Film izle hacklink kiralık bahis sitesi satılık bahis sitesi Adalet.az | Bir qalanın sirri Adalet.az | Bir qalanın sirri Adalet.az | Ədalət -
ANA SƏHİFƏ / MƏDƏNİYYƏT

Bir qalanın sirri

Söhbət Lənkərandakı Bəlləbur qalasından gedir.

26777    |   2019-06-13 16:50
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

Etimala görə onun tarixi eramızdan əvvəl XII- IX əsrlərə aiddir. Qala Lənkəran şəhərinin 7-8 kilometrliyində, Lənkərançayın sol sahilində, dəniz səviyyəsindən 1300-1400 metr hündürlükdə inşa edilmişdir.

Səkkiz güşəli olan budaqların bünövrəsi çay daşından, özülü isə bişmiş kvdrat şəkilli kərpicdəndir.

Qalanın qapı yeri, kərpicdən hörülmüş quyu və divarlarının qalıqları indi də durur.

Qalanın tarixi haqqında çoxlu rəvayətlər var. Onların birində deyilir ki, eramızın IV əsrində Sasani, Şahı II - Şahpur (309-379) İrana tez-tez basqınlar edən romalılardan, xəzərlilərdən, köçəri hun tayfalarından qorunmaq üçün çoxlu qalalar tikdirir. Talışdakı İran Canişini Hilal Babur da şahın əmri ilə indiki Lüvəsər kəndinin yaxınlığında əzəmətli bir qala inşa etdirir. Deylənə görə, orada böyük bir qarnizon yerləşmiş. Qala düşmən hücumlarının qarşısını alınmas və bu yerlərdən keçən ticarət yollarının təhlükəsizliyini təmin edilməsində mühüm rol oynayıb. Qalanın daxili və ətrafı atəşpərəstlik elementlər ilə dolu olub. 1922-ci ildə Azərbaycan Arxeologiya Komitəsinin ekspedisiyası qala divarları üzərində günəş, ulduz və od təsvirlərini müəyyən etmişdir.

Qalada ölümə məhkum edilmişlər xüsusi qapıdan keçirilib, əvvəlcədən hazırlanmış dərin quyu yanına gətirirlər və kəsilmiş başlar oraya düzülərmiş. Bu səbəbdən də həmin yeri "Goranbo”, yəni görlara qəbir, qəbirlərə qapı” adlandırılmışdır.

Ərəb istilası dövründə qala ərəblərin əlinə keçmiş və burada xilafətin qarnizonu yerləşdirilmişdir.

Bələbur sözünün mənası talışca "palıd tikanlığı” deməkdir. Çünki, hündür palıd ağacları və tikanlıq qala üçün təbii hasar olmuşdur. Həmçinin etimal var ki, qala adı ilk sahibi Baburun adının ərəb əlifbasının hissəciklərinin birləşməsi variantında: Bə-əl-Babur sözündən yaranmışdır.

Bəlləbur qalası haqqında fransız arxeoloqu Jak de Morqan XIX əsrin axırında tədqiqat işləri aparmışdır.

Morqan özü qeyd etmişdir ki, Lənkəran ərazisində eramızdan əvvəl XII-IX əsrlərə aid qazıntı materialları çoxdur.

O, tədqiqat zamanı daş, qutu, qəbirlər, tunc əşyalar və bəzək şeyləri əldə edib. Fransadakı Sen-Fermen muzeyinə satmışdır.

XIX əsrin axırlarında və XX əsrin əvvəllərində Talışın tarixinə, o cümlədən Bəlləbur qalasının öyrənilməsinə maraq artır. Bu axtarışlar da qazanc əldə etmək məqsədi daşıyır. 1910-cu ildə Bəlləbur qalasında böyük xəzinə tapılır. Bu vaxt qalanın bir çox yerləri dağıdılır, daşlar üzərində və divarlarda olan relyef işarə təsvirlərinin çox ləğv edilir.

1924-cü ildə Azərbaycan Arxeoloji Komitəsi Lənkəran ərazisində o cümlədən Bəlləbur qalasında qazıntı işləri aparır. Arxeoloji tədqiqatların nəticələrinə görə vaxtı ilə qalanın divarlarında çoxlu miqdarda yay, ox, nizə, qılınc, qalxan, tunc, çıraq, döyüş baltası, mizraq, habelə gipisdən düzəldilmiş quş və gül təsfirləri o cümlədən günəş, ulduz və od relyefləri də olmuşdur.

Qaladakı qoç heykəli heykəltaraşlıq cəhətdən mükəmməl əsərdir. Lakin təəssüf ki, qalada xəzinə taqmaq məqsədi ilə törədilən dağıntılar bu təsfirlərin və sənət əsərlərinin çoxunun dağılmasına səbəb olmuşdur. Bəlləbur qalasından tapılmış eksponatlar Lənkəran diyarşünaslıq muzeyində saxlanılır, abidələrin bəzi eksponatları isə Fransanın Senzermen muzeyindədir.

Bəlləbur qalası qrafik təsvir və heykəltaraşlıq nümunələri ilə zəngin Talış diyarının əzəmətini göstərən qədim tarixi abidədir. Onun tarixi hələ də tam və hərtərəfli öyrənilməmişdir. Qala tarixçilərin yolunu gözləyir.

Azad Zülalaoğlu-jurnalist

Lənkəran şəhəri




İmza:

"Ən böyük arzum ölməməkdir" - Ramiz Əzizbəyli

Üzeyir Hacıbəylinin seminariya dostuna hədiyyə etdiyi tar, saat və eynək Ağcabədidə qorunur

Mehriban Əliyevadan Milli Musiqi Günü ilə bağlı paylaşım

“Azərbaycanfilm" kinostudiyasına yeni direktor təyin edilib

Bakı metrosunda Milli Musiqi Günü qeyd olunacaq

"Qodonun intizarında" fərqli səhnədə

Azərbaycanın “Avroviziya-2020”də iştirakı rəsmən təsdiqləndi

“Yad gəlin” gəlir

“CinemaPlus”da MDB-dən olan sosial şəbəkə fəalları üçün “JARA” filminin nümayişi - FOTO/VİDEO

Nazir media nümayəndələrini mədəni sərvətimizin təbliğində daha fəal olmağa çağırdı - VİDEO

Üzeyir Hacıbəyliyə həsr olunmuş XI Beynəlxalq Musiqi Festivalı keçiriləcək

Bakıda IV İndoneziya mədəniyyəti festivalının açılışı olub

SON XƏBƏRLƏR
2019-09-21
2019-09-20


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
"Qarabağ", yoxsa "Sevilya"?

"Qarabağ" (42.86%)
"Sevilya" (57.14%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Vaxtilə ölkənin baş antisemiti Mixail Andreyeviç Suslov danışdığı bu anektoda hələ də gülürük.

Sovetin vaxtı.

Bulvara bir çəllək kvas gətirirlər. Satıcı onu qoşqudan açıb satmağa hazırlaşır.

Bir nəfər yaxınlaşır:

-Çəlləyin hamısının qiyməti nə edir?

-Özün hesabla: iki yüz litr, hər bardağı da 30 qəpikdən. Yüz iyirmi manat.

-Al, bu da sənin pulun, get gəz, kef elə. Axşam gəlib boş çəlləyi götürərsən.

-Yaxşı!

Satıcı çıxıb gedir. Kişi plakat açır: "Kvas pulsuzdur”.

Camaat əvvəlcə təəccüblənir. Sonra yavaş-yavaş yaxınlaşır. Sonra növbə, sonra uzun növbə, daha sonra əsl izdiham. Söyüş, hay-həşir. Kimi növbəsiz soxulur, kiminə çatmır. Dava, mərəkə, bıçaqlaşma.

Milis gəlib, izdihamı dağıdır. Təhrikçilərisə qoduqluğa.

Kişini də aparırlar.

Sıxma-boğmaya salırlar.

-Dava salmaqda məqsədin nə idi?

-Qətiyyən belə bir məqsədim yox idi!

-Qeyri-qanuni ticarətlə məşğulsan?

-Camaata havayı kvas paylayırsan. Şahidlər var.

-Deməli oğurlamısan!

-Öz pulumla almışam. İxtiyarım çatır.

-Bəlkə dəlisən?

-Normal adamam. Arayışım var.

-Yaxşı, başa düşdük, biz səni buraxırıq. Ancaq, de görüm, niyə bunu edirdin? Niyə öz pulunu göyə sovurursan? Niyyətin nədir?

- Yaxşı, qoy deyim. Mən artıq yaşlı adamam. Dəqiq bilirəm ki, kommunizmə kimi yaşaya bilməyəcəm. Ancaq çox istəyirdim ki, kommunizmin necə olacağını öz gözlərimlə görüm...

Kommunizmdə...





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK