Azərbaycanın görkəmli dövlət  və siyasi xadimlərindən,müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaradıcılarından biri və onun ilk Baş naziri Fətəli xan Xoyskinin  qardaşının nəvəsi sayın Kerim Mehmetzade  bəy Azərbaycan Milli Mətbuatımızın yaranmasının 151-ci il dönümü münasibəti ilə  xatirələrini paylaşmaq istədi. Buyurun hocam

-Çok  Değerli ve Sevgili Jale hanım Hasan Bey Zerdabiyi anma gününüz için sizleri üreğimden tebrik edirem. Hasan bey Zerdabi XIX estın sonlarına doğru Azerbaycan’ın ilk gazeteini basabilme ve onu çoklu sayılara ulaştırmak için   Yeni matbaaya hurufatı ve kurşun plaklara ve çeşitli modern matbaaya malzemeleri için İstanbula geldi. Kendisi İstanbula yabancı olduğu için O tarihlerde İstanbulda Halça ticareti ile meşgul olan Ve Amerika’da NewYork 5. Avenude  ilk Azerbaycanlı Tüccar Büyük bir Halça Export- İmport magazini olan  Babam Hacı Baba Genceliye  tafşırıplar. Babam Kapalıçarşı’daki Kervansarayında Zerdabi beyi konah edip kendisine lazım olan bütün malzemeyi de hazırlayıp Azerbaycan’a yollayan Babama Hasan bey Zerdabi Gözyaşları ile teşekkür edip  Azerbaycan’a hayırtı. O tarihten sonra Azerbaycanda basılan bütün Gazet ve Magazinler 1 hefte içinde Babamlara ulaşır. O tarihlerde İstanbulda yaşayan 600-700 kişilik Azerbaycan kolonisi  Haberlerl ve son siyaset olaylarını oradan öğrenirlerdi. Hasan Bey Zerdabi vasıtası ile Azerbaycan ilk basılan Molla Nasreddin Mecmuanın Original sayıları halen benim işlek yerimde yani Şu an Ali Bey Hüseyinzade Müzeyi diye Azerbaycanlı Kardaşlarımın adlandırdıkları Büyük Yıldız Han kervansarayında  bütün kardaşlarımıza açıktır. Aynı yerde Büyük Şairimiz Hüseyin Cavit bey de sık sık Hacı Babanın konağı olup kendisinin Azerbaycan Nahcıvanda aldığı Gymnazium diplomu Türkiye İstanbul  Üniversitesinde kabul görmeyince Hacı Baba Genceli Çok Yakın dostu Üniversitet Hocası Ünlü Şair Rıza Tevfik  vasıtası ile Hüseyin Cavid Beyi Üniversitete kaydettirir ve ayrıca kendisine Osmanlı Türkçe ve Fransızca dersleri vermiş kendisine de Farsca ve Rusça tedrisatı gören talebeler temin edip bir miktar geçimi için para kazanmasına da sebep olur. Bunun haricinde Ali Bey Hüseyinzade Salyani de HacıBabanın Rıza Tevfik Hoca vasıtası ile 2 il gizli bir şekilde misafiri olmuş Kendisi İttihad Terakkinin 5 Kurucu üyesinden biri olduğu için Sultan Abdülhamid’in hafiyeleri tarafından aranmakta ve takip edilmekte idi. Ali Bey Salyani Turani Hacı Babaya ittihatçı sözü ve yemini ederek burada yaşadığını ölene kadar Hiç kimseye hatta aile fertlerine bile söylemiyeceğini beyan etmişti. 22 ay Gizli odasında hiç çöle çıkmayıp bu müddet zarfında St. Petersburgda meraklanıp öğrendiği resim sanatından 5 Harika tabloyu bu odasında  meydana getirmiş. Bunlar Hacı Baba Ağanın Kara. Kalem 80x110 cm harika bir Portresi ile atam Mehmedali Beyin yine Amerikan Robert College devam ederken  Talabe kuyafetli bir Kara kalem portresi ile azerbaycAnlıların çok sevdiği Şah Abbas’ın Fevkalade güzel ve canlı 65x90 ebadındaki Guaj boya tablosu ve altında kendi el yazısı ve Guaj boya. İle Şah aAbbasa ithaf ettiği bir yazı  ayrıca Topkapı Sarayının. Büyük kulesinin Ağaçlar arasında harikulade bir Peyzajı ile Yine o tarihlerde Ailemize ait Üsküdar’daki Sahilhanemizin Sulu boya ila tasviri bu değerler arasındadır. Bundan 10 sene kadar evvel Azerbaycan’ın Ankara daki Büyük Elçisi Hazar bey “ şimdi Washinghton da ABS nin büyük elçilik görevini yürütmektedir. Değerli dost ve kardaşım Pr. Teymur Ryzayef ile Müzeimize geldikleri zaman  bir ara bu eserleri de Azerbaycan’a niye göndermeyelim sizlere bunun aynılarını birebir yaparız demişti ama Hazar Bey itiraz edip Daş yerinde ağırdır. Madem Hüseyinbey bunları  burada yapmış ve 125 ilden beri bu otağda korunmaktadır burada kalması bencede daha doğru olur deyip beni bir külfetin altından gutarmıştı. Kendise Ziyaret şükranı olarak  Molla Nasreddinin orijinal sayılarından 3. Ciltini hediye olarak sunmuş ve değerli Exelans Hazar. Bey. Kardaşım bu eseri evimin en güzel yerinde bir hatıra olarak çocuklarıma teslim edeceğini bildirmişti. Birkaç ay sonra Yine Teymur Kardaşım zeng eyleyerek Kerim Bey Üstadım size gelecek hafta Azerbaycan’dan gelen Ali Bey Hüseyinzadeni… bacısının Nevesi İstanbula gelmiş ve o zaman 94 yaşında olan kızı Feyzaver Hanımla  Bibi bebesinin Sizin bu otağı hiç duymadıklarını ve çok merak ettikleri için Kapalı çarşı ve. Mahmutpaşa caddesi Normal günlerde 9.00-19.00 arası trafiğe kapalı olmasına rağmen Özel bir izinle bizim Büyük. Yıldız Hanın. Kapısına kadar gelip park ettiler Çarşıdaki halk da çok merakla bu hanımla tahaccüble seyre dalmıştı. Bu resimlerin bulunduğu tarihi otağ hiç el sürülmeden 125 ilden beri aynen muhafaza edilmesi onları hayrete düşürmüş ve 1902-1904 seneleri Ali Bey Hüseyinzadenin bilinmeyen 2 ilini bu oda gerçekleştirdikleri Teymur bey tarafından anlatılınca hele ailesinin bile bu olayı bilmeyecekleri yeminini duyunca 2 hanımda dakikalarca ağladılar ve boynuma sarıldılar onlara ayrıca bu 2 il içinde Schillerin Şiirlerinin  Azerbaycan diline ve ünlü Goethe nin Faustunu da yine bu otağda Almanca’dan Azerbaycan Türkçesine çevrilmiş kitaplarını. Gösterdim ve Schillerin basılmış şiir kitaplarını da kendileri hediye ettim.Büyük bir huşu ve şadlıkla birbirimize sarılıp tekrar ağlaştıktan. Sonra ayrıldılar ve çok kısa zaman sonra da Feyzaver hanımı torpağa verdik. Nurlar içinde yuhusunlar.            Çok sevgili Jale Hanım sizleri çok sevdiğimden ilk defa  olarak bu kadar mufassal bir söyleşide bulundum . Sizleri sevgilerimle kucaklıyorum. 

İstanbul.  22.07.2026..  Fətəli xan Xoyskinin qardaşı nəvəsi Kerim Han Hoylu Mehmetzade