ANA SƏHİFƏ / YAZARLAR

GƏNC ŞAİRLƏR, SÖZÜM SİZƏDİR...

5910    |   2018-02-13 00:40
Şriftin ölçüsü:
A+ Böyütmək
A+ Balacalaşdır

BU, ALLAHŞÜKÜR AĞA

ALLAHŞÜKÜR AĞA son illərin gənc yazarları arasında diqqətimi cəlb edən şairlərdəndir. Bunu tərif naminə demirəm. O, axtarış aparır və mətbuatda çap etdirdiyi hər yeni şeirlər silsiləsində onun uğurları ilə tanış olur və əlbəttə, sevinirəm. İyirmi altı yaşlı bir gəncin şeirlərindəki çırpıntı, yeni söz deməyə can atması təbii ki, onun gələcək inkişafının bir göstəricisi ola bilər.
Nə gördüm, nə hiss etdim, nə duydum Allahşükürün şeirlərində? Hər şeydən əvvəl, təsvir (tərənnüm yox) etdiyi əşyalara, hadisələrə, təbiət mənzərələrinə, poeziyada yüz dəfə deyilən mətləblərə yeni baxış bucağından poetik yanaşma...
Azərbaycan şeirində bayraq və bayrağımız haqqında onlarla, yüzlərlə şeirlər yazılıb və yazılacaq da. Bayraq əksərən tərənnüm üçün, vəsf üçün mövzu olub. Amma süd şüşəsi hara, bayraq hara?

Körpə süd şüşəsindən elə yapışıb,
Elə bil, bir daha süd içməyəcək.
Mən bayraq çəksəydim
o uşağın şəklini vurardım
Bütün ölkələrin bayraqlarına.
O uşağın balaca ayaqlarını elə çəkərdim ki,
Yer üzündə bütün qumbaralar
Bir anda intihar edərdilər.
Generallar döşlərindəki ordenləri
Bir an içində qoparıb atardılar.
Tankın yadına düşər
Bir vaxtlar uşaq oyuncağı olmaq arzusu.
Güllələrin yadına düşər
Uşaq barmaqlarına bənzəməyi.
Və Suriyada uşaqların süd şüşəsinə dəyib
Qollarını üzməyi.

Bu şeirdə zahirən obrazlı fikir gözə dəymir, amma hər şey şeirdəki daxili assosiasiyalardadır. Uşaqların balaca ayaqları və qumbaralar, tanklar və uşaq oyuncaqları, güllələr və uşaq barmaqları... bir-birindən uzaq "məsafədə" dayanan bu məfhumlar birləşib Bayraq obrazını yaradır.
Allahşükür sözlərlə rəsm, mənzərə çəkməyi çox sevir. O, şeirin bəzəyi olan təşbih və metaforaları təbiətdən söz açan şeirlərində sıralayır. Oxucu "göylərin bulud göbəyində" Ayın kədərli olduğunu görür, Ay "az qala hönkürür yerə Sarı işığını". Amma "Ay gülümsəyəndə, Yerə xoşbəxtlik yağır". Allahşükür Dan üzünün də söznən rəsmini çəkir: "Dan üzü elə qızarıb, Qan damır yanağından". Və Dan üzü onun içindəki istəklərdən boylanır: "Qurban olum, Allahım, Sal mənim sevdamı Dan üzünün yadına". Allahşükür Ağanın bir sıra şeirləri, hansı ki, üzü təbiətədi, bax beləcə, təbiətlə insanın mənəvi dünyasının harmoniyasını əks etdirir. Onda təbiəti duymaq hissi güclüdür. Həzin, kövrək duyğular, həyatdakı hər hansı bir görüntü və təzad onun şeirində poetik məna kəsb edə bilir. "Doğma Saatlıda hərdən buludlar gəlir Başımın üstə əylənməyə, Tək bircə damcı düşür, Qəlbimdəki qəmə, Gözümə düşən o damla Kiminsə göz yaşıymış" - o göz yaşı qara bulud kimi bəbəyə dolur. Və ağlamaq belə olur. Amma Allahşükür Ağa sırf sızıltı, hıçqırıq üstündə köklənən qəmli şeirlər yazmır, sızıltı, bu sayaq hıçqırıq onun şeirlərinə yaddır. Əgər özünü bir şair kimi hiss edirsənsə, şeirdə təzə söz deməyə can atmalısan, təzə sözün isə həm məzmunu, həm də ifadəsi gözəl olmalıdır. Allahşükürün şeirlərində həm müəyyən bir hadisənin həm də sırf duyğuların ifadəsi kimi mənalanan iki çalarını gördüm. Birinci çalarda mən Allahşükürün şeirləri içərisində birisini seçdim: "Bir it qaçırdı yolla". Bəlkə də çoxları üçün bu adi bir şeir təsiri bağışlayacaq, amma onun bu şeiri bir hadisənin arxasında yaşanan mahiyyətin bədii təcəssümü kimi maraqlıdır:

Bir it qaçırdı yolla,
Boynunda zənciri sürüyə-sürüyə,
Başqa itlər də itin yanınca
yüyürə-yüyürə,
Uşaqlar da itin arxasınca qaça-qaça
Gedirdi bir kənd.
Əslində tamaşaydı bu,
adamlar dayanıb baxırdılar
itin qaçışına.
Heç nəyin fərqində deyildi it,
İt çəkib aparırdı azadlığını.
Bir də onun azadlığını boğan
əllərimizi.
Biz də əllərimizin arxasınca
qaçırdıq.

Adi bir hadisə, amma bu hadisəyə adi yox, qeyri-adi yanaşanda ŞEİR yaranır. Bayaq dediyim metaforik düşüncə tərzi burada əyani şəkildə üzə çıxır.
İkinci halda: "Ağ köynəkli May" gəlir. "Ağ çiçəklər fəsli".

Gəldi yenə ağ köynəkli May
Açdı ürəyimizin
Qapısını
Taybatay.
Yenə ağ köynəklərin yaxası titrər
Ürəyin döyüntüsündən.
Mənə elə gəlir Mayda
Qızlar ürəklərini kəpənək kimi uçururlar.
Ağ köynəklərə,
Ağ göynəklilərə.

Allahşükürdən misal gətirdiyim şeir parçalarının hamısı sərbəstdə yazılıb.
Haqqında söz açmağa imkan tapa bilmədiyim "Vaqon qafiyəsi" də, "Durna olmaq istəyirəm" də, "Payız tüstüləri" də, "Pəncərədə həyat" da... Və bu şeirlərin hamısına xas olan sərbəstlik, demək istədiyi fikri qafiyəli də, qafiyəsiz də, amma ümumi şeir mədəniyyətinə aidiyyəti olan bir tərzdə, əsasən bədii təsvir vasitələrinin, metaforik düşüncənin köməyilə hasil olur.

Vaqon pəncərəsindən düşən ay işığının
Vaqon bələdçisinin ayaqları ilə
necə qafiyələndiyini bilsəydiniz əgər,
Bir il bundan qabaq yazdığınız şeirləriniz
Qafiyə ucundan ölməzdi.

"Vaqon pəncərəsindən düşən ay işığı", başqa bir şeirdə, "Amma ayaq izləri Quş dəstəsitək Göy üzünə Çoxdan uçmuşdular. Bax, o vaxtdan durna qatarı Göy üzündə Ayaq izlərinə oxşayır" kimi metaforalar Allahşükürün axtarışlarının bəhrəsidir.

Ot basıb dağların cığırlarını,
Çəmən ayaq gəzir, çöl ayaq gəzir.
Hamı batıb şirin-şəkər yuxuya,
Göylərin köksündə Ay oyaq gəzir.

Çəkilib əl-ayaq, gəlmir səs-səmir,
Hər şey gizlindədi, hər tərəfi sirr,
Yazdığım nəğmələr ölmək istəmir,
Düşüb səslənməyə dil-dodaq gəzir.

"Gəzmək" anlayışını bu şeirdə yaxşı mənalanıb. Allahşükür Ağanın "Uşaq bağçasında düzələn sıra" şeirinə gəldikdə isə... Bu şeiri onun yaradıcılığında uğurlu bir hadisə hesab edirəm. Əskər sıralarının körpə cərgəsinə baxıb farağat dayanması. "Səhərə ağappaq təmizlik yağar, Uşaq əllərindən, uşaq gözündən" misraları şeirdə nəsillər arasındakı vəhdəti ifadə edir.
Allahşükür Ağa mənim fikrimcə, həyatın, təbiətin gözəlliklərindən zövq ala-ala, sevincini sevinc, kədərini kədər kimi yazan şairdir. İyirmi altı yaşlı bir gəncin bir qış səhərinə heyranlıqla boylanması, ya Dan üzünə şeir yazması təbiidir, "Ağ köynəkli" mayın vəsfi də ürəyincədir, sual işarəsinə oxşayan bir qocanın xatirələr dünyasını vərəqləməsi də maraqlıdır. Amma bütün bunlar ancaq gerçəkliyin, real, canlı həyatın tam mənzərəsi deyil. Həyat çox mürəkkəb və təzadlıdır, bir az onun "Təzad" şeirindəki kimidir. Və çox istərdim ki, onun şeirlərində bu təzadların özünü görək, gözəllikdən, "Çayda balıq söhbəti"ndəın, yağışın necə yağmasından, "Payız tüstüləri"ndən həmişə yazmaq olar, amma yaşadığıimız bu mürəkkəb aləmin ictimai, mənəvi mənzərələri, müsətəqillik dövrümüzün sevinclərindən çox ağrı-acıları da unudulmamalıdır. Təbii ki, heç bir tənqidçi heç bir şairə ictimai sifariş verə bilməz, amma bizim böyük şairlərimizdən biri deyirdi: "Şairəm, əsrimin ayinəsiyəm".
Bu qədər, Allahşükür Ağa!



YAZARIN ARXİVİ

2018-01-19 : ƏDƏBİ HƏYAT
2016-09-30 : AFƏT VİLƏŞSOY
2016-07-02 : ƏDƏBİ HƏYAT
2016-06-25 : QƏRİB HEY!..
2016-05-14 : ƏDƏBİ HƏYAT
2015-11-14 : ƏDƏBİ HƏYAT
2015-10-03 : ELM FƏDAİSİ
2015-09-05 : USTAD
2015-06-26 : O MƏSTAN Kİ...
2015-06-03 : "ŞEİR VAXTI"
2015-04-15 : "TƏNHA LALƏ"
2015-04-14 : NOVATOR ŞAİR
2015-04-11 : "QISA QAPANMA"
2015-04-04 : USTAD ŞAİR
2015-03-20 : ƏDƏBİ HƏYAT
2015-03-14 : BU, DİLSUZDUR...
2015-03-13 : ALTI ON- ON ALTI
2015-02-28 : ƏDƏBİ HƏYAT
2015-02-18 : Vahid dünyası
2015-01-20 : 20 YANVAR: 25 İL
2014-12-30 : ŞAİR ÖMRÜ
2014-12-27 : ƏDƏBİ HƏYAT
2014-12-10 : TƏZADLI BOYALAR
2014-12-06 : TOFİQ BAYRAM
2014-11-08 : ƏDƏBİ HƏYAT
2014-10-18 : SABİR AZƏRİ
2014-10-11 : ƏDƏBİ HƏYAT
2014-09-06 : ƏDƏBİ HƏYAT
2014-08-30 : ƏDƏBİ HƏYAT
2014-08-16 : QƏZƏL YAŞAYIR
2014-08-09 : LİRİKA - 2013
2014-07-26 : LİRİKA - 2013
2014-07-19 : LİRİKA - 2013
2014-06-07 : VƏTƏN HARAYI
2014-05-17 : İŞIĞA DOĞRU
2014-03-29 : TƏMSİL USTASI
2013-12-14 : UCALIQ YOLUNDA
2013-12-03 : NAKAM ŞAİRLƏR
2013-11-16 : VAQİF HÜSEYNOV
2013-11-09 : İLTİFAT SALEH
2013-10-19 : ELMAN HƏBİB
2013-10-12 : SAKİT İLKİN
2013-10-05 : MƏMMƏD KAZIM
2013-09-07 : ŞƏKƏR ASLAN
2013-08-24 : SAQİF QARATORPAQ
2013-06-15 : HƏZİN XƏYAL
2013-04-13 : MİLANDA ÖLÜM
2012-12-15 : MODERNİST ŞAİR
SON XƏBƏRLƏR
2018-04-25
2018-04-24


VİDEO



ƏDALƏT BU GÜN
Redaktor seçimi
FOTOREPORTAJ
GÜNÜN SİTATI
SORĞU
“Bavariya”, yoxsa "Real" Madrid?

“Bavariya” (42.86%)
"Real" Madrid (57.14%)

ÇOX OXUNAN
GÜNÜN LƏTİFƏSİ

Ağdamda «Jaqa» ləqəbi ilə tanınan «Dostluq» kino-teatrının direktoru Fazil Qasımov (məşhur yazıçı Əlfi Qasımovun qardaşı) kabinetində oturub «Fillər mənim dostumdur» filmindən qazandığı pulları sayır:

- Üç min dörd yüz, üç min beş yüz, üç min altı yüz əlli…

Fazil müəllimin də «Paxan» ləqəbi ilə tanınan Bəxtiyar adlı bir oğlu vardı, dava-şavasız günü keçməzdi.

Elə pulları saydığı yerdə ki üç min altı yüz əlli, administrator girir içəri, deyir:

- Fazil müəllim, indicə paxan Mədəniyyət evinin qabağında bir nəfəri bıçaqlayıb.

Fazil müəllim stolun üstündəki pulu əlinin arxasıyla sıyırıb tökür döşəməyə, deyir:

- Fillər də belə getdi ey…





digər lətifələr
ARXİV
FACEBOOK