında düşünməyə çağırır.

Reyhan Yusifqızının uşaq ədəbiyyatı sahəsindəki fəaliyyəti isə gələcək nəslin kitabla dostlaşması baxımından əhəmiyyətlidir. Uşaqlar üçün yazılan əsərlər onların təxəyyülünü genişləndirir, söz ehtiyatını zənginləşdirir, müstəqil düşünmək və hadisələri anlamaq bacarığını inkişaf etdirir.

Sərgidə müxtəlif nəsilləri təmsil edən müəlliflərə diqqət yetirilməsi ədəbiyyatın həm keçmişini, həm bu gününü, həm də gələcəyini bir araya gətirir. Çünki milli ədəbiyyat yalnız böyük sənətkarların yaratdığı əsərlərdən ibarət deyil, o, eyni zamanda yeni nəsil müəlliflərin yaradıcılığı ilə zənginləşən canlı mənəvi xəzinədir.

300-dən çox tədbir, yeddi gün davam edən kitab bayramı

Sərginin proqramı olduqca genişdir. Rəsmi açıqlamaya əsasən, yeddi gün ərzində 300-dən çox müxtəlif səpkili tədbirin keçirilməsi nəzərdə tutulub. Proqrama yerli və xarici yazıçılarla görüşlər, kitab təqdimatları, imza günləri, elmi konfranslar, müzakirələr, müsabiqələr, ustad dərsləri, qiraət və musiqi saatları daxildir.

Bu tədbirlər yalnız oxucuların kitablarla tanışlığına xidmət etmir, həm də müəlliflərin yaradıcılığının müzakirəsinə, nəşriyyatların yeni layihələrinin təqdimatına və ədəbi əlaqələrin inkişafına şərait yaradır. Nəşriyyatlar arasında işgüzar görüşlər üçün xüsusi imkanların yaradılması kitab sənayesinin inkişafı baxımından da əhəmiyyətlidir.

Sərgidə elmi, tarixi, bədii, publisistik və uşaq ədəbiyyatına aid nəşrlərin təqdim olunması müxtəlif yaş qruplarından olan ziyarətçilərin maraqlarını nəzərə alır. Oxucular həm tanınmış müəlliflərin əsərləri ilə tanış olur, həm də yeni qələm sahiblərinin yaradıcılığını kəşf etmək imkanı qazanırlar.

Belə bir mühitdə kitabın yalnız satış məhsulu deyil, bilik və mənəvi inkişaf vasitəsi olduğu bir daha aydın görünür. Hər bir təqdimat, hər bir müəllif görüşü, hər bir imza günü oxucu ilə söz adamı arasında yeni bir əlaqənin yaranmasına xidmət edir.

Sərginin əsas devizi: “Həyat ekrandan böyükdür: bir uşaq, bir kitab, bir gerçək dünya”

Bu ilki sərginin əsas devizi müasir dövr üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Rəqəmsal texnologiyaların həyatımıza dərindən nüfuz etdiyi bir zamanda uşaqların kitaba marağının artırılması, mütaliə vərdişlərinin formalaşdırılması və onların mənəvi inkişafının dəstəklənməsi mühüm məsələlərdəndir.

Elektron vasitələr informasiya əldə etməyi asanlaşdırsa da, kitabın insana qazandırdığı dərin mütaliə təcrübəsi öz əhəmiyyətini qoruyur. Kitab oxuyan uşaq hadisələr arasında əlaqə qurmağı, obrazları anlamağı, səbəb və nəticələri müəyyənləşdirməyi, öz fikirlərini ifadə etməyi öyrənir. Bədii ədəbiyyat onun duyğularını zənginləşdirir, başqa insanların hisslərini anlamaq qabiliyyətini inkişaf etdirir.

Uşaqlarda mütaliə mədəniyyətinin formalaşması ailənin, məktəbin, müəllimlərin və kitabxanaların birgə səyi ilə mümkündür. Böyüklərin kitab oxuması, uşaqlara yaşlarına və maraqlarına uyğun əsərlər seçməsi, onlarla oxuduqları kitablar haqqında söhbət etməsi mütaliəyə sevgini artırır.

Sərginin bu devizi cəmiyyətə mühüm bir mesaj verir. Uşaqların gələcəyinə sərmayə qoymaq istəyiriksə, onların bilik və təxəyyül dünyasını kitablarla zənginləşdirməliyik. Çünki kitab uşağa yalnız məlumat vermir, həm də onu düşünən, araşdıran, sual verən və həyatı anlamağa çalışan şəxsiyyət kimi formalaşdırır.

Azərbaycan ədəbiyyatı Nizami Gəncəvidən Məhəmməd Füzuliyə, İmadəddin Nəsimidən Mirzə Fətəli Axundzadəyə, Cəlil Məmmədquluzadədən müasir şair və yazıçılarımıza qədər zəngin inkişaf yolu keçib. Bu irsdə insanlıq, ədalət, azadlıq, mənəviyyat, məhəbbət və cəmiyyət qarşısında məsuliyyət kimi ümumbəşəri mövzular mühüm yer tutur.

Beynəlxalq kitab sərgiləri həmin zənginliyin daha geniş auditoriyaya çatdırılması üçün mühüm platformadır. Azərbaycan müəlliflərinin əsərlərinin xarici dillərə tərcüməsi, xarici nəşriyyatlarla əməkdaşlıq və dünya ədəbiyyatının yeni nümunələrinin ölkəmizdə yayılması milli mədəniyyətimizin beynəlxalq əlaqələrini genişləndirir.

Eyni zamanda, müxtəlif ölkələrdən gətirilən kitablar Azərbaycan oxucusuna başqa xalqların tarixi, mədəniyyəti və düşüncə tərzi ilə tanış olmaq imkanı verir. Bu qarşılıqlı tanışlıq mədəni müxtəlifliyə hörmətin, xalqlar arasında anlaşmanın və mənəvi yaxınlığın möhkəmlənməsinə kömək edir.

Kitabın dili fərqli ola bilər, müəllifin yaşadığı ölkə başqa ola bilər, lakin insanın sevgi, ədalət, azadlıq və xoşbəxtlik axtarışı bütün xalqlar üçün ortaqdır. Məhz bu ortaq dəyərlər kitabı bəşəriyyətin ən güclü mənəvi əlaqə vasitələrindən birinə çevirir.

Kitab və müəllif əməyinə verilən dəyər

Hər bir kitabın ərsəyə gəlməsi uzunmüddətli zəhmət tələb edir. Müəllif mövzu üzərində düşünür, araşdırmalar aparır, fikirlərini sözə çevirir və oxucuya çatdırmaq üçün əsərini dəfələrlə işləyir. Redaktorların, korrektorların, tərcüməçilərin, rəssamların, dizaynerlərin və nəşriyyat əməkdaşlarının əməyi də kitabın hazırlanmasında mühüm rol oynayır.

Kitab sərgiləri bu zəhmətin nəticəsini geniş oxucu auditoriyasına təqdim etmək üçün imkan yaradır. Xüsusilə yeni müəlliflərin əsərlərinin tanıdılması, onların oxucularla görüşməsi və nəşriyyatlarla əməkdaşlıq qurması ədəbi mühitin inkişafına təkan verir.

Şair və yazıçıların yaradıcılığına diqqət göstərilməsi cəmiyyətin sözə və düşüncəyə münasibətinin göstəricisidir. Müəllifin əsərinin oxunması, müzakirə olunması və gələcək nəsillərə çatdırılması onun əməyinin ən mühüm qiymətləndirilməsidir.

Bu baxımdan, sərgi həm tanınmış sənətkarların irsinin yaşadılması, həm də yeni qələm sahiblərinin yaradıcılıq imkanlarının genişləndirilməsi üçün əhəmiyyətli məkandır.

XII Beynəlxalq Bakı Kitab Sərgisi Azərbaycanı və dünyanın müxtəlif ölkələrini kitabın ətrafında birləşdirən böyük mədəni hadisədir. 32 ölkədən 59 xarici iştirakçının və 148 yerli nəşriyyat və təşkilatın təmsil olunduğu, 300-dən çox tədbirin nəzərdə tutulduğu bu sərgi ədəbiyyatın, elmin, mədəniyyətin və mütaliənin inkişafına xidmət edir.

Xalq yazıçısı Anarın timsalında “Modern Azərbaycan Klassikləri” seriyasının təqdimatı, Xalq yazıçısı Çingiz Abdullayevin oxucularla görüşü, fəxri yazarlar Sabir Rüstəmxanlı və Reyhan Yusifqızının sərgidə təmsil olunması Azərbaycan söz sənətinə göstərilən diqqətin nümunələridir. Müxtəlif ölkələrdən gələn müəlliflərin və nəşriyyatların iştirakı isə tədbirin beynəlxalq əhəmiyyətini daha da artırır.

Belə sərgilər bizə xatırladır ki, kitab insanın yalnız bilik mənbəyi deyil, həm də mənəvi dünyasının formalaşmasında mühüm vasitədir. Kitab oxuyan insan düşünməyi, öyrənməyi və dünyanı daha dərindən anlamağı bacarır. Buna görə də mütaliəyə marağın artırılması, müəllif əməyinin qiymətləndirilməsi və milli ədəbiyyatımızın dünyaya tanıdılması hamımızın diqqət mərkəzində olmalıdır.

Arzu edək ki, XII Beynəlxalq Bakı Kitab Sərgisi yeni ədəbi əlaqələrin yaranmasına, Azərbaycan müəlliflərinin daha geniş tanınmasına və uşaqlarımızın kitabla dostlaşmasına töhfə versin. Kitabxanalarımızın rəfləri yeni nəşrlərlə zənginləşsin, evlərimizdə kitabın yeri daim qorunsun, söz adamlarımızın əməyi layiqincə qiymətləndirilsin.

Kitabın işığı insanın düşüncəsini aydınladır, xalqları bir-birinə yaxınlaşdırır və gələcək nəsillərə mənəvi miras ötürür. Kitaba verilən dəyər, əslində, insanın özünə, xalqına və gələcəyinə verdiyi dəyərdir.

 Sevil Azadqızı

24.10.2026