ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

SİNOPTİKLƏR ÜÇÜN PUBLİSİSTİKA

43444    |   2014-04-12 09:51
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

...Hər halda sazaqlı soyuq günlər arxada qaldı. Gecikmiş ilk bahar ilin əvvəllərindən ayrı-ayrı həftələrdə özünü göstərən "anomal havalı günlərini" də unutdurmaqdadır. Ancaq çoxları üçün acı bir həqiqət, acı bir dərs də oldu. Elə bu sətirlərin müəllifi üçün də.
Və bir daha o müdhiş aprel sazağı! Tumurcuqların, çiçəklərin, böcəklərin qənimi!
Əfəndim (səni unuda bilmirik, Abi!!!), yoxsa bu olayın özü də təsirinə düşdüyümüz bir mistikadır?
On il öncəni xatırlayırsınızmı?
6 aprel 2004-cü il...
6 aprel 2014-cü il...
Tarix tarixdir, ancaq təbiətin on il sonra eyni gündə və gecədə təkrarı nəyi təsdiqləyirdi, nəyi göstərirdi, nəyi xatırladırdı ki! İndi gəl, Həmid Herisçiyə şəkk elə!
O vaxt, yəni on il bundan əvvəl aprel ayının 5-də gündüz havanın hərarəti müsbət 15-17 dərəcə olub. Sevimli sinoptiklərimizin məlumatlarını sevimli aparıcılarımız indiki kimi dingildəyə-dingildəyə təkrarlamasa da, hər halda aprelin altısı, yeddisi və digər günlər üçün qeyri-adi proqnoz verməmişdilər. Ancaq şahidi olanlar həmin o dəlisov gecəni qorxulu kabus kimi xatırlayırlar. Aprel ayının 6-da gecə saat üç radələrində ölkənin şimal-qərb bölgəsini və bu bölgə ətrafında yerləşən bəzi rayonları "çarpaz" bir şaxta vurdu. Havanın temperaturu gecə yarısı 2-3 saatın ərzində müsbət 7-8 dərəcədən mənfi 6-8 dərəcəyə, bəzi yerlərdə hətta 10 dərəcəyə endi. Şaxta Balakəndən tutmuş Zaqatalanın, Qaxın, Şəkinin, Oğuzun, Qəbələnin, İsmayıllının, Şamaxının təzəcə çiçəkləyən qoz və fındıq bağlarını "yandırdı". Ağacları yox, ilin meyvəsini məhv etdi. Digər meyvələri də gücü çatan qədər "qaraladı". Şimal-qərb bölgəsinə sərhədlənən Şirvanın bəzi rayonları da 5-6 dərəcəni keçən şaxtanın acısını yetərincə daddı. Konkret olaraq Göyçay rayonunda istixanalarda yetişdirilən faraş xiyar-pomidor məhsullarının 80-85 faizi zay oldu. Həmin vaxtlar Göyçayda və qonşu rayonlarda kənd əhalisi təsərrüfatın əsasən bu sahəsi ilə çörək pulu qazanırdı.
Təbiətin xoş olmayan bu qəfil sürprizini hidrometeoroloqlar əvvəlcədən heç ehtimal da edə bilməmişdilər. Elm və cihazlar həmin gün görünməz bir qüvvənin acizi, əlacsızı olmuşdu.
Tanrı yaz fəsliylə qış fəslinin yerlərini sanki bir neçə saat müddətinə dəyişmişdi. Planetin kiçik bir ərazisində... "Dəyişib yerini bəlkə qış-bahar, Qarışıb dünyanın şəhəri, kəndi..." İndi gəl, ilk baxışda uzaq bir assosiasiya yaradan bu misraların təsirindən ayrıl görüm, necə ayrılırsan? Hər halda belə vəziyyətdə o cür gözəl şeirin təsiri xeyirə olar. Sonadək mən də ondan uzaqlaşmayacağam.
...Təsadüfən oyaq olanlar və ya təsadüfən istixanaya baş çəkməyə çıxanlar təbiətin bu anlaşılmaz anomaliyasından şoka düşmüşdülər. Çünki əksəriyyəti özünün var olan vəsaiti ilə deyil, ya sələmçilərdən, ya da sələmçilərdən də betər "xeyirxah banklardan" faizlə götürdükləri pullarla qurmuşdular bu parnikləri. Yəni istixanaları. Bəziləri cəld tərpənərək arvad-uşağı, qohum-qonşunu köməyə səsləyib istixanaların yan-yörəsini, üstünü bağlamaqla, ətraflarda kiçik ocaqlar yandırmaqla artıq məhsul verməyə başlayan şitillərin müəyyən hissəsini qoruya bilmişdilər. Yatıb qalanlar, bunu Tanrının bir cəzası və ya sınağı kimi yozanlar dinməz duraraq düçar olduqları bəlanı hələ ki, içlərində, alt-üst olmuş düşüncələrində yaşayırdılar.
Səhər olunca, baş vermiş hadisədən də betər qəribə bir ritualın sədası eşidənləri sarsıtmışdı. İstixanaları daha çox "şaxtadan yanıb" tələf olan və daha çox borca düşənlər dünyada, eləcə islam aləmində analoqu olmayan bir hərəkətə yol vermişdilər. Yası düşmüş adamlar kimi həyət qapılarını açıq qoyaraq üstünə də qara kəlayağı bağlamışdılar... Yalnız günortaya yaxın bir sıra təmkinli ağsaqqalların və hörmətli din adamlarının müdaxilə və xahişlərindən sonra qapıların üstündəki "hüzr parçalarını" açıb götürmüşdülər.
Sonralar bu ağrı-acılar tədricən unuduldu. Xiyar-pomidor və digər tərəvəz məhsulları da bollaşdı. Əksərən normal qiymətlər civarında.
Qoz-fındıq məhsulu isə növbəti ildən başlayaraq, bir daha ucuzlaşmadı. Bunu bağbanlar deyil, işbazlar yaratdı və ölkənin kasıb təbəqəsi belə bir vəziyyətdə öz ziyanına geri çəkilmək məcburiyyətində qaldı.
On il əvvəlki ilk bahar anomaliyası elə həmin ayın, həmin günün, həmin gecəsi bir daha təkrarlandı. Təbii, bir az zəif formada və əvvəlcədən edilmiş xəbərdarlıq siqnalları ilə. Ərəfədə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentinin Hidrometeoroloji Proqnozlar Bürosunun direktor müavini Gülşad Məmmədovanın tez-tez telekanallarda görünməsi, ənənəvi gündəlik hava məlumatlarından qabaq qısa xəbərdarlıq təsirli çıxışları da əbəs deyildi. Gülşad xanımın özü də on il qabaq baş vermiş həmin o istixana faciəsi bölgəsindəndir.
Həmin gecə temperatur mənfi 1-3 dərəcəyədək ensə də parniklər "yanmadı". Qabaqlayıcı tədbirlər görülmüşdü.
Ancaq həmin o 1-3 dərəcə şaxta kifayət idi hansı xurma ağacı ki meyvəsini bu dünyanın günəşinə boylandırmışdı, onu aprel sevincinə peşman eləsin.
Son illər Şirvanın bu yerlərində kənd camaatı daha çox xurma yetişdirib satmaqla dolanırdı.
On il sonraki 6 aprel bu dəfə də nar, alça, gilas, gavalı, heyva ağaclarını kəsib yerində xurma əkənləri "cəzalandırdı". Xurma "əslən" bizim meyvə deyil. O üzdən də belə vədəsiz şaxtalara dözümlü olmur.
Vəssalam.

P.S. Yuxarıda belə bir cümləm vardı: "Tanrı yaz fəsliylə qış fəslinin yerlərini sanki bir neçə saat müddətinə dəyişmişdi. Planetin kiçik bir ərazisində..." Elə o andaca yadıma dost şairin bir şeri düşmüşdü ki, bunu da xatırlatmışdım. Və gerçəkdən yaxşı mənada ilişib qalmışdım, şeir qoymurdu məqalənin gerisini sırf meteoroloji hadisə kimi yazım. Birtəhər, ancaq elə həmin ovqatın təmiz və sehirli cazibəsində bu mistik əhvalatın müəyyən nüanslarını açıqlaya da bildik deyəsən. Və həmin o şerin, Ramiz Rövşənin "Ayrılıq"ının bu yazıya birbaşa elə də dəxli yoxdur. Sadəcə danılmaz bir həqiqət vardır ki, bütün ayrılıqların, itkilərin, hətta faciələrin də bətnindən dərk edə bilmədiyimiz sevgilər doğulur, sevgilər yaşanır. Sonralar dərbədər düşüb unudulsalar da...
Sözün qısası, mən o şeirdən kiçik bir parçanı köşəyə əlavə etmək istəyirəm. Sinoptiklərimizin də oxumasını çox arzulayardım. Çünki təbiətin bizə bəxş etdiklərindən savayı, psixolojinin və duyğuların da dəyişkən, mövsümünü azan havası olur. Həm də ki, gözəl şeir də nemətdir. Hətta onun bir parçası da...

...Bizsiz yazılmışdı bu tale, bu baxt,
Sapantdan atılan bir cüt daşıq biz.
Bəlkə bu dünyada on-on beş il yox,
Min il bundan qabaq ayrılmışıq biz.
Halal yolumuzu dəyişib nəsə,
Çaşmışıq, bir özgə yoldan getmişik.
Bəlkə min il qabaq səhv düşüb nəsə,
Minillik bir səhvə qurban getmişik.
Dəyişib yerini bəlkə qış-bahar,
Qarışıb dünyanın şəhəri, kəndi.
Bəlkə öz bətnində ögey analar
Ögey balaları gəzdirir indi...


Məzahir ƏHMƏDOĞLU


İmza:

YAZARIN ARXİVİ

2017-08-04 : VAMPYRUM
2017-06-16 : DINIŞKA
2017-05-19 : Qarik
2016-06-25 : QARTALI SEVMƏK
2015-09-19 : NOSTALJİ
2015-08-15 : ŞOTA
2015-08-09 : MAFİOZLAR
2015-07-07 : QARTALI SEVMƏK
2014-12-06 : KANYON
2014-08-26 : REGİON
2014-08-23 : REGİON
2014-08-09 : DAHİ
2014-08-02 : QARTALI SEVMƏK
2014-05-31 : SPARTAKiada
2014-03-20 : Novruz küləyi
2014-03-15 : ŞARJ
2014-02-15 : SVOBODA!
2014-01-11 : MİRAJ
2014-01-09 : KARDELEN
2013-09-18 : NEOVENDETTA?
2013-09-14 : I I I İSGƏNDƏR
2013-09-07 : XORA
2013-08-24 : TATUİRİZM?
2013-08-03 : SFİNKS
2013-07-27 : PSİTTAKİFORMES
2013-04-02 : SÖZÜN ŞƏKLİ
2012-10-20 : YUXU
2012-10-18 : STADİON
2012-08-25 : ALDIRMA, KÖNÜL!
2012-08-23 : PİS ADAM YOLDA
2012-05-01 : MAY GÜNÜ
2012-03-03 : VAMPYRUM
2011-08-13 : İki Koşevoy
2011-04-30 : VENDETTA?
2011-03-16 : SADƏCƏ...
2010-10-02 : ATA QATİLLƏRİ
2010-08-14 : YUXU
2010-07-17 : ALDIRMA, KÖNÜL!
2010-06-12 : VAMPYRUM
2010-05-01 : MAY GÜNÜ
2010-04-24 : MONOLOQ
2010-04-03 : SPARTAKiada
2010-02-20 : DERBİ
2009-12-19 : ÇƏTİN SÖHBƏT
2009-10-31 : İMLA QONAQLIĞI
2009-10-10 : SEZARIN QAYITMASI
SON XƏBƏRLƏR
2018-04-25


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
“Bavariya”, yoxsa "Real" Madrid?

“Bavariya” (42.86%)
"Real" Madrid (57.14%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Ağdamda «Jaqa» ləqəbi ilə tanınan «Dostluq» kino-teatrının direktoru Fazil Qasımov (məşhur yazıçı Əlfi Qasımovun qardaşı) kabinetində oturub «Fillər mənim dostumdur» filmindən qazandığı pulları sayır:

- Üç min dörd yüz, üç min beş yüz, üç min altı yüz əlli…

Fazil müəllimin də «Paxan» ləqəbi ilə tanınan Bəxtiyar adlı bir oğlu vardı, dava-şavasız günü keçməzdi.

Elə pulları saydığı yerdə ki üç min altı yüz əlli, administrator girir içəri, deyir:

- Fazil müəllim, indicə paxan Mədəniyyət evinin qabağında bir nəfəri bıçaqlayıb.

Fazil müəllim stolun üstündəki pulu əlinin arxasıyla sıyırıb tökür döşəməyə, deyir:

- Fillər də belə getdi ey…





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK